دریادن چیقیندیلرگچه؛ کابل دریاسی سمی افلاسلنیشی تۉغریسده هوشدار
گزارشگر :الیناقلم
هوا ایسیشی بیلن بیر زمان‌ده، کابل یشاوچیلری‌نینگ بیر قطاری کابل دریاسی چیقیندیلری‌نینگ سَسیغ ایسّیدن شکایت قیله‌دیلر. اولرنینگ ایتیشلریچه بو دریا اطرافیده یشه‌یدیگن عایله‌لر یشم محیط گه قنچه ضرر یېتکزیشیگه اۉیله‌مسدن چیقیندیلرینی تۉغری دریاگه کېتلیتیریب تشله‌یدیلر. انه‌شو حالده،کابل دریاسی اطرافیده یشه‌یدیگنلرنینگ بیر قطاری و اینیقسه پل‌سوخته منطقه‌سی یشاوچیلری‌نینگ ایتیشلریچه چیقیندیلرینی تېگیشلی خدمتلرشرکتیگه تاپشیریشلرینی ایتیب و هیچ قچان اونی دریاگه تشله‌مسلیکلرینی تأکیدله‌یدیلر. اولرنینگ اورغولشلریچه برچه‌نی یشم محیط‌نی افلاسلنتیریشگه متهم قیلیش انصاف‌سیزلیک دیر. انه‌شو حالده بیر قطار یشم محیط ایش بیلرمانلری‌نینگ ایتیشلریچه عایله‌لر چیقیندیلر ی یانیده طالبلر نینگ عامه‌ساغلیک وزیرلیگی‌نینگ سمی وآغولی چیقیندیلری‌هم کابل دریاسیگه تشلنه‌دی. اولرنینگ ایتیشلریچه افغانستانده چیقیندیلر فرقینی بیلمه‌یدیلر. انه‌شو سبب‌دن بطریلر،لیلون و بنالر موادلری هم عادی چیقیندیلرگه قۉشیلیب چیقریله‌دی بونینگ اۉزی جوده خطرلی‌دیر.
کابل یشاوچیلری نینگ بیر قطاری هرکون کابل دریاسی یانیدن اۉتیب قیته دیلر. اولر ۸صبح روزنامه سی بیلن قیلگن صحبتلریده ایتیشلریچه نه فقط کوندن کونگه چیقیندیلر کۉپه ییب کېتماقده، بلکه مسؤول نهادلرنینگ بو تۉغریده بې فرقلیگی عامه خلق ساغلیگینی خطرگه دوچ قیلگن.اولرنینگ هوشدار بېریشلریچه بو وضعیت دوام تاپگنده منه شو جاری ایسّیق فصلیده تورلی یۉقمه کسللیکلرگه چلینیشلری ممکن. بو یشاوچیلرنینگ ایشانچلریگه کۉره کابل بلدیه سی باشلیغی کابل دریاسی چیقیندیلر مکانیگه ایله نیشینی بیلسه هم فقط بیر اعلامیه صادر قیلیب و هیچ قنده ی عملی آدیم کۉتریشگه اولگورمه گن.
کابل شهری یېتتینچی ناحیه سی یشاوچیسی، یسنا،کابل دریاسی نینگ بحرانی وضعیتیدن خواطربیلدیریب ایتیشیچه هوا ایسیشی و سوو کمیشی بیلن کابل دریا سی سسیغ ایس و یوقمه کسللیکلرمنبعی بۉلگن. اونینگ آرتیقلشیچه طالبلرکنترولی ده بۉلگن کابل بلدیه سی تامانیدن جدی مدیریت و نظارت بۉلمسلیک چیقیندیلرنی دریاگه تشلش فرصتینی یره تگن. اونگه کۉره، بودریاقپتالی ده یشه یاتگن عایله لر چیقیندیلرینی بې ملال اونگه اېلیتیب تشله ماقده لر.
آلتینچی ناحیه نینگ بو یاوچیسی دېیدی: « هوا ایسیشی بیلن دریا نینینگ سسیغ ایسی جوده اذیت قیلیشگه سبب بۉلگن اطرافده گی کیشیلرچیقیندیلرینی دریاگه کېلتیریب تشله یدیلرو اولرنینگ اۉنگینی آله دیگن هیچ کیم یۉق. بلدیه فقط تماشا قیله دی.»
کابل نینگ بو یشاوچیسی دردلی آه تارتیش بیلن دېیدی:« خلق بیزمان باله لربیلن دم آلیشگه بالرینی آلیب کېلردی و اونینگ قیرغاقلریده مزه لب قدم اورردی هلی اونینگ ایسیدن اۉتیب بۉلمه یدی. نې سووسېسی قالیب و نې هم صفالیک سیماسی.» ارمغان ایشانچیگه کۉره مشکل یالغیز خلق و بلدیه ده اېمس،شهری کته دستور یۉقلیگی و عامه خلققه تعلیم بېریلمسلیک بو یشم محیط بحرانی ایلدیزیگه باریب تقیله دی. او آرتیقله یدی:« مکتبلرده باله لرده بو تۉغریده تعلیم بېریلسه و یېتکرمه لرآرقه لی هم دایم اعلان اېتیلسه و بلدیه ملازملری هم بو موضوعنی جدیلیک بیلن آلغه آلیب بارسه کېله سی نسل بوندېک سسیغ دریا یانیده یشه مسلیگی ممکن.»
انه شو حالده، بو دریا اطرافیده گی بیر قطار یشاوچیلر نینگ ایتیشلریچه اولر چیقیندیلرینی چیقیندی ییغووچی شرکت مسؤولریگه تاپشیره دیلر ودریاگه تشله مه‌یدیلر. اولرنینگ ایتیشلریچه بوخدمتلربیلن هم دریا یانیده یشه ش جوده قیین بۉلگن.
کابل اطرافیده یشه یدیگن ۱۱ یاشلی باله محمد احسان نینگ ایتیشیچه عایله سی مسؤوللیک بیلن چیقیندیلرینی مدیت قیلیشگه تلاش اېته دی. او آرتیقله‌یدی: »بیز چیقیندیلریمیزنی دریاگه تشله مه یمیز. آیی ده ۱۵۰ افغانی بیر شرکت گه بېره میز او کېلیب چیقیندیلریمیز آلیب کېته دی. بیزنینگ اوییمیزگه سسیغ ایس کېلمه یدی، لېکن اویلری دریا یقین ده بۉلگن دوستلری کېچه تاماندن جوده اذیت بۉله دیلر.»
منطقه یشاوچیلری نینگ ینه بیری، حبیب اېچکیلرینی اۉتله تیش اوچون دریا اطرافیگه آلیب کېله دی، اونینگ ایتیشیچه همیشه چیقیندیلرنینگ ایچینی آختریب یورسه هم نې اوستی ایسلنگن ونې هم بیران کسللیککه چلینگن. او آرتیقلشیچه، سَسیق ایسده عادت قیلگن، بیراق ایچکیلری بعضن کسل بۉله دی. حبیب دېیدی:« هرکون اۉتله تیش اوچون بو یېرگه کېله من، حلیگچه کسل بۉلگنیم یۉق و ایس هم بورونیمگه کېلمه‌یدی، بیراق ایریم پیتلر اېچکیلریم کسل بۉله دی.»
انه شو حالده، یشم محیط ایش بیلر مانی کاظم همایون نینگ هوشدار بېریشیچه شهر چیقیندیلریدن علاوه طالبلر کنترولی ده بۉلگن عامه ساغلیک وزیرلیگی تامانیدن هم آغولی وشیمیایی موادلرگه بۉلغنگن چیقیندیلر هم کابل دریاسیگه تشلنه دی. اونینگ ایتیشیچه کابل دریاسیگه چیقیندیلرتشله نیشی یېر یوزیده گی سوولر و حتی قودوقلر سووینی شدت بیلن افلاسلنتیره دی.
طالبلر بلدیه بسی تامانیدن کابل دریاسی پاکلنیشی تۉغریسیده فعالیت باشلنگندی بیراق بیر رییل اۉتمه ی ینه اۉشه اولگی سیماسینی قۉلگه کېلتیردی. طالبلرنینگ کابل شهری بلدیه سی بوندن آلدین کابل دریا سی افلاسلنمسلیگی اوچون بیر نظارتچی تیم تشکیل اېتگنینی ادعا قیلگندی.بو نهاد بیر اعلامیه آرقه لی چیقیندیلرنی دریاگه تشلش شهر پاکلیگینی یۉقله نیشیگه سبب بۉلیشینی ایتیب و دریانینگ اطرافیده یشه یدیگنلردن چیقیندیلرینی تشله مسلیکلرینی ایسته گندی.
