غزنیدهگی یشهش حدودلریده گچ و سمنت فابریکهلری؛ اهالی هوانینگ افلاسلنیشی آرتیشیدن شکایت قیلماقده
ایلیا
غزنی ولایتینینگ شهرک، «بکاول، جلوگیر و لشمک» حدودلریده یشاوچی اَیریم اهالی وکیللری تورر جایلر آرهسیده سمنت و گچ فابریکهلرینینگ فعالیت یوریتهیاتگنیدن شکایت قیلماقده. اولرنینگ اَیتیشیچه، اوشبو فابریکهلر فعالیتی نتیجهسیده چیقهیاتگن توتون و ذرّهچهلر تورر جایلر هواسینی افلاسلنتیریب، فابریکهلر یقینیده یشاوچی عایلهلرنی ساغلیق و کوندهلیک حیات بیلن باغلیق معمالرگه دچار قیلماقده. اولر، شونینگدېک، فابریکهلر فعالیتیدن چیقهیاتگن ذرّهچهلر تاملر، حویلیلر و اویلرنینگ ایچیگه اۉتیریب قالهیاتگنینی، بو حالتنینگ دوام اېتیشی اَیریم عایلهلرنی اویلرینی ترک اېتیشگه مجبور قیلگنینی اَیتماقده. اولرنینگ سۉزلریگه کۉره، بو فابریکهلرنینگ اکثریتی جمهوریت دوریده طالبانگه علاقهدار محلی کوچ اېگهلری تامانیدن قوریلگن و طالبان حاکمیتنی اېگهلهگنیدن کېین اولرنینگ فعالیتی همده سانی آشگن.
بو اهالی وکیللری ۸صبح گزېتهسیگه بېرگن صحبتیده سمنت و گچ فابریکهلرینینگ اکثریتی صفتسیز یاقیلغیدن فایدهلنیشی و اولرنینگ فعالیتی اوستیدن ثمرهلی نظارت موجود اېمسلیگینی اَیتماقده. اولرنینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، توتوننی تازهلش قوریلمهلرینی اۉرنهتیش و فابریکهلر فعالیتینی منتظم نظارت قیلیش هوا افلاسلنیشی درجهسینی کمهیتیریشی ممکن. بیراق اولرنینگ اَیتیشیچه، طالبان حاضرگچه اوشبو فابریکهلر فعالیتیدن کېلیب چیقهیاتگن افلاسلنیشنی کمهیتیریش اوچون ثمرهلی چارهلر کۉرمهگن.
غزنی ولایتینینگ لشمک حدودیده یشاوچی شکرالله، بو حدودده سمنت و گچ فابریکهلری فعالیتینینگ آرتیب بارهیاتگنینی تشویشلی دېب حسابلهیدی. اونینگ اَیتیشیچه، اوشبو فابریکهلر فعالیتیدن چیقهیاتگن توتون و قاره ذرّهچهلر حدود هواسینی افلاسلنتیرگن و هر کونی اونینگ تامی، حویلیسی همده اویینینگ ایچیگه اۉتیریب قالماقده. او فابریکهلر فعالیتینینگ دوام اېتیشی اۉزی و عایلهسینینگ حیاتینی قیینلشتیرگنینی، بیراق کمبغللیک و مالیوی امکانیتلرنینگ یۉقلیگی اولرگه اویلرینی ترک اېتیب، باشقه جایگه کۉچیب اۉتیش امکانینی بېرمهیاتگنینی اَیتهدی.
غزنی بو اهالیسی شوندهی دېیدی: «اوییمیز گچ فابریکهسیدن بیر قدم نریده جایلشگن و اونینگ توتونی همده یامان هیدی تۉغریدن-تۉغری اوییمیز و حویلیمیزگه کیریب کېلهدی. هر کونی تام، حویلی و اوی ایچیگه قاره چنگ اۉتیرهدی. شو سببلی مېن و بالهلریم بیر نېچه بار کسل بۉلیب، شفاکارگه باردیک. باشقه جایدن اوی ساتیب آلیشگه پولیمیز هم، بو فابریکهده توتوننی تازهلش قوریلمسی هم یۉق. بو فابریکهلر تورر جای حدودلریده بۉلمسلیگی و آدملر یشهیدیگن جایلردن اوزاقده قوریلیشی کېرهک. مسؤوللردن فابریکهلر فعالیتیگه قرشی امکان قدَر تېزراق جدّی چارهلر کۉریشنی سۉرهیمیز.»
غزنی ولایتینینگ بکاول حدودیده یشاوچی سیماگلنینگ اَیتیشیچه، تورر جایلر یقینیده گچ و سمنت فابریکهلرینینگ فعالیت یوریتیشی هوا افلاسلنیشی و اهالی سلامتلیگی بیلن باغلیق معمالرنی آشیرگن. او فابریکهلرده صفتسیز یاقیلغیلردن فایدهلنیشنینگ آلدینی آلیش و اولرنی تورر جای حدودلریدن تشقریگه کۉچیریشنی طلب قیلماقده. سیمگولنینگ اَیتیشیچه، بالهلر و کېکسهلر اوشبو فابریکهلر فعالیتیدن چیقهیاتگن توتون و افلاسلنتیرووچی مادّهلر تأثیریگه نسبتاً ضعیفراق بۉلیب، بو افلاسلنتیرووچی مادّهلرنی کمهیتیریش اوچون چارهلر کۉریلیشی کېرهک.
بو غزنیلیک اهالی وکیلی شوندهی دېیدی: «توتوننینگ اکثریتی حمّاملر و کیچیک فابریکهلردن چیقماقده و هوا جوده کوچلی افلاسلنگن. اوّللری حدودیمیز هواسی تازه اېدی و آدملر خاطرجمع نفس آلهردی، اما حاضر حدودگه ترقهلهیاتگن یامان هید باشیمیزنی آغریتماقده. بو فابریکهلر امکان قدَر تېزراق تۉختهتیلیشی یاکه تورر جای حدودلریدن اوزاقلشتیریلیشی کېرهک. عکس حالده، یقین اویلرده یشاوچی اهالینینگ سلامتلیگیگه ینهده کۉپراق ضرر یېتهدی.»
غزنی ولایتینینگ جلوگیر حدودیده یشاوچی شفیقنینگ اَیتیشیچه، طالباننینگ گچ و سمنت فابریکهلری فعالیتی اوستیدن نظارت اۉرنهتمهگنی بو فابریکهلرنینگ یشش محیط معیارلرگه رعایه قیلمسدن ایشلشیگه سبب بۉلگن. اونینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، فابریکهلر فعالیتیدن چیقهیاتگن توتون و چنگ حدود هواسینی افلاسلنتیریب، آدملرنی ساغلیق معمالریگه دچار قیلگن. شفیقنینگ اَیتیشیچه، اهالی شکایتلریگه قرهمهی، بو فابریکهلر فعالیتیدن کېلیب چیقهیاتگن افلاسلنیشنی کمهیتیریش اوچون ثمرهلی چارهلر کۉریلمهگن.
شفیق شوندهی دېیدی: «بو فابریکهلرنینگ اکثریتی صفتسیز یاقیلغیلردن فایدهلنهدی و اولرنینگ فعالیتی آدملرنینگ حیاتینی جدّی معمالرگه دچار قیلگن. بیزنینگ حدودیمیزده هم جمهوریت دوریده کۉپلب فابریکهلر کوچ اېگهلری تامانیدن قوریلگن، بیراق هېچ کیم اولرنینگ فعالیتیگه اعتبار بېرمهگن. حاضر بو فابریکهلرنینگ توتونی هوانی جوده کوچلی افلاسلنتیرگن و مېن همده عایلهم اعضالری هوا افلاسلنیشی سببلی بیر نېچه بار کسل بۉلیب، شفاکارگه مراجعت قیلدیک.»
شو بیلن بیرگه، اَیریم فابریکه اېگهلری اۉز فابریکهلریده توتوننی تازهلش قوریلمهلرینی اۉرنهتگنلیکلرینی اَیتماقده. بیراق برق انرژیسینینگ یۉقلیگی اوشبو قوریلمهلردن دایمی فایدهلنیشنی قیینلشتیرگن. اولرنینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، برقرار برق تأمیناتی توتوننی تازهلش قوریلمهلریدن منتظم فایدهلنیش و فابریکهلر فعالیتیدن چیقهیاتگن توتوننی کمهیتیریش امکانینی بېرهدی.
غزنی ولایتیدهگی فابریکه اېگهلردن بیری قربانعلینینگ اَیتیشیچه، برق انرژیسینینگ یۉقلیگی سمنت و گچ فابریکهلریده توتوننی تازهلش قوریلمهلریدن ثمرهلی فایدهلنیشنی قیینلشتیرگن. او غزنیده رسمی صناعت پارکلرینینگ یۉقلیگینی هم اوشبو ولایت صناعتچیلرینینگ اساسی معمالریدن بیری دېب بیلهدی. قربانعلی طالباندن صناعت پارکلرینی تشکیل اېتیش و تقسیملش آرقهلی صناعتچیلرنینگ برق انرژیسی همده باشقه ضرور قولهیلیکلردن فایدهلنیش امکانیتینی یرهتیشنی سۉرهماقده.
بو فابریکه اېگهسی شوندهی دېیدی: «مېنده سمنت و گچ ایشلب چیقرهدیگن فابریکه بار، او بکاول لیسهسیدن یوقاریراقده جایلشگن. فابریکهده توتوننی تازهلش قوریلمسی بار، اما اساسی معمامیز برق انرژیسینینگ یۉقلیگی. بیز کۉمیردن فایدهلنهمیز و برق یۉقلیگی سببلی توتوننی تازهلش قوریلمسیدن تۉغری فایدهلنه آلمهیمیز. غزنیده رسمی صناعت پارکلری یۉق و صناعتچیلر برق همده باشقه قولهیلیکلرنینگ یۉقلیگی کبی معمالرگه دوچ کېلماقده. حکومتدن صناعتچیلر اوچون صناعت پارکلرینی اجرهتیب، تقسیملشنی سۉرهیمیز، تاکه بو معمالر حل قیلینسین.»
غزنینینگ تورر جای حدودلریده گچ و سمنت فابریکهلرینینگ کېنگهییب بارهیاتگنیدن شکایتلر بیلدیریلهیاتگن بیر پیتده، بوندن اوّل بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ انسان مسکنلری دستوری (UN-Habitat) افغانستان شهرلری هوا افلاسلنیشینینگ کوچهییب بارهیاتگن انقراضیگه دوچ کېلهیاتگنیدن آگاهلنتیرگن اېدی. اوشبو تشکیلات فابریکهلر و ترانسپورت واسطهلریدن چیقهیاتگن افلاسلنتیرووچی مادّهلر، کۉمیر، یاغاچ، پلاستمسّه و باشقه ناستندرت یاقیلغیلرنی یاقیشدن چیقهیاتگن توتون بیلن بیرگه، آدملر سلامتلیگیگه تهدید سالهیاتگنینی بیلدیرگن اېدی.
مذکور تشکیلات تازه انرژیدن فایدهلنیش، صناعت افلاسلنتیرووچی مادّهلرینینگ چیقیشینی کمهیتیریش، جماعت ترانسپورتینی رواجلنتیریش و یشیل حدودلرنی کېنگهیتیریشنی هوا افلاسلنیشینی کمهیتیریش همده اهالی سلامتلیگینی حمایه قیلیش یۉللری صفتیده کۉرسهتگن.
غزنی صناعت و سودا باشقرمهسی معلوماتلریگه کۉره، صناعت فابریکهلریدن تشقری، نوآباد، قلعهشاده، بکاول، شهرک شهرستان، توحیدآباد و آرزو حدودلریده قریب ۲۰۰ ته خشت پیشیریش پېچی و قندلاتچیلیک فابریکهسی هم فعالیت یوریتماقده.
