کندهار- افغانستان، نیروهای امریکایی عملیات شان را برای بیرون راندن جنگجویان طالبان از ولایت کلیدی جنوبی قندهار که زادگاه معنوی این گروه به شمار می رود، آغاز کرده اند. انتظار می رود که عملیات گسترده در هفته های آینده آغاز گردد.
اما طالبان عملا این ولایت را تا قبل از آغاز عملیات به میدان جنگ مبدل کرده اند. این در حالی است که مقام های امریکایی امیدوارند که عملیات در قندهار بتواند به شکست قاطع طالبان منجر شود.
زمانی که تمام نیروهای امریکایی وارد افغانستان شوند، آنها ناگزیر اند تا با چالش های بسیار گسترده تر نسبت به هرکس دیگر مواجه شوند. حملات انتحاری در حال حاضر شهر قندهار را در ترس و واهمه فرو برده است. به گفته مردم محل، شورشیان همین حالا به صورت بی باکانه در جاده های شهر قدم می زنند، به دکان ها سر می زنند و حتا بر مردم فشار می آورند تا سلاح ها و دیگر تجهیزات نظامی آنان را در خانه های شان برای روز جنگ مخفی کنند.
حکومت محلی فاسد و غیر موثر است و نیز از حمایت گسترده مردمی برخودار نمی باشد. هرکسی که در حکومت کار می کند، از ترور شدن هراس دارد. تنها UNI محدودی از مقام های محلی با دیوارهای بلند برای خود حفاظ امنیتی ساخته اند. دسترسی به خدمات برای مردم محدود است. به گفته مردم، امنیت شهر در حال حاضر در بدترین وضعیت خودش از زمان سقوط طالبان در سال ۲۰۰۱ قرار دارد.
حاجی آغا لالی، نماینده شورای ولایتی و رییس کمیسیون مصالحه در ولایت قندهار که روابط نزدیکی با طالبان دارد، می گوید:” آنها بر شهر تمرکز کرده اند”. به گفته او ” طالبان می خواهند خودشان را به جهان نشان بدهند که در این جا حضور دارند”.
تشدید اقدام های طالبان از آن جهت است که قندهار یک شهر مهم برای آنهاست و نیز ورود ۳۰۰۰۰ نیروی اضافی امریکا به این شهر نیز آغاز شده است. این هم چنان نشانه ارزشمندی این شهر برای امریکایی ها نیز است.
عملیات آتی نیروهای امریکایی در شهر قندهار پس از عملیات مارجه در همسایگی قندهار صورت می گیرد، جایی که ۱۵۰۰۰ نیروی نظامی امریکایی، ناتو و افغان در عملیات حضور داشتند، در حالی که آن ساحه نسبت به مرکز شهر قندهار که پنج صد هزار تن در آن زندگی می کند، خیلی کوچکتر است.
نیروهای امریکایی از سال گذشته برای عملیات قندهار آمادگی می گیرند و تلاش می کنند تا به منظور تامین امنیت حضورشان را در اطراف این شهر و مرز مشترک آن با پاکستان گسترش دهند. اما در نتیجه به گفته مردم محل، زندگی در مهمترین مرکز شهری در جنوب افغانستان به صورت گسترده در حال خراب شدن است.
در ۳۱ مارچ سال روان، یک حمله انتحاری جان ۳۵ تن را گرفت و طالبان به صورت مکرر هشدار می دهند که آنها در شهر حضور دارند و برای حملات بیشتر آمادگی می گیرند.
یک خانم فعال در عرصه حقوق بشر که به دلیل ترس از شورشیان نخواست نامش افشا گردد، گفت:” ما در این شهر احساس امنیت نداریم و حتا برای مردان نیز بیرون شدن از خانه خطرناک است”.
به گفته مقام ها، طالبان یک هفته قبل از حمله انتحاری یک رشته از حملات را بر پولیس و مقام های دولتی اجرا کردند و هرشب با قتل یک تا دو پولیس سلاح های آنان را با خود برداشته و برده اند.
عبدالمجید بابی، رییس اطلاعات و فرهنگ قندهار که شخصیت قابل احترامی بود به تاریخ ۲۴ فبروری در مسیر راه دفترش به قتل رسید. به گفته خویشاوندانش او از سوی طالبان تهدید شده بود تا کارش را ترک کند.
به گفته حاجی لالی” طالبان به سادگی می توانند گشت و گذار کنند، اما مقام های دولتی قادر به این کار نیستند”.
توریالی ویسا، مردی که به اصطلاح والی قندهار است، در دفتر کارش نشسته و روزنامه می خواند. اتاق ها و چمن فراخ محل بود وباش وی که چند سال قبل معمولا مملو از رهبران قبیله ای بود، اکنون خالی و خاموش است.
در بیرون شهر، وضعیت بدتر از این است. خدمات دولتی به صورت آشکاری وجود ندارد. از میان ۱۷ ولسوالی تنها پنج ولسوالی برای مقام های محلی قابل دسترس است. به گفته نادر نادری، کمیشنر در کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان، چهار ولسوالی به صورت کامل در کنترول طالبان قرار دارد.
مقام های اداری و پولیس برای ولسوالی ها گماشته شده اند، اما آن ها از حمایت و منابع اندکی برخودارند و به همین خاطر اقدام های شان نیز محدود و اندک است. با حدود ۴۰ تا ۶۰ پولیس در هر ولسوالی، آنها تنها قادر به تامین امنیت مرکز ولسوالی می باشند.
به گفته مسوولین حقوق بشر، خدمات صحی و آموزشی در بیرون از شهرها به صورت کامل وجود ندارد و دو سوم مکاتب این ولایت به صورت کامل بسته اند.
شهیده حسین، یک فعال حقوق زنان می گوید:” اگر یک نرس و یا قابله هم در ولسوالی ها کار کند، شما می توانید مرا دشنام بدهید. حتا در شهر آنان به تجهیزات کافی دسترسی ندارند، چه رسد به ولسوالی ها”.
مقام های دولتی در سپین بولدک که دارای مرز مشترک با پاکستان است، می گویند که امنیت این ولسوالی پس از ورود نیروهای امریکایی بهتر شده است. والی قندهار که در این اواخر به آن ولسوالی رفته است می گوید که امنیت آنجا بهتر شده ، آنتن های رادیو نصب شده و اکنون حکومت می تواند مناطق سرحدی را کنترول کند.
با این حال هنوز هم طالبان بر واحدهای نظامیان امریکایی در دیگر ولسوالی استراتژیک این ولایت یعنی ارغنداب از طریق کارگذاری ماین های کنار جاده ای، حمله می کنند.
در ملجت و پنجوایی که والسوالی های زراعتی در غرب و جنوب غرب شهر کندهار اند، دهقانان می گویند که با تهدیدهای جدی از ناحیه ماین های کارگذاری شده از سوی شورشیان و همچنان طیاره های بدون سرنشین و چرخبال های نیروهای امریکایی که فضا را انباشته اند، مواجه اند.
روستاییان حداقل سه مثال از حمله هواپیماهای بدون سرنشین امریکایی در هفته های اخیر نقل کردند که منجر به کشته شدن دهقانانی که مشغول حفر نهر آب بودند یا در حال انتقال جنس از مارکیت به خانه های شان بودند، شده بود. آنان همچنان مثال های مشابهی را در جریان حمله به طالبان نیز ذکر کردند.
یکی از مردانی که به وفرت با استفاده از موترسایکل اش از شهر به روستا می رود، می گوید که چرخبال های امریکایی بر بالای روستاییان که بالای موترسایکل های شان در حرکت اند یا بالای مزرعه های شان در حال کار اند، به سرعت فرود میآیند و تا زمانی بر بالای شان گشت می زنند تا این روستاییان لباس های شان را در آورند و دست های شان را بالا بگیرند تا به این وسیله نشان بدهند که شورشی نیستند. او برای این که صدمه ای برایش وارد نشود، خواست تا از ذکر نامش خودداری شود.
بر علاوه این خطرات، باشندگان می گویند که آنان از بابت بحران های سیاسی که این ولایت را فراگرفته است، مایوس شده اند. قدرت واقعی تنها در اختیار دو خانواده ای است که با حضور نیروهای امریکایی در هشت سال اخیر، زمینه خوبی برای پیشرفت داشته اند. یکی از این خانواده ها، خانواده رییس جمهور کرزی است که از سوی برادر رئیس جمهور، آقای احمد ولی کرزی که ریاست شورای ولایتی کندهار را به عهده دارد، رهبری می شود.
خانواده دیگر مربوط به گل آغا شیرزی است که در گذشته والی کندهار بود، و برادرانش باچا شیرزی و رازق شیرزی اکنون وارد معاملات پرسود امنیتی و ساختمانی با نیروهای ناتو شده اند.
باشندگان و بزرگان این منطقه این خانواده ها را متهم به آزار و اذیت رقیبان شان و محروم ساختن سایر قبایل از دسترسی به قدرت می کنند. حکمفرمایی این خانواده ها باعث شده است تا مردم این مناطق به حمایت کمتر از دولت یا نیروهای خارجی بپردازند.
به گفته شهاب الدین آخندزاده یکی از بزرگان قبیله در شهر کندهار “اولین چیزی که افغان ها از آن هراس دارند، فرا رسیدن نیروهای بیشتر خارجی است و دومین چیزی که مردم را به هراس افگنده است قدرت مند شدن رهبری و اداره مرکزی است”. قبیله او که اسحاق زی نام دارد، از دستگیری های پیهم و محرومیت سیاسی شکایت دارد. به قول او، پذیرفتن انتخاب مجدد کرزی از سوی غربی ها با وجود تقلب های گسترده یکی دیگر از این موارد است. او می افزاید: “امریکایی ها، جامعه جهانی و تمام نیروهای نظامی اعتماد مردم را نسبت به خود شان از دست داده اند. ما بیش از این به آنچه که آنان می گویند، باور نداریم”.
