کابلده بلند قبتلی بنالر قوریلیشی؛ اهالی قۉشنیلرنینگ شخصی حیاتی دخلسیزلیگی بوزیلهیاتگنیدن شکایت قیلماقده
ایلیا
کابل اهالیسینینگ اَیریملری تورر جای حدودلریده کۉپ قبتلی بنالر قوریلیشینینگ کېنگهییشی آرتیدن تورر جایلرنینگ شخصی دخلسیزلیگی بوزیلهیاتگنیدن شکایت قیلماقده. اولرنینگ اَیتیشیچه، بوندهی بنالرنینگ تورر جایلرگه جوده یقین قوریلیشی اویلر و عایلهلر حویلیسینینگ ایچکریسینی تۉغریدن-تۉغری کۉریش امکانینی یرهتیب، اولرنینگ کوندهلیک حیاتیگه معمالر توغدیرماقده. اولرنینگ سۉزلریگه کۉره، اَیریم حاللرده کۉپ قبتلی بنالر بیلن تورر جایلر اۉرتهسیدهگی مصافه طلب درجهسیده سقلنمهگن و قۉشنی اویلر تامانگه قرهگن دېرَزهلر عایلهلرده خواطر اویغاتگن. بو اهالی طالبان بلدیه ادارهسینی قوریلیشگه رخصت بېریش و قوریلیشلرنی نظارت قیلیش جریانیده تورر جایلرنینگ شخصی دخلسیزلیگینی هم حسابگه آلیشی کېرهکلیگینی اَیتماقده. اولر قوریلیشلرنی ینهده قطعی نظارت قیلیش و عایلهلرنینگ شخصی حیاتیگه ضرر یېتکزهدیگن بنالر قوریلیشینینگ آلدینی آلیشنی طلب قیلماقده. اولرنینگ فکریچه، مصافهگه رعایه قیلیش، بنالرنی تۉغری جایلشتیریش و شهرسازلیک معیارلریگه عمل قیلیش تورر جایلرنینگ شخصی دخلسیزلیگی بوزیلیشینینگ آلدینی آلیشی ممکن.
کابل اهالیسیدن بیری ستوده اویینینگ حویلیسی یانیده کۉپ قبتلی بنا قوریلگنی اونینگ عایلهسی شخصی دخلسیزلیگینی بوزگنینی اَیتهدی. اونینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، بنادن اوی ایچکریسیگه تۉغریدن-تۉغری کۉرینیش موجودلیگی سببلی، عایله اعضالری اېندی اوّلگیدېک خاطرجمع کوندهلیک ایشلری بیلن شغللنه آلمهیدی و بو حالت دوام اېتسه، اویدن چیقیب کېتیشگه مجبور بۉلیشی ممکن. ستودهنینگ اَیتیشیچه، کابلنینگ اَیریم حدودلریدهگی رېجهسیز و اۉزباشیمچهلیک بیلن عملگه آشیریلهیاتگن قوریلیشلر نهفقط عایلهلرنینگ شخصی دخلسیزلیگیگه تهدید سالهدی، بلکه حیات و مال-ملک اوچون خوف، اهالی زیچلیگینینگ آرتیشی همده یشش-محیط معمالرنی هم کېلتیریب چیقریشی ممکن.
ستوده شوندهی دېیدی: «اوییمیز حویلیسیگه قرهگن کۉپ قبتلی بنالر حیاتیمیزنی معماگه ایلنتیردی. اوی بېکهسی صفتیده اېندی اوّلگیدېک خاطرجمع اوی ایشلریم بیلن شغللنه آلمیمن. شخصی دخلسیزلیککه تجاوز بو بنالرنینگ یگانه معماسی اېمس؛ کابلنینگ اَیریم حدودلریدهگی رېجهسیز و اۉزباشیمچهلیک بیلن قوریلیشلر حیات و مال-ملک اوچون خوف، اهالی زیچلیگینینگ آرتیشی، معمالر و اهالینینگ شخصی دخلسیزلیگی بوزیلیشیگه هم آلیب کېلماقده. اگر بو حالت دوام اېتسه، اوییمنی ترک اېتیشگه مجبور بۉلهمن.»
کابللیکلردن ینه بیری شمسنینگ اَیتیشیچه، تورر جایلرگه یقین جایده کۉپ قبتلی بنالر قوریلیشی عایلهلرنینگ شخصی دخلسیزلیگی کمهییشیگه و قۉشنیلر اۉرتهسیدهگی کېسکینلیکنینگ آرتیشیگه سبب بۉلگن. اونینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، اَیریم حاللرده بنالرنینگ دېرَزهلری شوندهی قوریلگن که اولر قۉشنی اویلرنینگ ایچکریسینی تۉغریدن-تۉغری کۉریب تورهدی و عیناً شو مسأله عایلهلر اۉرتهسیده کېلیشماوچیلیکلر یوزهگه کېلیشیگه سبب بۉلگن. شمسنینگ سۉزلریگه کۉره، دېرَزهلرنینگ جایلشووینی نظارت قیلمسلیک و تورر جای بنالری اۉرتهسیدهگی مصافهگه رعایه قیلمسلیک کابلده اوشبو معمانینگ دوام اېتیشینینگ اساسی عامللریدن دیر.
شمس شوندهی دېیدی: «شبههسیز، کۉپ قبتلی بنالر شخصی دخلسیزلیگیمیزگه سلبی تأثیر کۉرسهتدی. قۉشنیلر اۉرتهسیدهگی جنجل و زۉرآورلیکنینگ سببلریدن بیری عیناً دېرَزه قۉییش مسألهسی دیر. اقتصادی جهتدن یخشی احوالده بۉلگن کۉپلب کیشیلر قۉشنیلرنینگ شخصی دخلسیزلیگی و حقوقلرینی حسابگه آلمسدن قوریلیش و کۉپ قبتلی بنا قوریشگه کیریشهدی، بو اېسه آخر-عاقبت جنجل و زۉرآورلیککه سبب بۉلهدی. افسوس که کۉپ حاللرده وزمینلیک و تنیش-بیلیشچیلیک سببلی بیزنینگ ناراضیلیکلریمیز نتیجه بېرمهگن. اوشبو معمانینگ آلدینی آلیش اوچون بلدیه ادارهسی، اوی-جای و شهرسازلیک وزیرلیگی همده باشقه تېگیشلی ادارهلر تامانیدن انیق ترتیب ایشلب چیقیلیب، عملگه آشیریلیشی کېرهک؛ جملهدن، اویلر اۉرتهسیدهگی مصافه حسابگه آلینیشی و قۉشنی اویلر تامانگه قرهگن دېرَزهلر اۉرنهتیلیشینینگ آلدی آلینیشی لازم.»
کابللیکلردن ینه بیری بشیرنینگ اَیتیشیچه، قوریلیش جریانیده قۉشنیلرنینگ شخصی دخلسیزلیگیگه اعتبار بېریلمسلیگی عایلهلر اۉرتهسیدهگی مناسبتلرگه هم تأثیر کۉرسهتگن. اونینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، کۉپ قبتلی بنالردن اطرافدهگی اویلرگه تۉغریدن-تۉغری کۉرینیش پیدا بۉلیشی سببلی اَیریم عایلهلر حویلی و اوینینگ باشقه قِسملریدن فایدهلنیشده اۉزلرینی اېرکین حس قیله آلمهی قالگن. بشیرنینگ سۉزلریگه کۉره، قوریلیش معیارلرینی عملگه آشیریش بیلن بیر قطارده قۉشنیلر حقوقلریگه رعایه قیلیش هم اهالی اۉرتهسیده کېسکینلیک و کېلیشماوچیلیکلرنینگ آلدینی آلیشی ممکن.
بشیر شوندهی دېیدی: «یۉلگه یقین و بنالر تورر جایلردن معلوم مصافهده قوریلهدیگن حدودلرده سکّیز یاکه تۉقّیز قبتلی بنا قوریلیشی کتّه معما توغدیرمهیدی؛ اما اویلر بیر-بیریگه یقین جایلشگن تورر جای حدودلریده بنالرنینگ بلندلیگی اطرافدهگی اویلر بیلن بیر خیل بۉلگنی معقول، شونده هېچ کیمنینگ شخصی دخلسیزلیگیگه تجاوز قیلینمهیدی. باشقه تاماندن، بو مسأله اجتماعی آداب-اخلاققه هم باریب تقهلهدی؛ مثلاً، اگر کیم دیر کۉپ قبتلی بناده یشهب، دېرَزه یاکه تامدن قۉشنیسینینگ اویینی کۉریب تورسه، بو عایلهلرگه ناقولهیلیک توغدیریشی ممکن. قوریلیش معیارلریگه رعایه قیلیش بیلن بیر قطارده شخصی دخلسیزلیکنی تأمینلش و قۉشنیلرگه حرمت بیلن مناسبتده بۉلیش کۉپلب بوندهی معمالرنینگ آلدینی آلیشی ممکن.»
بو شکایتلر کابل سۉنگگی ییللرده قوریلیشلرنینگ کېنگهییشی و نارسمی تورر جایلر سانینینگ آرتیشی بیلن یوزمه-یوز کېلهیاتگن بیر پیتده بیلدیریلماقده. بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ انسان یشش جایلری دستوری (یوانهبتات) افغانستان شهر اهالیسینینگ ۴۰ فایزدن آرتیغی کابلده جمعلنگنینی و شهرنینگ هر بېش فقراسیدن تۉرت نفری شهر رېجهسی و اساسی خدمتلردن محروم بۉلگن نارسمی تورر جایلرده یشهشینی معلوم قیلگن.
یوانهبتات قۉشیمچه قیلیشیچه، افغانستان شهرلریده نارسمی تورر جایلر همان کېنگهییب بارماقده و بو حدودلرده شهر خدمتلرینی کۉرسهتیش قیینچیلیکلرگه دوچ کېلماقده. اوشبو تشکیلات افغانستان شهرلریگه سرمایه کېریتیشلرنینگ یېتیشمسلیگینی شهر رواجی و رېجهلشتیریش جریانینی قیینلشتیرهیاتگن عامللردن بیری دېب حسابلهگن.
