شماری از دستفروشان در ساحه کوتهسنگی شهر کابل از اقدام شهرداری طالبان مبنی بر ممنوعیت فعالیت در کنار جادهها شکایت دارند. این دستفروشان میگویند که با چالشهای اقتصادی دست و پنجه نرم میکنند و این اقدام طالبان زندهگی را برایشان دشوار میسازد. به گفته آنان، طالبان نهتنها زمینه کار را برایشان فراهم نمیکنند، بلکه محدودیتهای بیشتری نیز وضع میکنند. دستفروشان میگویند که طالبان به آنان دستور دادهاند تنها از ساعت چهار عصر به بعد اجازه فعالیت در کنار جادهها را دارند. آنان از شهرداری طالبان در کابل میخواهند که مکان مناسبی برای کارشان اختصاص دهد تا بتوانند نیازهای زندهگی خود را تامین کنند.
شماری از دستفروشان میگویند که اگر شهرداری طالبان مکان مناسبی برایشان در نظر بگیرد، ازدحام شهری نیز کاهش مییابد. آنان تاکید میکنند که در شرایطی که فقر و بیکاری بیداد میکند، ادامه این محدودیتها وضعیت زندهگیشان را بحرانیتر خواهد کرد.
پیرمحمد، ۶۵ ساله، که از سالهای طولانی به اینسو در کنار جاده لوازم آرایش میفروشد، میگوید که شرایط زندهگی خوبی ندارد و ناگزیر است برای تامین هزینههای خانواده ۱۰ نفریاش از صبح تا شام کار کند. او میافزاید که محدودیتهای اخیر طالبان در کسبوکارش باعث شده چند شب را با خانوادهاش گرسنه بخوابند.
این دستفروش کنار جاده میگوید: «از سر خوشی به جاده نمیآیم. با لباس کهنه و لب خشکشده اینجا مینشینم تا نفقهای برای خانواده ۱۰ نفرهام پیدا کنم. ما آدمهای غریب هستیم، کار دیگری از من ساخته نیست. این محدودیتهایی که وضع شده، باعث شده حتا یک افغانی هم کار نکردم تا یک نان خشک به خانه ببرم. وضع زندهگیمان زیاد خراب است.»
اکبر، دانشجوی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کابل، در کنار پیرمحمد دستکش و جوراب دستبافت میفروشد. او میگوید که پس از اعمال محدودیتها بر فعالیتش، ناگزیر است کوچهبهکوچه بگردد، اما عایدی چندانی نصیبش نمیشود.
این جوان که پدرش را در یک حمله انتحاری از دست داده، تنها نانآور خانوادهاش است که هم درس میخواند و هم کار میکند. او میگوید: «مادرم در خانه دستکش میبافد و من برای فروش میآورم. شهرداری چند روز است که مانع کار ما میشود. بعد از دانشگاه به سر کار میآیم، اما مجبور میشوم که کوچه به کوچه بگردم، اما کسی از من نمیخرد شهرداری ما را بعد از ساعت چهار به کار میماند در آن زمان کسی در بازار از من چیزی نمیخرد چیزی که فروش دارد ترکاری و میوه است.»
تمیم ۱۳ ساله که از ترس توقیف اموالش از سوی شهرداری، با دستان لرزان وسایلش را جمع میکند، میگوید که پدرش بیمار است و توان کار ندارد. این کودک که از طریق دستفروشی هزینه خانواده هشتنفریاش را تامین و با وجود محدودیتهای وضع شده کار میکند بر ایجاد فابریکهها و زمینههای کاری در کشور تاکید دارد.
تمیم میگوید: «اگر شاروالی از بالا [مقامهای ارشد طالبان] امر گرفته که ما را جمع کند، ما هم در خانه مادر و خواهر داریم که از ما نان میخواهند. درخانه اگر آرد داریم، روغن نداریم، اگر روغن داریم باز آرد نداریم.»
محمد صادق، یکی دیگر از دستفروشان، میگوید که طالبان بهجای فراهم کردن زمینه کار، نان مردم را بریدهاند. او که در خانهای کرایی و نمناک زندهگی میکند، تاکید دارد که اگر کار نکند، خانوادهاش ناچار خواهد شد روی سرک بخوابند.
این دستفروش کنار جاده میگوید: «شهرداری یکبار برای ما غرفه سفید ساخت، اما دوباره جمع کرد. یک روز ما اجازه میدهد، روز دیگر اخطار میدهد. نه میتوانیم به ایران و پاکستان برویم، نه سواد داریم که در ادارهای کار کنیم. اگر دولت [رژیم طالبان] برای ما کار مهیا کند، به خدا دیگر کراچیوانی نمیکنم.»
حسن جان، فروشندهای دیگر در کنار جاده، از اقدام جدید طالبان شکایت دارد. او میگوید که هم اکنون در وضعیت بد اقتصادی بهسر میبرد و اگر چند روز دیگر نتواند کار کند، حتا نان خشک هم در خانهاش پیدا نخواهد شد.
این دستفروش میافزاید که طرفدار ایجاد نظم در پیادهروها و جادههای شهر کابل است، اما تاکید میکند که طالبان نباید آنان را نادیده بگیرند. او میگوید: «باید مشکل ما هم در نظر گرفته شود تا حداقل کودکان ما شبها گرسنه نخوابند. من از همین کراچی نفقه خانواده خود را تامین میکنم.»
شهرداری طالبان تا کنون در باره این اقدام توضیحی نداده است، اما پیش از این اعلام کرده بود که این تصمیم به هدف تامین نظم شهری و جلوگیری از انباشت زباله در پیادهروها و کنار جادهها گرفته شده است.
این در حالی است که برنامه جهانی غذا اعلام کرده در تابستان پیشرو، سه میلیون تن در افغانستان به کمکهای غذایی نجاتبخش نیاز خواهند داشت. با این حال، بهدلیل کمبود شدید بودجه، این نهاد تنها قادر به حمایت از یک میلیون تن خواهد بود. به گفته این سازمان، این وضعیت میتواند خطر گرسنهگی گسترده و فاجعهبار را در افغانستان افزایش دهد.
پیش از این، سازمان ملل متحد نیز پیشبینی کرده بود که در سال ۲۰۲۵، حدود ۲۲.۹ میلیون تن در افغانستان به دلیل ناامنی غذایی، سوءتغذیه، تغییرات اقلیمی و بیثباتی اقتصادی به کمکهای بشردوستانه نیاز خواهند داشت. به گفته این سازمان، کاهش فضای حفاظتی، شکنندهگی اقتصاد، دسترسی محدود به خدمات اولیه، بلایای طبیعی و شوکهای اقلیمی، همراه با تنشهای سیاسی منطقهای، توان مردم افغانستان را برای بازسازی زندهگیشان پس از چهار دهه جنگ بهشدت کاهش داده است.
این سازمان افزوده که وضع محدودیتهای حقوقی از سوی طالبان، همزمان سطح خطر را برای زنان، کودکان و جوانان افزایش داده است. به گفته این سازمان، فقر دسترسی مردم به خدمات اساسی و فرصتهای معیشتی را محدود کرده و موجب شده است که گروههای آسیبپذیر، سالبهسال بیشتر به کمکهای بشردوستانه وابسته شوند.




