در پی تشدید حملههای اسراییل به ایران، شماری از بازرگانان و کارشناسان نسبت به توقف محمولههای تجاری صنعتکاران و تاجران افغانستان در بندرعباس ابراز نگرانی کردهاند. آنان میگویند که با اختلال در وضعیت امنیتی ایران، نگرانیهای جدی در مورد توقف یا آسیبدیدهگی محمولههای تجاری بهوجود آمده است. به باور آنان، تداوم این وضعیت میتواند زنجیره تبادل کالاهای افغانستان را با بحران روبهرو کرده و اقتصاد شکننده کشور را بیش از پیش تحت فشار قرار دهد.
برخی از بازرگانان و صنعتکاران در گفتوگو با روزنامه ۸صبح با ابراز نگرانی گفتهاند که ادامه حملات هوایی اسراییل به خاک ایران، روند بارگیری و انتقال کالاهای تجاری افغانستان را با تاخیر مواجه میسازد.
سید ابراهیم سادات، یکی از صنعتکاران در هرات، با ابراز نگرانی از ادامه جنگ میگوید: «وقتی یک منطقه ناامن میشود و مسیرهای تجاری نیز تحت تاثیر قرار میگیرند، بهطور طبیعی این وضعیت تاثیر منفی بر تمامی تاجران منطقه و مردم افغانستان خواهد گذاشت و طبعاً از این تغییرات متاثر شدهایم. امیدواریم این مشکلات هرچه زودتر حل شود.»
همزمان، شماری از آگاهان مسایل اقتصادی هشدار میدهند که با احتمال تداوم درگیریها، باید راههای بدیل برای واردات جستوجو شود و اقدامات لازم برای تقویت بازارهای داخلی بهمنظور جلوگیری از افزایش قیمتها روی دست گرفته شود.
حمیدالله خادم، آگاه اقتصادی، در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگوید که بسیاری از کارخانههای افغانستان مواد خام مورد نیاز خود را از ایران وارد میکنند و بخش بزرگی از محصولات و نیازمندیهای بازار کشور نیز از همین مسیر تامین میشود. به باور او، ادامه ناامنیها در ایران میتواند پیامدهای زیانباری برای اقتصاد افغانستان بههمراه داشته باشد.
این کارشناس میافزاید: «در حوزه مواد سوختی مانند گاز و نفت نیز تغییراتی بهمیان آمده و قیمتها افزایش یافته است. امیدواریم تاجران افغانستان، راههای بدیل را جستوجو کنند تا بتوان بازار داخلی را مدیریت و از افزایش بیرویه قیمتها جلوگیری کرد.»
آقای خادم میگوید : «در مورد قیمت سایر کالاهای تجاری، تا کنون تغییرات چشمگیری مشاهده نشده و روند انتقالات و دادوستد تقریباً بهصورت عادی جریان دارد. با این حال، برای پیشگیری از بحرانهای احتمالی، لازم است از هم اکنون به فکر راهکارهای جایگزین باشیم تا بتوانیم قیمتها را در بازار افغانستان کنترل کنیم.»
در جریان حملههای اسراییل به ایران، بندرعباس ـ یکی از بنادر مهم تجارتی این کشور ـ نیز هدف قرار گرفته است. بنابر گزارش رسانههای ایرانی، این حمله توسط سامانههای دفاع هوایی جمهوری اسلامی خنثا شده، اما نگرانیها نسبت به تکرار چنین حملاتی و پیامدهای احتمالی آن بر روند دادوستد و ترانزیت کالاها افزایش یافته است.
بندرعباس بهدلیل دسترسی به آبهای آزاد، نقشی حیاتی در تجارت افغانستان دارد و اختلال در فعالیتهای این بندر میتواند پیامدهای گسترده و منفی بر اقتصاد افغانستان بر جای بگذارد.
افغانستان از بندرعباس بهعنوان یکی از مسیرهای کلیدی برای صادرات و واردات کالاهای خود بهره میبرد. از این مسیر، کالاهای افغانستان به کشورهای مختلف، از جمله در خاورمیانه و اروپا، صادر میشوند. همچنین، بر پایه گزارشهای مقامهای ایرانی، افغانستان پس از عراق دومین شریک تجاری ایران بهشمار میرود و ارزش مبادلات سالانه میان دو کشور به بیش از سه میلیارد دالر میرسد.
همزمان با نگرانیهای تاجران و افزایش مشکلات اقتصادی، میلیونها پناهجوی افغانستان ساکن ایران نیز از حملات اسراییل بهشدت متاثر شدهاند. در تازهترین مورد، مرگ سه شهروند افغانستان در پی حملات اخیر اسراییل به تهران تایید شده است.
با این حال، هزاران شهروند افغانستان، بهویژه نظامیان پیشین که پس از سقوط حکومت بهدست طالبان به ایران پناه بردهاند، در معرض خطر جدی قرار دارند. آنان میگویند که در صورت بازگشت به کشور، با خطر بازداشت و زندانی شدن از سوی طالبان مواجه خواهند شد. در کنار آنان، شماری از خبرنگاران، دانشجویان و تعدادی زیادی از مقامهای دولتی پیشین و مخالفان سیاسی و نظامی طالبان نیز در ایران زندهگی میکنند و نسبت به تداوم وضعیت فعلی ابراز نگرانی کردهاند.
در تازهترین مورد، گروه فعالان حقوق بشر (اچآرای) مستقر در واشنگتن اعلام کرده است که حملات هوایی اسراییل به ایران در شش روز اخیر دستکم ۵۸۵ کشته و یکهزار و ۳۲۶ تن زخمی برجای گذاشته است. براساس یافتههای این گروه حقوق بشری، ۲۳۹ تن از قربانیان از غیرنظامیان بودهاند.
