نگاه غالب کشورها به احتمال ازسرگیری جنگ یا مذاکره بین ایالات متحده امریکا و جمهوری اسلامی ایران دوخته شده است. اکنون که سرنوشت انتخابات امریکا و اسراییل روشن شده است، میزان بیم‌وامید دنیا، به‌ویژه ساکنان خاورمیانه، بیشتر هم شده است. در هفته‌های اخیر، رسانه‌های جهانی هم به‌شکل لحظه‌ای، رویدادهای ریزودرشت مرتبط با پرونده ایران و امریکا را خوب پوشش می‌دهند؛ به‌گونه‌ای که بعضاً احتمال شروع جنگ مجدد را برجسته می‌کنند و گاهی هم ازسرگیری گفت‌وگو با میانجی‌گری قطر را. البته در دو روز اخیر، اطلاعات منتشرشده در رسانه‌ها، حکایت از غلبه گفت‌وگو بر جنگ دارد. لحن دونالد ترمپ هم در برابر ایران، پس‌از اعلام نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای، به‌گونه قابل‌ملاحظه‌ای مسالمت‌جویانه شده است. هنوز روشن نیست که این یک چرخش آشکار به‌سمت گفت‌وگوست یا هم زمینه‌سازی برای حمله بعدی. برخی رسانه‌های غیرانی هم به نقل از ابراهیم کالین، رییس استخبارات ترکیه، از احتمال دیدار محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، با جی دی ونس، معاون ترمپ، در هفته آینده، در دوحه، پایتخت قطر، خبر داده‌اند؛ باآن‌که بعدتر رسانه‌های ایرانی بر صحت این خبر تردید وارد کردند. مزید بر آن، ترمپ و امیر قطر هم درباره ایران صحبت تلفنی داشته‌اند و قرار است با نخست‌وزیر و وزیر خارجه این کشور هم در کاخ سفید دیدار و گفت‌وگو کند. برخلاف این همه نشانه‌های نسبتاً روشن به سود مذاکره، رجب طیب اردوغان، رییس‌جمهور ترکیه، به‌تازه‌گی از وقوع «چرخش منفی» در روند تحولات حرف زد؛ نشانه‌ای در تایید قوی‌بودن احتمال ازسرگیری جنگ و ناکام‌ماندن تلاش‌ها برای ازسرگیری گفت‌وگو.
اکنون سوالی که مطرح می‌شود، این است: جنگ می‌شود یا گفت‌وگو؟
واقعیت این است که به‌رغم موجودیت نشانه‌های زیاد به نفع مذاکره، باز هم احتمال جنگ قوی‌تر می‌نماید، آن هم به دو دلیل:
۱- حامیان جنگ در امریکا و اسراییل، انتخابات را باخته‌اند؛ آن هم به سود کسانی که از جنگ با شکل‌وماهیت فعلی‌اش چندان حمایت نمی‌کنند، اگر مخالفت جدی هم نکنند. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسراییل ـ که در آرزوی فروپاشی جمهوری اسلامی، شب‌وروز سر می‌کند ـ اگرچند هنوز در قدرت است، ولی پس‌از تشکیل دولت جدید، اگر به‌گونه کامل از صحنه دور نشود، دیگر صاحب قدرت انحصاری نخواهد بود؛ لحظه‌ای تماشایی برای جمهوری اسلامی. همچنان، جمهوری‌خواهان، به‌ویژه شخص ترمپ و دارودسته‌اش، انتخابات میان‌دوره‌ای را باختند؛ اتفاقی که کام تهران را شیرین کرده است.
با این حساب، درک ترمپ و نتانیاهو این است که جمهوری اسلامی اکنون غرق در شادی است؛ به‌گونه‌ای که خودش را «برنده» و رقیبانش را «بازنده» معرفی می‌کند. این مساله زمانی جدی‌تر می‌شود که باخت راست افراطی در اسراییل و جمهوری‌خواهان در امریکا، حاصل حمله بر ایران ارزیابی شود. حالا که دامنه «آزادی عمل» ترمپ و نتانیاهو قدری محدود شده است، ازنظر هردو، بدیهی است که جمهوری اسلامی کوتاه نمی‌آید و چه بسا که در مقایسه با روزگار پیش‌از انتخابات، امتیازطلب‌تر هم شود. وقتی هردو چنین می‌اندیشند، گزینه جنگ می‌تواند بر گزینه مذاکره غلبه پیدا کند؛ به این منظور که تهران از کله‌شقی دست بردارد و هوس امتیازگیری را از سر به در کند.
مهم‌تر از آن، ترمپ و نتانیاهو احساس شکست می‌کنند. همچنان احساس تحقیرشدن و نادیده‌گرفتن ازسوی دیگران. لذا، برای ارضای این حس هم که شده، سعی می‌کنند بار دیگر با حمله نظامی جدید، جمهوری اسلامی را در تنگنای نو قرار دهند. این احتمال وقتی بیشتر تقویت می‌شود که توجه کنیم ترمپ و نتانیاهو، دیگر چیزی برای ازدست‌دادن ندارند. تنها شانس نتانیاهو این است که در یک دولت ایتلافی مدغم شود. اگر هم چنین شود، مبسوط‌الید نخواهد بود و پا در قیدوبندهایی خواهد داشت. برعکس، ترمپ دیگر بزنگاهی در پیش ندارد که برای عبور از آن، ناگزیر به مدارا با ایران باشد. انتخابات ۲۰۲۸ امریکا یک بزنگاه است؛ اما برای ترمپ مهم نیست دموکرات برنده می‌شود یا هم جمهوری‌خواه.
۲- باز هم عاملیت اسراییل نه‌فقط مهم که تعیین‌کننده است. جناح حاکم بر اسراییل به ترمپ به‌چشم یک منجی می‌بیند. ازنظر جناح حاکم، ترمپ بیش‌از هرکسی برای بقای اسراییل عرق ریخته است. بلی، این درست است که اگر ترمپ بر سر کار نمی‌بود، امریکا از ورود به جنگ علیه ایران احتراز می‌کرد. مشخص است که خطرپذیری ترمپ هم به‌سبب به‌سبب اصرار نتانیاهو و لابی‌های اسراییل بوده است. بنابراین، ازنظر راست افراطی در اسراییل، پایان دوره حاکمیت ترمپ، به‌معنای پایان حمایت جدی امریکا از اسراییل خواهد بود. ازاین‌رو، سعی می‌کنند تا زمانی که ترمپ در کاخ سفید حضور دارد، با چماق امریکا به سراغ ایران بروند.
ازسوی دیگر، نتیجه انتخابات امریکا، اسراییلی‌ها را سخت نگران کرده است؛ به‌ویژه وقتی به اظهارات ونس درباب ناراحتی بخشی از جامعه امریکا به‌دلیل نحوه شروع جنگ با ایران و حمایت بی‌قیدوشرط واشنگتن از تل‌آویو توجه می‌کنند، ضریب نگرانی‌شان افزایش می‌یابد. بلی، حاصل انتخابات امریکا نشان داد که اسراییل در افکار عامه غرب، محبوبیتش را به میزانی از دست داده است. اگر در گذشته، حمایت بی‌قیدوشرط از اسراییل، عامل پیروزی در انتخابات امریکا بود، حالا تبدیل به عامل ناکامی شده است. این قطعاً نه‌فقط برای نتانیاهو که برای آیزنکوت و دیگران هم مایه نگرانی است.
راست افراطی در اسراییل متوجه چرخش افکار عامه در غرب به زیان اسراییل شده است. به‌زعم این جناح، اگر کسی غیر از ترمپ بر سر کار بیاید، اسراییل بیشتر در معرض بی‌مهری قرار خواهد گرفت. وقتی رأس قدرت در امریکا در کنار افکار عامه این کشور، متمایل به حمایت بی‌چون‌وچرا از اسراییل نباشد، بلاشک هرکسی که حاکم تل‌آویو باشد، سخت نگران می‌شود. پس با این حساب، سعی نتانیاهو متمرکز بر استفاده حداکثری از ظرفیت حداقلی فعلی (حضور دو ساله ترمپ در کاخ سفید) است. اگر نتانیاهو از صحنه دور هم شود، جانشینش به این مامول اهمیت می‌دهد و تمرکز او هم معطوف بر ترغیب ترمپ به حمله بر جمهوری اسلامی، به‌قصد براندازی یا هم تضعیف حداکثری، خواهد بود.
