شماری از باشنده‌گان ولسوالی تولک ولایت غور از نبود ساختمان برای مکتب‌های این ولسوالی شکایت دارند. آنان می‌گویند که تنها دو تا سه مکتب در این ولسوالی ساختمان دارند و سایر مکتب‌ها در خانه‌های مردم فعالیت می‌کنند. به گفته این باشنده‌گان، ساختمان مکتب‌های موجود نیز به بازسازی و تجهیزات نیاز دارد. آنان کمبود آموزگاران مسلکی و کتاب‌های درسی، نامناسب‌بودن صنف‌های درسی و نبود آب آشامیدنی را از دیگر مشکلات آموزشی در این ولسوالی عنوان می‌کنند.
این باشنده‌گان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گویند که بیشتر آموزگاران این مکتب‌ها ملاهای سال‌خورده‌اند و توانایی لازم برای انتقال درست مطالب درسی به دانش‌آموزان را ندارند. به گفته آنان، وزارت معارف و ریاست معارف ولایت غور تحت کنترل طالبان نیز به این مشکل توجه کافی نکرده‌اند. آنان همچنان از نحوه توزیع کمک‌های غذایی برنامه جهانی غذا (WFP) در این مکتب‌ها شکایت دارند. به گفته این باشنده‌گان، کودکانی که به‌دلیل نبود صنف‌های آماده‌گی بدون ثبت رسمی برای فراگیری آموزش به مکتب می‌روند، اجازه ورود به صنف را بخاطر همین کمکها نمی‌یابند و ناگزیرند درس‌ها را از بیرون صنف دنبال کنند.
یاسر (مستعار)، یکی از باشنده‌گان ولسوالی تولک ولایت غور، می‌گوید که نبود ساختمان‌های معیاری برای مکتب‌ها، روند آموزش دانش‌آموزان را با مشکل روبه‌رو کرده است. او می‌افزاید که بیشتر مکتب‌های این ولسوالی در خانه‌های مردم فعالیت می‌کنند و امکانات لازم برای آموزش دانش‌آموزان را ندارند.
یاسر می‌گوید: «من چندین مکتب را دیده‌ام ساختمان ندارند و در خانه‌های مردم فعالیت دارند. در این مکتب‌ها ملاها حضور دارند و استادانی که پیش از این درس می‌دادند، دیگر نیستند.»
به گفته او، نبود صنف‌های آماده‌گی و محدودیت حضور کودکان در صنف‌های درسی نیز فرصت آموزش را برای شماری از دانش‌آموزان در این ولسوالی محدود کرده است. او می‌افزاید کودکانی که بدون ثبت رسمی در سیستم آموزشی به مکتب می‌روند، اجازه ورود به صنف را ندارند و ناگزیرند تا پایان درس در پشت صنف بنشینند.
این جوان در ادامه سخنانش می‌افزاید: «کودکانی که به‌گونه شفاهی [بدون ثبت رسمی در سیستم مکتب] به مکتب می‌آیند، اجازه ورود به صنف را ندارند و تا پایان درس در پشت صنف می‌نشینند. در زنگ تفریح، بیسکویت‌هایی را که از سوی برنامه جهانی غذا توزیع می‌شود، به آنان می‌دهند و سپس می‌گویند به خانه‌های‌شان بروند. نمی‌گذارند این کودکان وارد صنف شوند و چیزی یاد بگیرند. کسانیکه در مکتب هستند، فکر می‌کنند که این کودکان به‌خاطر بیسکویت به مکتب می‌آیند؛ در حالی که خانواده‌های‌شان آنان را می‌فرستند تا چیزی یاد بگیرند و سال آینده بتوانند وارد صنف اول شوند.»
سجاد، (مستعار) یکی دیگر از باشنده‌گان ولسوالی تولک، می‌گوید که بیشتر مکتب‌های این ولسوالی از امکانات ابتدایی آموزشی محرومند و دانش‌آموزان در صنف‌های غیرمعیاری درس می‌خوانند. او می‌افزاید که در شماری از مکتب‌ها چوکی و میز وجود ندارد و دانش‌آموزان روی فرش و زمین می‌نشینند. به گفته او، در برخی مکتب‌ها بیسکویت‌های کمک‌شده از سوی برنامه جهانی غذا نیز به‌گونه‌ای که باید، میان کودکان توزیع نمی‌شود.
سجاد می‌گوید: «در سطح ولسوالی، تنها دو تا سه مکتب ساختمان مشخص دارند و سایر مکتب‌ها در خانه‌های مردم فعالیت می‌کنند. این مکتب‌ها هر سال از یک مکان به مکان دیگر انتقال می‌یابند و سرپناه مشخصی ندارند. در صنف‌ها حتا چوکی و میز هم وجود ندارد و کودکان روی فرش و زمین درس می‌خوانند.»
علی فایق، (مستعار) یکی دیگر از باشنده‌گان ولایت غور، که سه دخترش به مکتب دولتی می‌روند، می‌گوید که کیفیت آموزش در شماری از مکتب‌های این ولایت نیز نگران‌کننده است.
این مرد می‌گوید: «مکتبی داریم که از صنف اول تا صنف ششم آن برای دختران است؛ اما استادان آن بسیار پیر هستند و سن برخی از آنان به حدود ۸۰ سال می‌رسد. به باور من، کودکان از درس این استادان چیزی یاد نگرفته‌اند و هرچه آموخته‌اند، از خانه بوده است. مسوولان معارف نیز به‌دلیل این‌که این استادان ملا هستند و سابقه کاری دارند، به آنان چیزی نمی‌گویند. در نتیجه، سرنوشت آموزشی کودکان مردم دگرگون شده است.»
سلیمان (مستعار)، یکی از باشنده‌گان ولایت غور، می‌گوید که افزون بر کمبود ساختمان مکتب‌ها، ساختمان‌های موجود نیز به بازسازی و نوسازی نیاز دارند. به گفته او، با وجود وعده بازسازی و تجهیز مکتب محل، از سال گذشته تاکنون هیچ اقدامی در این زمینه صورت نگرفته است.
این باشنده غور می‌گوید: «مکتب ما ساختمان شش‌اتاقه دارد که چهار اتاق آن برای صنف‌های درسی و دو اتاق دیگر برای اداره و تحویل‌خانه استفاده می‌شود. ساختمان مکتب تخریب شده و به بازسازی و نوسازی نیاز دارد. با آن‌که از سال گذشته تا بهار امسال وعده داده شد که این مکتب با تمام تجهیزات بازسازی می‌شود، اما تاکنون اقدامی صورت نگرفته است.»
سلیمان تاکید می‌کند که مکتب‌های ولسوالی تولک و دیگر مناطق ولایت غور به حمایت و امکانات بیشتر نیاز دارند. او می‌گوید که با توجه به مشکلات اقتصادی خانواده‌ها، بسیاری از دانش‌آموزان به مواد غذایی، قرطاسیه و دیگر امکانات آموزشی نیازمندند.
او می‌افزاید: «مکتب ما ساختمان شش‌اتاقه دارد که چهار اتاق آن برای صنف‌های درسی و دو اتاق دیگر برای اداره و تحویل‌خانه استفاده می‌شود. ساختمان مکتب تخریب شده و به بازسازی و نوسازی نیاز دارد. با آن‌که از سال گذشته تا بهار امسال وعده داده شد که این مکتب با تمام تجهیزات بازسازی می‌شود، اما تاکنون اقدامی صورت نگرفته است.»
شکایت باشنده‌گان ولسوالی تولک از نبود ساختمان‌های مکتب در حالی مطرح می‌شود که بر اساس آمار نقل‌شده از صندوق پشتیبانی از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف)، دست‌کم نیمی از مکتب‌های دولتی افغانستان فضای کافی برای صنف‌های درسی ندارند و ۵۸ درصد آن‌ها فاقد آب آشامیدنی و محل شست‌وشوی دست هستند.
یونیسف همچنان اعلام کرده که از چهار میلیون کودک در افغانستان با مواد آموزشی پشتیبانی کرده و در بازسازی ۲۳۲ مکتب دولتی کمک کرده است. این نهاد هدف این اقدام‌ها را فراهم‌سازی محیط امن‌تر و مناسب‌تر برای آموزش و رشد کودکان عنوان کرده است.
از سوی دیگر، یونسکو هشدار داده است که بحران آموزش در افغانستان تنها به محرومیت دختران از آموزش محدود نمی‌شود و کیفیت آموزش نیز با مشکلات جدی روبه‌رو است. براساس آمار مندرج در گزارش این سازمان، حدود ۲.۴ میلیون دختر تا سال ۲۰۲۶ از آموزش متوسطه محروم مانده‌اند و حدود ۹۰ درصد کودکان ۱۰ساله در افغانستان قادر به خواندن یا درک یک متن ساده نیستند.
