به همان اندازهای که سرخط خبرهای اقلیمی در سال ۲۰۲۶ هولناک بوده است ـ از ذوبشدن یخچالهای طبیعی گرفته تا آتشسوزیهای بیسابقه جنگلها و موجهای گرمای مرگبار ـ یک واقعیت تلخ و تکاندهنده نیز وجود دارد: احتمال بسیار زیادی میرود که امسال، خنکترین سال در ادامه زندهگی شما باشد.
امسال گرمتر از سال گذشته خواهد بود، همانطور که سال گذشته نیز گرمتر از سال پیش از آن بود. دانشمندان اکنون هشدار میدهند که سال آینده، بهویژه با شکلگیری الگوی آبوهوایی «النینو»، رکوردها را بهکلی خواهد شکست و دمای زمین را به فراتر از سطوحی خواهد رساند که کارشناسان آن را بهعنوان نقطهعطف خطرناکی در بحران اقلیمی میشناسند.
در میان همه اینها، یافتن مرجعی برای کمک و دریافت راهحل میتواند دشوار باشد. بهنظر میرسد حکومتها در سراسر جهان، بهویژه در کشورهای متکی به نفت مانند ایالات متحده، بهجای بهبود اوضاع، شرایط را بدتر میکنند. باتوجهبه ابعاد این مشکل، انتخابهای فردی ممکن است ناچیز و کماهمیت بهنظر رسد.
اما مشخص شده که یک راهحل که اغلب برای مشکل اقلیمی نادیده گرفته شده، وجود دارد و آن روزنامهنگاری است. درک آنچه رخ میدهد، آنچه باعث آن میشود و اینکه چه کسی مقصر است (و فریب نخورید، در این داستان واقعاً مقصرانی وجود دارند)، پیششرط ضروری برای حل مشکل اقلیمی است. روگردانی و بیتوجهی، علم و واقعیت را از بین نمیبرد.
نهاد غیرانتفاعی ما هفت سال گذشته را صرف مطالعه نحوه پوشش خبری تغییرات اقلیمی توسط رسانهها در سراسر جهان کرده و به رسانهها کمک کرده در این زمینه ارتباط بهتری با مخاطبان خود برقرار کنند.
خبر خوب این است، مخاطبان به این موضوع علاقهمندند
پژوهشهای تاییدشده توسط جامعه علمی نشان میدهد که بهطور متوسط، ۸۹ درصد از مردم روی زمین نهتنها به بحران اقلیمی اهمیت میدهند، بلکه میخواهند حکومتهایشان برای حل آن تلاش کنند. مشکل این است که بسیاری از این مردم نمیدانند بخشی از یک اکثریت قاطع اقلیمی هستند؛ آنها تصور میکنند تنها و در حاشیه قرار دارند. آنها همچنان نمیدانند که همسایهگانشان اغلب مانند آنها فکر میکنند و از همه مهمتر، بهگونهای رای نمیدهند که بخشی از راهحل باشند.
اینجاست که روزنامهنگاری وارد عمل میشود. طی دو سال گذشته، دهها خبرنگار از سراسر جهان تلاش کردهاند تا داستان این ۸۹ درصد را در جوامع خود روایت کنند، ویژهگیهای آنها را به تصویر بکشند و به آنها صدا ببخشند. جهان نیز متوجه این امر شده است: مردم در رسانههای اجتماعی شروع به معرفی خود بهعنوان بخشی از این ۸۹ درصد کردهاند و در ماه آگست، شرکت جهانی نوشیدنی «اوتلی» پیام این ۸۹ درصد را روی بستهبندیهای پاکتی خود در سراسر جهان درج کرد.
روزنامهنگاری این توانمندی را دارد که به مردم کمک کند در زمینه تغییرات اقلیمی به پیشرفت دست یابند. رسانههای خبری با رد این روایت که «مردم اهمیت نمیدهند» و با مشخصکردن آنچه برای حل فوری این مشکل نیاز است ـ در پای صندوقهای رای، در خیابانها و در خانههای مردم ـ این فرصت و وظیفه را دارند که با مخاطبان خود برای حل حیاتیترین مساله زندهگیمان همراه شوند. این پیوند نهتنها به حل مشکل اقلیمی کمک خواهد کرد، بلکه به کاهش شکاف بیاعتمادی که گریبانگیر روزنامهنگاری شده است، نیز کمک میکند. مردم از رسانههایی پشتیبانی میکنند که موضوعات مورد علاقه آنها را پوشش میدهند.
بااینحال، این کار آسان نخواهد بود. دهههاست که صنعت سوختهای فسیلی ـ همان مقصرانی را که پیشتر به آنها اشاره کردیم به یاد دارید؟ ـ صدها میلیون دالر در کارزارهای سرمایهگذاری کردهاند که هدفشان گمراهکردن افکار عمومی در مورد خطرات سوزاندن سوختهای فسیلی است. آنها پشتیبانی مالی کارزارهای خبرهای جعلی و دروغرسانی را تامین کردهاند که هدفشان تضعیف دانش اقلیمی بوده است و کوشیدهاند اعتماد به روزنامهنگاری ـ منعکسکننده دقیق این مشکل ـ را از بین ببرند.
رشد رسانههای اجتماعی به تلاش هدفمند و هماهنگ برای انباشتن ذهن مصرفکنندهگان از دروغهای اقلیمی منجر شده است. اقلیت بسیار کوچکی از تحریکگران و مزاحمان آنلاین همچنان برخی از اتاقهای خبر را میترسانند تا از پوشش خبری قاطعانه و شجاعانهای که این موضوع میطلبد، عقبنشینی کنند.
روزنامهنگاری این فرصت را دارد که این خطای گذشته را جبران کند و با تکیه بر واقعیت و با احساس فوریت، درباره بحرانی که با آن روبهرو هستیم گزارش دهد. و مصرفکنندهگان ـ همه ما ۸۹ درصد ـ میتوانیم از این فرصت برای کشف دوباره ارزش مطبوعات مستقل استفاده کنیم و از کسانی که حقیقت را در مورد بحران تهدیدکننده همه ما بیان میکنند، قدردانی نماییم.
یادداشت: این یادداشت نظری ـ تحلیلی به سفارش کارزار «روز جهانی خبر» تهیه شده است؛ کارزاری جهانی که بر نقش اساسی روزنامهنگاری در ارایه حقایق و شفافیت تاکید میکند. بازنشرکنندهگان باید این پاراگراف را حفظ کرده و نام نویسنده اصلی را ذکر نمایند. بازنشر کامل و ترجمه آن رایگان است، بهشرطی که ترجمه به متن اصلی وفادار باشد و معنا یا جوهر آن را تغییر ندهد. اصلاحات جزئی برای تنظیم طول متن یا سبک اختصاصی رسانه بر همین اساس مجاز است. در صورت امکان، لطفاً به وب سایت روز جهانی خبر (worldnewsday.org) لینک دهید.
