سازمان همکاری اسلامی اعلام کرده که هیاتی را به رهبری اکادمی بینالمللی فقه اسلامی و سایر نهادهای مذهبی جهان اسلام، به افغانستان فرستاده است. در خبرنامه این سازمان آمده است که هیات متذکره در مورد مدارا و اعتدال در اسلام و حق آموزش و کار زنان، با مقامهای طالبان گفتوگو کردهاند. به گفته سازمان همکاری اسلامی، اعزام این هیات براساس درخواست کمیته اجرایی و شورای وزیران این سازمان صورت گرفته است. طالبان نیز اعلام کردهاند که این هیات با معاون سیاسی رییسالوزرا و سرپرست وزارت خارجه این گروه دیدار کرده است. این گروه ادعا کرده که این هیات، برخورد طالبان در مقابل داعش را «بیمانند و موثر» خوانده و از جهان خواسته است که به پیشرفتهای طالبان «اعتراف» کند. در همین حال، شماری از شهروندان میگویند که سازمان همکاری اسلامی به جای قباحتزدایی و ستایش از رفتار «قرون وسطایی» طالبان، باید بر رفع ممنوعیتهای دستوپاگیر زنان، فقر استخوانسوز، نقض گسترده حقوق بشر و بحران سیاسی در افغانستان تمرکز کند.
سازمان همکاری اسلامی میگوید که تعدادی از علما و اندیشمندان اسلامی را به رهبری اکادمی بینالمللی فقه اسلامی و سایر نهادهای مذهبی مرتبط با جهان اسلام، برای گفتوگو با طالبان به افغانستان فرستاده است. در خبرنامه این نهاد آمده است که این سفر در چارچوب پیگیریهای دبیرخانه سازمان همکاری اسلامی از قطعنامههای کمیته اجرایی و شورای وزیران این سازمان، صورت گرفته است. در خبرنامه سازمان همکاری اسلامی تصریح شده است: «علما به رهبری آکادمی بینالمللی فقه اسلامی و سایر نهادهای مذهبی مرتبط در جهان اسلام، برای تعامل با افغانستان [طالبان] در مورد موضوعات بسیار مهم، مانند مدارا و اعتدال در اسلام، آموزش دختران و کار زنان» به این کشور اعزام شدهاند. گفته میشود این عالمان دین از کشورهای عربستان سعودی، ترکیه، پاکستان، امارات متحده عربی، بحرین، اردن، مالزیا، اندونیزیا، چاد و گانایند.
همزمان، خبرگزاری دولتی باختر تحت کنترل طالبان از تمجید این هیات از کارکردهای دوساله طالبان سخن گفته است. این خبرگزاری به نقل از اعضای هیات سازمان همکاری اسلامی مدعی شده است که آنان برخورد طالبان با داعش را «بیمانند و موثر» توصیف کرده و از جهان خواستهاند که به پیشرفتهای این گروه «اعتراف» کند. طالبان اما هیچ اشارهای به مدارا و اعتدال و مساله حقوق زنان که از ماموریت اصلی این هیات بود، نکردهاند.
هیات سازمان همکاری اسلامی در حالی از عملکرد طالبان در مقابل داعش شاخه خراسان تمجید میکند که در تازهترین مورد، شورای امنیت سازمان ملل متحد از پیچیدهتر شدن حملههای داعش در افغانستان ابراز نگرانی کرده است. اعضای این شورا تاکید کردهاند که داعش ظرفیت عملیاتهای خود را افزایش داده است و هم اکنون بیش از ۲۰ گروه مختلف تروریستی در زیر حاکمیت طالبان فعالیت میکنند. همچنان واشنگتنپست گزارش داده که پس از برگشت طالبان به قدرت، افغانستان به مرکز هماهنگی مهم برای دولت اسلامی (داعش) تبدیل شده است.
در همین حال، شماری از شهروندان کشور میگویند که سازمان همکاری اسلامی بهعنوان نهادی مهم اسلامی در عرصه بینالمللی، باید بر ارزشهای جهانشمول، تامین عدالت و رفع نقض گسترده حقوق بشر در افغانستان تمرکز کند. به گفته آنان، هیات اعزامی این سازمان به قباحتزدایی از طالبان پرداخته است؛ گروهی که متهم به نقض گسترده حقوق انسانی است و زنان را بهگونه کامل از سپهر حوزه جمعی حذف کرده است.
این شهروندان میگویند که براساس گزارشهای سازمانهای بینالمللی و مددرسان، افغانستان در بدترین وضعیت بشری قرار دارد. حبیبالله، یکی از شهروندان کشور، میگوید که وضعیت اقتصادی مردم وخیم است. او میافزاید که وضعیت اقتصادی اکثریت شهروندان نگرانکننده است و مردم از شدت بیکاری و گرسنهگی خانههایشان را لیلام میکنند و به کشورهای همسایه میروند.
به گفته شهروندان، در چنین وضعیتی، ایجاب میکند که سازمان همکاری اسلامی بالای طالبان فشار بیاورد تا دست از سرکوب، انحصارگرایی و افراطیگری بردارند و بدین ترتیب مردم بتوانند به زندهگی عادی خود برگردند. این شهروندان تاکید میورزند که برای رفع فقر استخوانسوز، ممنوعیتهای دستوپاگیری زنان، کشورهای اسلامی عملکردهای طالبان را نکوهش کنند و در کنار مطالبات مردم قرار بگیرند. آنان از اعضای هیات سازمان همکاری اسلامی میخواهند که وضعیت بحرانی افغانستان زیر سلطه طالبان را به جهان اسلام وارونه انعکاس ندهند.
گفتنی است که طالبان در تازهترین مورد، زنان و دختران را از آزمون شورای طبی و برنامه ماستری صحت عامه حذف کردهاند. در حال حاضر دهها زن دانشآموخته از رشتههای طبی، انتظار ورود به مرحله تخصص در نهادهای علمی را دارند، اما طالبان بهصورت متواتر آنان را از امتحان ورودی مرکزهای تخصصی صحی محروم کردهاند. طالبان در دو سال گذشته علاوه بر منع آموزش و کار زنان، بیش از ۵۰ فرمان علیه زنان صادر کردهاند. براساس این دستورها، زنان از آموزش بالاتر از صنف سوم، کار، سفر، پوشش، ورود به مکانهای تفریحی، رستورانتها، ورزشگاهها و کار در موسسات بینالمللی به شمول سازمان ملل متحد، منع شدهاند.
از سوی دیگر، سازمان همکاری اسلامی در حالی هیاتی را برای گفتوگو با طالبان به خاطر مدارا و اعتدال اسلامی فرستاده است که این گروه در دو سال گذشته فقه جعفری را نیز از نصاب تحصیلی حذف کرده و از رسمیت انداخته است. این گروه همچنان محدودیتهای شدیدی بر آزادی مذهبی بهویژه مراسم مذهبی شیعیان در افغانستان وضع کرده است. طالبان بالای شیعیان عزادار، در ماه محرم، محدودیتهای زیادی وضع کردند و چندین تن در نتیجه تیراندازی جنگجویان این گروه کشته و زخمی شدند.
پیش از این، کمیسیون ایالات متحده برای نظارت بر آزادیهای مذهبی در جهان، گفته است که طالبان در افغانستان آزادیهای مذهبی را شدیدا محدود کردهاند. افزون بر این، مجمع آسیایی برای حقوق بشر و توسعه (FORUM-ASIA) از حذف سیستماتیک و نقض گسترده آزادی مذهبی شیعیان در افغانستان توسط طالبان بهشدت ابراز نگرانی کرده است. این نهاد گفته که طالبان آزادی مذهبی و عقیدتی شیعیان را که عمدتاً هزاره هستند، ممنوع کردهاند.
براساس گزارشهای متعدد نهادهای حقوق بشری، بحران بشری و وضعیت انسانی در افغانستان تشدید شده است. در دوسالهگی سلطه طالبان بر کشور، گروه افغان ویتنس در گزارشی اعلام کرده که سه هزار و ۳۲۹ مورد نقض حقوق بشر توسط طالبان را ثبت کرده است. بازداشت و قتل نظامیان پیشین، توقیف و سرکوب دختران و زنان معترض، شکنجه و سانسور رسانهها و وضع ممنوعیت علیه آزادیهای مذهبی و حقوق زنان از مواردی است که طالبان به ارتکاب آنها متهم شدهاند.
پیشتر، دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) ۸۰۰ مورد نقض حقوق بشر توسط طالبان را مستند کرده است. براساس گزارش این نهاد، طالبان مسوول قتلهای فراقانونی، بازداشتهای خودسرانه، شکنجه و بدرفتاری علیه نیروهای امنیتی پیشین و مقامهای حکومت قبلی شناخته شدهاند. از طرف دیگر، دیدبان حقوق بشر، وضعیت حقوق بشر در افغانستان را فاجعهبار و کابوسوار توصیف کرده است.
گفتنی است که سازمان همکاری اسلامی از این پیش نیز گروهی از علمای اسلام را در ماه جولای سال جاری میلادی به افغانستان فرستاده بود. آن عالمان دین در مورد حقوق زنان از جمله حق آموزش و کار با طالبان گفتوگو کردند، اما نتیجه آن نشست روشن نشد. این سازمان پس از تسلط طالبان بر افغانستان، کارش را در ۱۵ حوت ۱۴۰۰ از سر گرفت و در حال حاضر ۵۷ کشور اسلامی به شمول افغانستان عضویت آن را دارند.
