پول بازارینی نظارت قیلیش یاکه قومی کمسیتیش؛ طالبان نېگه کفایت مارکیت صرافلرینی کۉچیرماقده؟
نیما
مزارشریف شهریدهگی کفایت مارکیتده فعالیت یوریتووچی بیر گروه صرافلرنینگ اَیتیشیچه، طالبان قریب ۵۰ ته دوکاننی یاپگن و برچه صرافلر قوریلگن ینگی بازارگه کۉچیریلیشی کېرهکلیگی حقیده آگاهلنتیرگن. اولر طالباننی قومگرالیکده عیبلب، بو گروه باشقه قوملرنینگ اقتصادی اساسلرینی ضعیفلشتیریشگه اورینهیاتگنینی اَیتماقده. اولرنینگ سۉزلریگه کۉره، طالبان یقینده اوشبو گروهگه علاقهدار شخصلر تامانیدن ینگی مارکیت قوریلیشی و پشتون ملتیگه منسوب اَیریم سوداگرلرنینگ مصلحتی بیلن اقتصادی توزیلمه و بازار اوستیدن نظارتده قومی کمسیتیشنی جاری اېتیشگه اورینماقده. اوشبو صرافلرنینگ اَیتیشیچه، طالباننینگ بلخدهگی خوفسیزلیک قوماندانی اۉز وظیفهلرینی بجریش اۉرنیگه اقتصادی ساحهده هم قومی انحصار اۉرنهتیشگه اورینماقده و صرافلرنی کفایتدن چیقریب، اولرنینگ اَیتیشیچه، او بیلن قومی و احتمال مالیوی علاقهلری بۉلگن «مزار هوتل»گه کۉچیریشگه حرکت قیلماقده.
بلخ ولایتی مرکزی مزارشریف شهریدهگی «کفایت مارکیت»ده فعالیت یوریتووچی بیر قطار صرافلر طالباننی قبیلهچیلیک، بیر قوم فایدهسیگه اقتصادی انحصار اۉرنهتیش، قومی کمسیتووچی مناسبت و باشقه قوملرنی ضعیفلشتیریشده عیبلب، اوشبو گروه بلخدهگی اېسکی پول بازاری مرکزینی یاپیش آرقهلی مالیوی و اقتصادی ساحهلرده قومی حکمرانلیک اۉرنهتیشگه اورینهیاتگنینی اَیتماقده.
اوشبو صرافلر ولایتدهگی طالبان خوفسیزلیک قوماندانی کفایتنی یاپیش و بۉشهتیشده قۉلی بارلیگینی همده اوشبو بازار امکان قدَر تېزراق بۉشهتیلیشی اوچون باسیم اۉتکزهیاتگنینی تاکیدلهماقده. حالبوکه، اولرنینگ اَیتیشیچه، بازارنی بۉشهتیش اقتصادی مساله بۉلیب، طالبان خوفسیزلیک قوماندانیگه علاقهسی یۉق.
اسمی حساباتده تیلگه آلینیشینی ایستهمهگن صرافلردن بیری شوندهی دېیدی: «بیر مدت آلدین هم جوده کۉپ باسیم اۉتکزیشدی، اما دوکان اېگهلری کېتیشگه راضی بۉلیشمهدی. بیر آیدن بېری ینه جنجللر باشلندی. طالباننینگ والیسی کۉز یومیپتی، اما طالباننینگ خوفسیزلیک قوماندانی توریب آلگن. اصلیده اولر پول بازارینی اۉز نظارتلری آستیده سقلهماقچی.»
اوشبو صراف قۉشیمچه قیلهدی: «اساسی معما کفایت بازاری پشتونلرگه تېگیشلی اېمسلیگیده. اولر صرافلرنی بیر پشتون تامانیدن قوریلگن بازارگه کۉچیرماقچی. سابق ولایت کېنگشی وکیلی آصف مهمند هم او یېرده اولوش و رۉلگه اېگه. عیناً شو آدملر طالبانگه بوندهی مصلحتلرنی بېریشماقده. طالبان هم قومی مسالهنی اۉزی اوچون همه نرسهدن مهمراق دېب بیلهدی. اولر خلقنینگ فایده و ضررینی اۉیلهمهیدی؛ مقصدلری اۉزلری و اۉز قومی حاکمیت و اقتصادیاتده بۉلیشیدیر.»
ینه بیر صراف شوندهی دېیدی: «حاضرگچه ۵۰ ته دوکاننی مُهرلب، قفللب قۉییشدی. اوّل آریانا مارکیتنی هم مجبوری کۉچیریشگن اېدی. اېسکی مزار هوتلنی بوزیب، اونینگ اۉرنیگه ینگی بازار قوریشدی. اۉشه جاینینگ حجتلرینی هم قلبهکیلشتیریشدی. حتا تیل ساتووچیلرنی هم کۉچیرماقچی بۉلیشدی، اما اولر قرشیلیک کۉرسهتیب، باشقه جاینی اۉزلری تنلشدی. اصلیده همه نرسهنی پشتونلر نظارتی آستیده بۉلیشینی خواهلشهدی و خلقنی بېزاوته قیلیش دوام اېتماقده.»
شو بیلن بیرگه، ینه بیر منبع سوداگرلیک اتاقی نینگ باشلیغی سید کریم هاشمینی عیبلب، او بو ایش آرتیده تورگنینی و باشقه شخصلر بیلن تیل بیریکتیریب، بوندهی حرکتلرنی عملگه آشیرهیاتگنینی همده طالبان آرهسیدهگی تأثیریدن فایدهلنهیاتگنینی دعوا قیلماقده.
۸صبح اختیاریگه کېلیب توشگن ویدېو صورتلرده بیر قطار دوکانلر طالبان تامانیدن مُهرلنگنینی کۉریش ممکن. ویدیوده طالبان جنگریلری دوکانمه-دوکان یوریب، صرافلرنی دوکانلرینی ترک اېتیشگه مجبورلهیاتگنی، شوندن سۉنگ دوکانلرنینگ اېشیکلری قفللنیب، مُهرلنهیاتگنی عکس اېتگن.
بوندن اوّل طالبان بلخ صرافلر اویوشمهسی باشلیغی و اعضالرینی صرافلیک دوکانلرینی کفایت بازاریدن ینگی تشکیل اېتیلگن «مزار هوتل» مارکیتیگه کۉچیریش حقیدگی طالبان قراریگه قرشی چیققنلری سببلی حبسگه آلگن اېدی.
«کفایت مارکیت» مزارشریف شهرینینگ تۉرتینچی حدودیده جایلشگن بۉلیب، بلخ ولایتیدهگی اوزاق ییللیک پول بازارلریدن بیری دیر و اونده قریب ایکّی مینگ صراف فعالیت یوریتهدی.
«مزار هوتل» بازاری هم یقینده قوریلگن بۉلیب، حاضرده اونده داروساتووچیلر، اَیریم صرافلر و آزیق-آوقت ساتووچیلری فعالیت یوریتماقده.
