شماری از شهروندان اهل تشیع در کشور استفاده مقامها و نهادهای طالبان از اصطلاحات اهانتآمیز علیه شیعیان را نکوهش میکنند و از این گروه میخواهند در چگونهگی استفاده از واژهها و اصطلاحات محتاط باشند. به باور آنان، مقامهای باصلاحیت و نهادهای طالبان در هنگام سخنرانی در محضر عام و همهگانیسازی اعلامیههای خبری باید از اصطلاحات و واژههایی استفاده کنند که فاصله میان مذاهب را کاهش میدهد. آنان با اشاره به استفاده از اصطلاح «نشست اصلاحی برای اهل تشیع» در خبرنامه وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان و بدعت خواندن مراسم عاشورا از سوی رییس اطلاعات و فرهنگ این گروه در هرات، خاطرنشان میسازند که این نوع اظهارات اهانتآمیز و مملو از تعصب سبب ایجاد نفرت میان پیروان مذهب شیعه و مذاهب دیگر در کشور میشود. در همین حال، فعالان مدنی شیعیان را واقعیت جامعه کنونی افغانستان میخوانند و از طالبان میخواهند از اقدامات و اظهارات عقدهمندانه علیه پیروان مذهب شیعه و مذاهب دیگر، دست بردارند.
فیضمحمد، باشنده کابل و از شهروندان شیعه کشور، در صحبت با روزنامه ۸صبح میگوید که تعصبات مذهبی افراد و مقامهای طالبان از رفتار و گفتار آنان پیداست: «بارها از طریق تلویزیون و از زبان طالبان شنیدهام که مردم شیعه را گمراه و جاهل خطاب کردهاند. شما به رفتار طالبان در ماه محرم نظر بیندازید، مردم را بهخاطر شیعه بودنشان لتوکوب کردند، بندی کردند و بدعت گفته مردم را توهین کردند.»
این باشنده کابل میافزاید: «دولت یا هر نظامی که بالای مردم حاکم است و قدرت را در کنترل دارد باید از همه شهروندان بدون درنظرداشت دین، مذهب و یا اختلاف دیدگاه، حمایت کند. نه اینکه هر روز به هر بهانه مردم را توهین و تحقیر کند.»
مشتاق، دیگر شهروند شیعه کشور، میگوید: «وقتی از استفاده اصطلاح نشست اصلاحی برای مردم شیعه خبر شدم، بسیار برایم ناراحتکننده بود. نمیفهمیدم چطور خودم را قناعت بدهم که اینها [مقامهای طالبان] بیسواد هستند یا واقعاً میخواهند قلب مردم را بشکنند. نشست اصلاحی باید برای کسانی برگزار شود که گپزدن خود را نمیفهمند و مردمآزاری میکنند.»
مشتاق میافزاید: «یک طالب دیگر در هرات ادعا کرده که مراسم محرم بدعت است و ما طالبان آمدهایم تا جلو این بدعت را بگیریم.» این شهروند کشور از طالبان میخواهد به آزادی باورهای مردم و احترام به عقاید آنان پابند باشند.
با این وصف، فعالان جامعه مدنی خواستار خویشتنداری طالبان در برخورد با سایر شهروندان کشورند و از مقامهای این گروه میخواهند از اظهارات و اقدامات تبعیضآمیز علیه پیروان مذاهب دیگر خودداری کنند.
نوریه منیر، فعال مدنی، میگوید: «آزادی اندیشه و عقیده از حقوق اساسی بشر به شمار میرود. طالبان اما به هیچ یک از حقوق مردم افغانستان باورمند نیستند. توقع ما از حاکمان کنونی که قدرت را تصاحب کرده و اکثر آزادیهای مردم را سلب کردهاند این است که حداقل حالا نباید عقدهگشایی کنند و با اظهارات اهانتآمیز شیعیان را مورد آزارواذیت قرار دهند.»
این فعال مدنی میافزاید: «شیعیان یکی از واقعیتهای جامعه افغانستان هستند. نه طالبان و نه هم هیچ قدرت دیگری قادر به این خواهند شد که عقیده آنان را تغییر دهند و یا آنان را از اجرای مناسک مذهبی و مراسم دینی بازدارند.»
این واکنشها در حالی مطرح میشود که مقامهای بلندپایه، جنگجویان و نهادهای طالبان بارها از واژهها و اصطلاحاتی استفاده کردهاند که پیروان مذهب شیعه آن را اهانتآمیز و مملو از تبعیض توصیف میکنند. به عنوان نمونه، محتسبان امر به معروف و نهی از منکر طالبان روز شنبه، ۶ اسد، با باشندهگان ولسوالی جلگه ولایت میدانوردک دیدار داشته و با آنان درباره «رعایت حجاب زنان» صحبت کردهاند.
این محتسبان از روحانیون شیعه خواستهاند تا توصیههای مورد نظر آنان را از طریق منبر مساجد به اهالی منطقه ابلاغ کنند. با این وصف، وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان با نشر بیانیهای این نشست را «نشست اصلاحی» توصیف کرده و توضیح داده است: «در این نشست علما، بزرگان قومی و جوانان شیعه حضور داشتند و آنان را ملزم به پذیرش مقررات خود کردیم.» در بیانیه تاکید شده است: «حضار نشست تعهد کردند که توصیهها را بهگونه کامل اجرا میکنند.»
افزون بر این، احمدالله متقی، رییس اطلاعات و فرهنگ طالبان در هرات، به تاریخ ۲۲ سرطان در نشستی با حضور شماری از علمای اهل تشیع، مراسم عاشورا را «بدعت» توصیف کرده و گفت که جلو این دست بدعتهای سیاسی و خارجی باید گرفته شود. او اما بیشتر توضیح نداد که کدام مراسم عاشورا بدعت سیاسی و کدام آن بدعت خارجی است. این نشست راجع به چگونهگی تامین امنیت مراسم عاشورا برگزار شده بود و نوارهای تصویری آن از سوی ریاست اطلاعات و فرهنگ طالبان در ولایت هرات همهگانی شده است.







