ذکیه خدادادی نخستین مدال برنز پارالمپیک را برای تیم پناهندهگان سازمان ملل متحد کسب کرد. او همزمان نخستین مدالآور پارالمپیک در تاریخ افغانستان و تیم پناهندهگان سازمان ملل نیز است. پیروزی او در این مسابقات، با موجی از واکنشهای مثبت داخلی و بینالمللی مواجه شده است. بسیاری از شهروندان کشور به شمول رهبران سیاسی، چهرههای فرهنگی و زنان، کسب مدال برنز از سوی ذکیه خدادادی را بیانگر توانایی و ظرفیت زنان دانستهاند. آنان همچنان ابراز تاسف کردهاند که او بدون داشتن سرزمین و حق زندهگی کردن در آن، برای کشوری افتخار آفریده است که از سوی حاکمان کنونیاش صدای زنان «عورت» پنداشته میشود و حق ورزش و حضور در اجتماع را ندارند. طالبان بهتازهگی «قانون امر به معروف و نهی از منکر» خود را اجرایی کردهاند که براساس آن صدای زنان «عورت» توصیف شده و آنها مکلف شدهاند که تمام بدن به شمول صورت خود را بپوشانند.
ذکیه خدادادی، پاراتکواندوکار افغانستان، روز پنجشنبه، ۸ سنبله، از مسابقات پارالمپیک پاریس مدال برنز کسب کرد. او نخستین ورزشکار افغانستان است که در مسابقات پارالمپیک مدال کسب میکند. پیش از بانو خدادادی چهار ورزشکار دیگر کشور نتوانستند در پارالمپیک مدال بگیرند.
این ورزشکار رقیبان کوبایی و ترکی خود را شکست داد و در آخرین مسابقه قرار بود در برابر نائول لاریف از مراکش به میدان برود، اما حریفش از رقابت انصراف داد و ذکیه خدادادی به مدال برنز دست یافت.
ذکیه خدادادی در افتتاح بازیهای المپیک ۲۰۲۴ پاریس مشعل المپیک را نیز حمل کرده بود. او در آن زمان به ۸صبح گفته بود که هیجانزده است و تلاش خواهد کرد نخستین مدالآور زن از افغانستان در این مسابقات باشد. خدادادی همچنان گفته بود که نماینده میلیونها پناهنده در پارالمپیک است و نشان خواهد داد که افراد دارای معلولیت و پناهنده، نمونههایی از صلح، همدیگرپذیری، دوستی و شجاعت هستند.
ذکیه خدادادی در بازیهای پارالمپیک ۲۰۲۰ توکیو در جاپان نیز حضور داشت و در مراسم اختتامیه پرچمدار افغانستان بود. او در حالی بهعنوان یک زن در میدانهای ورزشی جهان میدرخشد که طالبان در آخرین قانون خود صدای زنان را «عورت» خوانده و دستور پوشش کامل اجباری را برای زنان صادر کردهاند.
ذکیه خدادادی در حال حاضر در فرانسه زندهگی میکند. او پس از تسلط طالبان بر افغانستان، از کشور خارج شده است. تصویری از او پس از پیروزی بر روی ساختمانی در پاریس به نمایش گذشته شده است که بهصورت گسترده از سوی کاربران شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود.
واکنشها به پیروزی ذکیه خدادادی
کسب مدال برنز از مسابقات پارالمپیک پاریس ۲۰۲۴ توسط ذکیه خدادادی، واکنشهای زیاد داخل و بینالمللی را در قبال داشته است. هزاران کاربر اهل افغانستان در شبکههای اجتماعی از این پیروزی استقبال کرده و آن را نشانه پایداری، تلاش و پشتکار زنان توصیف کردهاند.
فرهاد دریا، آوازخوان پرآوازه کشور، با به اشتراک گذاشتن عکس ذکیه خدادادی در صفحه فیسبوک نوشته است: «ذکیه خدادادی با گرفتن مدال برنز در پارالمپیک پاریس، صدای رنج زنان و دختران افغانستان شد.»
جبهه مقاومت ملی افغانستان پیروزی ذکیه خدادادی را «نشانه استقامت بانوان در برابر وحشت و جهل حاکم» خوانده است. عبدالله خنجانی، مسوول دفتر سیاسی این جبهه، نوشته است که پیروزی ذکیه خدادادی ثابت میکند که زنان افغانستان هرگز نابودشدنی نیستند.
داوود ناجی، رییس کمیته سیاسی جبهه آزادی افغانستان، در مورد پیروزی ذکیه خدادادی در پارالمپیک نوشته است: «پیروزی ذکیه خدادادی در پارالمپیک نشان میدهد که تنها راه نجات افغانستان، از میان برداشتن هر نوع تبعیض جنسیتی، قومی، مذهبی و زبانی در تمامی سطوح است تا زمینه و فرصت رشد برای تمامی ظرفیتهای افغانستان فراهم شود.»
نیلوفر لنگر، خبرنگار، نوشته است: «تو عورت نیستی. ذکیه خدادادی مدال برنز پارالمپیک پاریس را گرفت. او چهره واقعی زنان افغانستان است؛ چهره رنج، درد، مبارزه و شکستناپذیری ما.»
سهراب سیرت، شاعر، نوشته است: «ذکیه خدادادی، تجسمی از مبارزه، ایستادهگی و تاریخسازی زیباست. او نه فقط اولین زن تاریخ سرزمین ماست که در یک ورزش بینالمللی برنده مدال میشود، بلکه نخستین مدالآور تاریخ تیم پناهندهگان در پارالمپیک نیز است. او با پرچم پناهندهگان، برای تمام آوارهگان جهان نیز افتخار آفرید.»
علی نظری، روزنامهنگار، در واکنش به کسب مدال برنز از سوی ذکیه خدادادی، در صحفه فیسبوک خود نوشته است: «حالا ذکیه مدال گرفته است، اما در کشور خودش نه دولتی دارد که او را انسان برابر با مردان حساب کند، نه حق و حقوقی به او قایل است و نه اجازه ورزش کردن را به او میدهد. خدادادی حالا حق سفر به زادگاه و خوشحالی با مردمش را ندارد. در کشور خدادادی زنان حق نشستن در سایه درخت را هم ندارند. صدای زن هم در کشور ذکیه خدادادی عورت است.»
واکنشهای بینالمللی به پیروزی ذکیه خدادادی
بازیهای پارالمپیک، کسب مدال برنز توسط ذکیه خدادادی را «برد تاریخی» توصیف کرده است. این نهاد در توییتی گفته است: «ذکیه خدادادی نخستین مدال پارالمپیک را برای پارالمپیک پناهندهگان با مدال برنز تکواندو کسب کرد.»
کمیساری عالی پناهندهگان سازمان ملل با ابراز تبریکی به ذکیه خدادادی، این دستاورد را «نشاندهنده قدرت باورنکردنی ورزش در تغییر زندهگی» توصیف کرده است.
همزمان فلیپو گراندی، کمیسار عالی سازمان ملل متحد برای پناهندهگان، در صفحه ایکس خود پیروزی خدادادی را «هیجانانگیز» خوانده و گفته است: «چنین پیامی، [حامل] امید و قدرتی برای میلیونها زن پناهنده است.»
همچنان سازمان دیدبان حقوق بشر این برد را برای زنان افغانستان تاریخی توصیف کرده است. این نهاد گفته است که پیروزی خدادادی چند روز پس از آن صورت گرفت که طالبان «قانون جدید» علیه زنان منتشر کردهاند.
در تازهترین مورد، کارشناسان سازمان ملل با انتشار بیانیهای «قانون امر به معروف و نهی از منکر» طالبان را «توهین به حقوق بشر» توصیف کردهاند. آنان خواستار اقدامات هماهنگ جامعه جهانی علیه طالبان شده و گفتهاند که «قانون جدید» سیستم تبعیض و ظلم را در حد جنایت علیه بشریت نهادینه میکند. به گفته آنان، تصویب این «قانون» نشاندهنده سیر قهقرایی بیشتر از سوی رژیم سرکوبگر طالبان و یادآور رژیم دهه ۱۹۹۰ میلادی این گروه است.
کارشناسان سازمان ملل در این بیانیه از همه بازیگران بینالمللی و بهویژه کشورهای عضو سازمان ملل خواستهاند که یک استراتژی قوی، اصولی و هماهنگ در مورد افغانستان ایجاد کنند تا حقوق بشر از جمله حقوق بشری زنان و برابری جنسیتی را در مرکز قرار دهد. آنها هشدار دادهاند که تعامل بدون چنین استراتژی با طالبان، تنها مصونیت این گروه را تقویت میکند و سوءاستفادهها را تشدید میکند.
گفتنی است که مسابقات المپیک و پارالمپیک ۲۰۲۴ پاریس در فرانسه برگزار شده است. هزاران ورزشکار از کشورهای مختلف در این مسابقات اشتراک کردهاند. شش ورزشکار (سه زن و سه مرد) از افغانستان در این مسابقات حضور دارند. همچنان مشعل المپیک را دو تکواندوکار زن از افغانستان در پاریس حمل کردند که باعث خوشحالی زنان در افغانستان نیز شده است.
طالبان پیش از این گفتهاند زنان ورزشکار را که به نمایندهگی از افغانستان در المپیک پاریس شرکت کردهاند، به رسمیت نمیشناسند.







