شماری از باشندهگان نورستان از افزایش قطع بیرویه جنگلات در این ولایت بهشدت ابراز نگرانی میکنند. به گفته آنان، در سالهای اخیر سطح جنگلات بهگونه چشمگیری کاهش یافته است. آنان تاکید میکنند که افراد سودجو و قاچاقچیان، درختان را قطع کرده و چوب آن را به خارج از کشور منتقل میکنند. این باشندهگان نورستان میگویند که استفاده گسترده از چوب در بخشهای مختلف زندهگی، بهویژه در منطقه کُلم، سبب کاهش بیشتر پوشش جنگلی شده است. به گفته آنان، نبود مدیریت موثر و بیتوجهی مردم نیز گاهی باعث وقوع آتشسوزی در جنگلات میشود. در همین حال، شماری از کارشناسان محیط زیست نسبت به ادامه این روند هشدار داده و تاکید میکنند که با وجود نقش حیاتی جنگلات در مقابله با تغییرات اقلیمی، حدود نیمی از جنگلات کشور از بین رفته است.
مهدی (مستعار)، یکی از باشندهگان ولایت نورستان، میگوید که بهدلیل اینکه طالبان تنها در مرکز «پارون» نورستان دسترسی دارند، قاچاقچیان چوب در سایر نقاط بهشکل آزادانه به قطع درحتان جنگلات میپردازند. به گفته او، بیشتر چوبهای باکیفیت از ولسوالی برگمتال و کامدیش به پاکستان قاچاق میشوند.
این باشنده نورستان میافزاید که بهدلیل نبود مدیریت موثر از سوی طالبان و سهلانگاری مردم، در جنگلات نورستان گاهگاهی آتشسوزی نیز رخ میدهد. او میگوید: «یکی از چالشهای دیگر در نورستان این است که طالبان تنها به مرکز پارون دسترسی دارند. مردم در سایر ولسوالیها بهصورت غیرقانونی به قطع درختان میپردازند. قاچاق چوب نیز در نورستان از زمان جمهوریت به اینسو ادامه داشته و در دوره طالبان، بیشتر چوبهای باکیفیت از ولسوالیهای برگمتال و کامدیش به پاکستان قاچاق میشود. همچنان بعضی وقتها جنگلهای نورستان بهدلیل نبود مدیریت طالبان و سهلانگاری مردم محل، دچار آتشسوزی میشوند؛ بهگونهای که جنگلات ولسوالی نورگرام و منطقه سوریچ در ولسوالی دوآب در گذشته شاهد آتشسوزیهای هولناکی بودهاند.»
فیضالله (مستعار)، باشنده دیگر نورستان، از قطع گسترده جنگلات در این ولایت ابراز نگرانی میکند. به گفته او، جنگلات در سالهای اخیر بهگونه چشمگیر کاهش یافتهاند. او میافزاید که در برخی مناطق نورستان، درختان بهصورت پنهانی قطع میشوند.
این باشنده نورستان میگوید: «وقتی از جنگلات ولایتمان صحبت میکنم، واقعیت این است که وضعیت نگرانکننده است. جنگلهایی که سالها مایه سرسبزی و زیبایی این منطقه بودند، در سالهای اخیر بهگونه چشمگیر کاهش یافتهاند. با وجود محدودیتها و ممنوعیتهای اعلامشده، هنوز هم در برخی مناطق درختان بهصورت پنهانی قطع میشوند.» به گفته او، بیشتر جنگلات توسط افراد سودجو و قاچاقچیان چوب از بین میروند که شبانه یا در مناطق دورافتاده درختان را قطع کرده و به بیرون انتقال میدهند. در کنار آن، فقر و نیاز برخی باشندهگان نیز سبب شده تا شماری از مردم برای تامین سوخت یا درآمد، به قطع درختان روی بیاورند.
فیضالله میافزاید: «هرچند طالبان تلاشهایی را برای جلوگیری از قطع جنگلات انجام دادهاند و در برخی مناطق نظارتها افزایش یافته است، اما بهدلیل کوهستانی بودن منطقه و گستردهگی جنگلات، هنوز هم کنترل کامل ممکن نشده است. بهعنوان یک باشنده نورستان، از طالبان میخواهیم برای مردم بدیلهای معیشتی فراهم سازند تا از قطع جنگلات جلوگیری شود. همچنان آگاهیدهی به مردم درباره اهمیت حفظ جنگلات میتواند نقش مهمی در جلوگیری از این مشکل داشته باشد.»
زینب (مستعار)، یکی دیگر از باشندهگان ولایت نورستان، میگوید که استفاده از چوب در تمام عرصههای زندهگی در منطقه کُلم این ولایت، سبب کاهش چشمگیر درختان در این منطقه شده است. به گفته او، با وجود تشکیل شورای مردمی و منع قطع درختهای سبز و مثمر، هنوز هم این روند ادامه دارد.
زینب میگوید: «اخیراً با افزایش نفوس در نورستان، قطع جنگلات بهگونه بیرویه افزایش یافته است. در منطقه کُلم، مردم از چوب بهعنوان مواد سوخت در تمامی عرصههای زندهگیشان، از جمله پختوپز و گرمکردن خانههایشان استفاده میکنند؛ امری که درختان این منطقه را بهگونه چشمگیر کاهش داده است. بزرگان محل سال گذشته با تشکیل شورای قومی، قطع درختهای تازه و درختهای مثمر، از جمله درختهای جلغوزه را ممنوع کردند، اما با وجود آن هم مردم این محل بهدلیل نبود امکانات کافی، برای انتقال چوب به مناطق دورتر از منطقه کُلم، دست به قطع درختهای تازه و مثمر میزنند.»
در همین حال، سید محمد سلمانخیل، کارشناس محیط زیست، نسبت به ادامه قطع جنگلات هشدار داده و میگوید که با وجود نقش مهم جنگلات در خط مقدم مبارزه با تغییرات اقلیمی، حدود ۵۰ درصد جنگلات کشور از بین رفته است.
آقای سلمانخیل میگوید: «جنگلات در جهان بهعنوان نخستین محافظان در خط مقدم مبارزه با تغییرات اقلیمی شناخته میشوند. چندین دهه ناامنی سبب شده است تا زمینه برای قطع غیرقانونی جنگلات فراهم شود. در گذشته حدود سه تا چهار درصد پوشش جنگلی داشتیم، اما اکنون ۵۰ درصد آن از بین رفته است. قطع جنگلات نهتنها به انسانها بلکه به محیط زیست نیز آسیب میرساند. این کار سبب فرسایش خاک شده، پناهگاههای حیاتوحش را نابود میکند و روند تولید اکسیجن را مختل میسازد. در نتیجه، صدها منفعتی که جنگلات فراهم میکنند، از بین میرود.»
این آگاه محیطزیست با اشاره به سیلابها و خشکسالیهای اخیر میافزاید که برای جلوگیری از بروز یک فاجعه بشری، باید از قطع جنگلات جلوگیری شود. او میگوید: «برای حفاظت از جنگلات، طالبان و نهادهای ملی و بینالمللی نقش مهمی دارند. افغانستان که بهشدت از تغییرات اقلیمی تاثیر پذیرفته، در سالهای اخیر با خشکسالیهای پیدرپی روبهرو بوده و سیلابها نیز افزایش یافتهاند. سطح آبهای زیرزمینی کاهش یافته و زمینهای حاصلخیز بهسوی بیابانزایی در حرکتاند. برای مقابله با تغییرات اقلیمی، باید جنگلکاری در اولویت قرار گیرد تا از فاجعه بشری ناشی از این تغییرات جلوگیری شده و آسیبها به حداقل برسد.»
این نگرانیها در حالی مطرح میشود که طالبان چندی پیش جنگلات در کوهی در روستای تنبنه ولسوالی دره ولایت پنجشیر را صرف بهدلیل نگرانی از تهدیدات امنیتی و «باز شدن ساحه دیدشان» آتش زدهاند.
پیشتر در منطقه «دمکوت» ولسوالی نورگرام در غرب نورستان نیز آتشسوزی گسترده رخ داده بود.
