شماری از مهاجران افغانستان از فریب‌کاری و اخاذی قاچاق‌بران انسان در مسیر ایران به ترکیه شکایت دارند. آنان می‌گویند که قاچاق‌بران با وعده‌های گوناگون، جوانان افغانستان را به مهاجرت از مسیر ایران به ترکیه ترغیب می‌کنند و در بدل انتقال هر فرد، بین چهار تا پنج هزار دالر می‌گیرند. اما به گفته این مهاجران، قاچاق‌بران برخی از آنان را به‌جای رساندن به مقصد، در بیابان‌های ایران رها می‌کنند و چنین وانمود می‌کنند که به خاک ترکیه رسیده‌اند.
این مهاجران می‌افزایند که برخی از آنان از سوی قاچاق‌بران به گروه‌های گروگان‌گیر سپرده و با شکنجه، لت‌وکوب و تهدید به مرگ روبه‌رو می‌شوند. به گفته آنان، گروگان‌گیران برای رهایی این مهاجران از خانواده‌های‌شان پول مطالبه می‌کنند و هشدار می‌دهند که در صورت نپرداختن پول، آنان را خواهند کشت. براساس ادعای آنان، شماری از شهروندان ایرانی با همکاری برخی از مهاجران افغانستان در ایران، در این فریب‌کاری‌ها و گروگان‌گیری‌ها دست دارند. آنان از جوانان افغانستان می‌خواهند که فریب وعده‌های قاچاق‌بران را نخورند و جان و دارایی خود را در مسیر مهاجرت غیرقانونی به خطر نیندازند.
علی، یکی از مهاجران افغانستان در ایران، افزایش فریب‌کاری و اخاذی از مهاجران در مسیر ایران به ترکیه را نگران‌کننده می‌داند. او می‌گوید که جوانان به‌دلیل فقر و بیکاری کشور را ترک می‌کنند؛ اما در مسیر مهاجرت، طعمه قاچاق‌بران انسان و گروه‌های گروگان‌گیر می‌شوند. به گفته او، این افراد با وعده انتقال مهاجران به ترکیه، از آنان پول می‌گیرند و سپس با سپردن‌شان به گروگان‌گیران، زمینه اخاذی از خانواده‌های آنان را فراهم می‌کنند.
این جوان تجربه‌اش از این مسیر را به روزنامه ۸صبح چنین بیان می‌کند: «از تهران با یکی از دوستانم به راه افتادیم تا به ترکیه برویم. پس از دشواری‌های زیاد، فردی را پیدا کردیم که ما را به یک قاچاق‌بر معرفی کرد. او بارها وعده داد که ما را به ترکیه می‌رساند. ما نیز توافق کردیم که پس از رسیدن به استانبول، چهار هزار دالر به او بپردازیم. اما وقتی به مناطق مرزی رسیدیم، قاچاق‌بر ما را به گروگان‌گیران سپرد. آنان ما را لت‌وکوب و شکنجه می‌کردند و با خانواده‌های‌مان تماس می‌گرفتند و تهدید می‌کردند که اگر پول نفرستند، ما را زنده نخواهند گذاشت. سرانجام، وقتی دیدند که نمی‌توانند پولی از ما بگیرند، دارایی‌های‌مان را گرفتند، ما را لت‌وکوب کردند و در بیابان‌های ایران رها کردند.»
شفیع‌جان، یکی دیگر از مهاجران افغانستان در ایران، می‌گوید که با وعده یافتن کار و انتقال به ترکیه، راه مهاجرت را در پیش گرفت؛ اما پس از عبور از مرز، با بازداشت و لت‌وکوب روبه‌رو شد. به گفته او، برخی مهاجران پس از اخراج از ترکیه نیز در مسیر بازگشت به تهران با افرادی روبه‌رو می‌شوند که در بدل انتقال‌شان پول مطالبه می‌کنند.
این مهاجر تجربه‌اش را چنین روایت می‌کند: «قاچاق‌بران به ما می‌گویند که از تهران سوار موتر شوید و وقتی به خوابگاه ما رسیدید، برای‌تان کار پیدا می‌شود. اما پس از عبور از مرز، پولیس ترکیه ما را بازداشت می‌کند. خودم را لت‌وکوب کردند و با قنداق، کمربند و چوب زدند؛ دیگران را نیز لت وکوب کردند طوری که دست، پا و بینی‌شان آسیب دید. برخی مهاجران نیز با آسیب‌های جدی روبه‌رو می‌شوند. وقتی از ترکیه اخراج می‌شویم، در راه بازگشت به تهران با دزدان و افرادی روبه‌رو می‌شویم که برای رساندن ما به تهران پول مطالبه می‌کنند. درآمد ما در ایران تنها برای تامین مخارج روزمره خودمان کافی است و دیگر نمی‌توانیم برای خانواده‌های‌مان پول بفرستیم.»
شفیع‌جان تاکید می‌کند که جوانان باید پیش از سفر از خطرهای مسیر آگاه شوند و بدون بررسی، به وعده‌های قاچاق‌بران اعتماد نکنند.
شکرالله، یکی دیگر از مهاجران افغانستان در ایران، می‌گوید که قاچاق‌بر به او و همراهانش وعده داده بود انتقال‌شان به ترکیه آسان است؛ اما عبور از مرز برای آنان به تجربه‌ای پرخطر تبدیل شد.
این جوان با چشمانی پر از نم از سرگذشت خود چنین می‌گوید: «قاچاق‌بر به ما وعده داد که انتقال‌دادن ما به ترکیه مثل آب خوردن است و از ما خواست پول پیشکی بدهیم. حدود دو هفته در خانه‌ای بسیار خراب زنده‌گی کردیم؛ شبی که می‌خوابیدیم و صبح بیدار می‌شدیم، خاک و خس از سقف می‌ریخت. سرانجام ما را به پای دیواری حدود ۲۵ متری بردند و گفتند که بپریم. پس از عبور، پولیس‌ها متوجه شدند و ما را بازداشت و به‌شدت لت‌وکوب کردند؛ تا جایی که توان راه‌رفتن نداشتم. در نهایت، دوباره به ایران برگشتم و مجبور شدم زنده‌گی‌ام را از صفر شروع کنم.»
شکرالله می‌افزاید که یکی از خانواده‌های آشنایش نیز برای رفتن به ترکیه، خانه و دارایی خود را فروخته است؛ اما هنوز در انتظار انتقال به سر می‌برد و با خطر ازدست‌دادن تمام سرمایه‌اش روبه‌رو است. او می‌گوید: «قاچاقی رفتن، مرگ و زنده‌گی است. نه راه را می‌فهمی و نه زبان را بلد هستی؛ هم پولت از دست می‌رود و هم ممکن است به مقصد نرسی.»
ترکیه یکی از مسیرهای عبور مهاجران افغانستان برای رسیدن به اروپا است. با این حال، بازداشت مهاجران فاقد مدارک و رویدادهای مرگ‌بار در مسیرهای مهاجرت، از خطرهایی حکایت دارد که آنان با آن روبه‌رو هستند.
براساس آمار وزارت داخله ترکیه، از آغاز جنوری تا ۲۶ مارچ ۲۰۲۶، در مجموع ۳۰ هزار و ۳۸۰ مهاجر فاقد مدارک در این کشور بازداشت شده‌اند که ۹ هزار و ۲۳۷ تن آنان از افغانستان بوده‌اند.
در رویدادی دیگر، پس از واژگون‌شدن یک قایق حامل مهاجران در آب‌های ساحلی بودروم، ۱۹ مهاجر افغانستان، از جمله یک نوزاد، جان باختند.
این آمار و رویدادها در کنار روایت‌های مهاجران از فریب‌کاری، اخاذی و خشونت، خطرهای مسیرهای مهاجرت را برجسته می‌سازد. مهاجران از جوانان افغانستان می‌خواهند که پیش از تصمیم‌گیری برای سفر، از خطرهای این مسیر آگاه شوند و جان و دارایی خود را به وعده‌های قاچاق‌بران نسپارند.
