انترنت‌نینگ قیمتلیگی و صفتی پستلیگی؛ قیزلر‌نینگ آنلاین تعلیم و ایشلشده‌گی قیینچیلیکلردن خواطری
آدرینا بهزاد
طالبان تامانیدن تعلیم آلیش و ایشلش تقیقلنگنی سببلی آنلاین تعلیم و ایش فعالیتیگه اۉتگن بیر گروه قیزلر انترنت نرخی‌نینگ یوقاریلیگیدن شکایت قیلماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، افغانستانده انترنت نرخی قیمت، انترنت پاکتلری اېسه تېز توگه‌یدی. اولر انترنت نرخی‌نینگ یوقاریلیگی و صفتی‌نینگ پستلیگی تعلیمنی دوام اېتتیریش همده ایش فعالیتینی عملگه آشیریشنی قیینلشتیرگنینی اَیتماقده. قیزلر‌نینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، درس اۉقیش و آنلاین فعالیت بیلن شغللنیش اوچون انترنت‌دن کۉپراق فایده‌لنیشگه احتیاج سېزگنلری سببلی عایله‌لری تامانیدن تورلی چېکلاولرگه دوچ کېلیشه‌دی، حتا بعضاً بو مسأله‌ده سۉراق هم قیلینه‌دیلر.
طالبان تعلیم آلیشنی تقیقله‌گنی سببلی آنلاین تحصیل آله‌یاتگن شبنم (مستعار)، انترنت نرخی‌نینگ یوقاریلیگی و تېزلیگی‌نینگ پستلیگیدن شکایت قیله‌دی. او شونده‌ی دېیدی: «مېن آنلاین تحصیل آله‌من، اما انترنت‌نینگ قیمتلیگیدن تشقری، اونینگ تېزلیگی پستلیگی معماسیگه هم دوچ کېلماقده‌من. اوچ یاکه بېش جی‌بی پاکتلر آرقه‌لی اتیگی اوچ-تۉرت ته درس مشغولاتیده قتنه‌شه آله‌میز. حال‌بوکه، بو پاکتلر‌نینگ اۉزی هم قیمت، حجمی کتّه‌راق پاکتلر اېسه ینه‌ده کۉپراق خرجت طلب قیله‌دی».
اوشبو قیز قۉشیمچه قیله‌دی: «کۉپچیلیگیمیز ایشله‌مه‌یدیگن قیزلر بۉلگنیمیز سببلی انترنت خرجتلرینی تۉله‌ش بیز اوچون قیین. شو باعث کۉپ حاللرده برچه درس مشغولاتلریده قتنه‌شه آلمه‌یمیز. باشقه تاماندن، انترنت اوچون یوقاری حق تۉله‌شیمیزگه قره‌مه‌ی، درسلر وقتیده انترنت علاقه‌سی اوزلوکسیز اوزیلیب-قَیته اولنه‌دی و آنلاین صنف بیلن علاقه‌م بیر نېچه بار اوزیله‌دی».
آنلاین ایشله‌یدیگن ژورنالیست عایشه (مستعار)، افغانستانده انترنت صفتی هېچ قچان قانیقرلی بۉلمه‌گنینی، حاضر اېسه اوّلگیدن هم یامانلشگنینی اَیته‌دی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، تورلی مخابرات ترماقلریده انترنت خدمتلری صفتی کوتیلگن درجه‌دن پست.
اوشبو ژورنالیست شونده‌ی دېیدی: «مېن آنلاین ایشله‌یمن و، افسوسکی، انترنت بیلن باغلیق کۉپلب معمالرگه دوچ کېلماقده‌من. انترنت قیمت، اما اونینگ صفتی پست. فیللرنی یوکلش و یوکلب آلیش هم کۉپ وقت طلب قیله‌دی، بو اېسه آنلاین ایشلرنی بجریشنی قیینلشتیره‌دی. شونگه قره‌مه‌ی، فایده‌لنووچیلر بو‌نینگ اوچون کتّه مبلغ تۉله‌شگه مجبور. افغانستاندهگی مخابرات ترماقلریده بیر جی‌بی انترنت نرخی ۱۰۰ دن ۱۱۰ افغانیگچه توره‌دی. حال‌بوکه، بو حجمده‌گی انترنت اتیگی بیر نېچه ساعت فایده‌لنیش اوچون یېته‌دی. بونده‌ی خرجت کۉپلب فایده‌لنووچیلر اوچون آغیر، اینیقسه، ایش و کونده‌لیک فعالیتی اوچون انترنتگه محتاج بۉلگنلر اوچون».
انترنت نرخی‌نینگ یوقاریلیگی اۉزی اوچون هم کتّه معما بۉلگن زینب (مستعار)، آنلاین تحصیل آلیشینی و انترنت آرقه‌لی دۉستلری بیلن هم ملاقات قیلیشینی اَیته‌دی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، انترنت خرجتلرینی آته‌سی تۉله‌یدی، شو سببلی انترنت‌دن فایده‌لنیشده کۉپلب چېکلاو و قیینچیلیکلرگه دوچ کېله‌دی. او شونده‌ی دېیدی: «انترنت‌دن هم آنلاین تعلیم آلیش، هم ینگیلیکلر و معلوماتلرنی آلیش اوچون فایده‌لنه‌من. عایله‌م انترنت خرجتلرینی تۉله‌گنی سببلی اوندن فایده‌لنیشیمگه چېکلاولر قۉیه‌دی، حتا بعضاً بوندن ناراضی هم بۉله‌دی. افغانستانده انترنت قیمت، پاکتلر اېسه تېز توگه‌یدی. انترنت خرجتلرینی اۉزیم تۉله‌ی آله‌دیگن درجه‌گه یېتیشنی ایسته‌یمن، اما ایش امکانیتلری یۉقلیگی سببلی ایشسیزمن».
رویا (مستعار) افغانستاندهگی تعلیم چېکلاولری سببلی اۉزی و باشقه بیر گروه قیزلر آنلاین تعلیمگه اۉتگنینی، بیراق انترنت نرخی‌نینگ یوقاریلیگی و صفتی‌نینگ پستلیگی اۉقیشنی دوام اېتتیریشنی قیینلشتیرگنینی اَیته‌دی.
او شونده‌ی دېیدی: «افغانستاندهگی تعلیم چېکلاولری سببلی مېن و باشقه قیزلر آنلاین تعلیمگه اۉتدیک. حاضرگی شرایطده آنلاین تعلیم و ایش اۉقوو همده محنت فعالیتیمیزنی دوام اېتتیریشیمیز ممکن بۉلگن یگانه یۉل. شونگه قره‌مه‌ی، انترنت نرخی‌نینگ یوقاریلیگی و صفتی‌نینگ پستلیگی سببلی کۉپ مرته درسلریمنی اۉز وقتیده کوزه‌تیب باره آلمه‌دیم».
او قۉشیمچه قیله‌دی: «افغانستانده مېن کبی قیزلر اوچون انترنت پاکتی هر سفر توگه‌گنیده یاکه ینگی پاکت ساتیب آلیشگه امکانیمیز بۉلمه‌گنیده، اۉرگنیش امکانیتینی یۉقاته‌یاتگندېک حس قیله‌من. بو حالت استه-سېکین درس اۉقیشگه بۉلگن اشتیاقیم و قیزیقیشیمنی کمه‌یتیرماقده».
خدیجه (مستعار) انترنت نرخی‌نینگ یوقاریلیگی اۉزی دوچ کېله‌یاتگن جدّی معمالردن بیری اېکنینی اَیته‌دی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، درس اۉقیش، ویدیو تماشا قیلیش یاکه آنلاین ایش و تعلیم فعالیتی اوچون انترنت‌دن فایده‌لنیش وقتیده انترنت پاکتی تېز توگه‌یدی و او ینه حسابیگه کریدیت ساتیب آلیشگه مجبور بۉله‌دی. خدیجه شونده‌ی دېیدی: «انترنت هم ارزان اېمس، درآمدی کم آدملر اوچون اونینگ حقینی تۉله‌ش قیین. مېنیمچه، انترنت نرخی پسه‌یتیریلیشی کېره‌ک، شونده همه اوندن تعلیم آلیش، ایشلش و رواجلنیش اوچون بې‌ملال فایده‌لنه آله‌دی».
زهرا (مستعار) برچه مخابرات ترماقلریده انترنت نرخی یوقاری اېکنینی و شو سببلی بیر نېچه مخابرات ترماغیدن سیم-کارت‌لر ساتیب آلیشگه مجبور بۉلگنینی اَیته‌دی.
او شونده‌ی دېیدی: «برچه مخابرات ترماقلریده انترنت پاکتلرینی فعاللشتیریش نرخی یوقاری و شخصا مېن بو‌نینگ اوچون حق تۉله‌شگه قادر اېمسمن. بوندن تشقری، انترنت تېزلیگی هم پست، وای‌فای اولش هم کتّه خرجت طلب قیله‌دی. ینه بیر معما شونده‌کی، اَیریم مخابرات ترماقلری فایده‌لنووچیلر‌نینگ سۉراویسیز بعضی انترنت پاکتلرینی فعاللشتیره‌دی. بو معمالر‌نینگ برچه‌سی، اینیقسه، آنلاین تحصیل آله‌یاتگنلر اوچون جدّی قیینچیلیک توغدیره‌دی».
بوندن اوّل هم کابل شهری اهالیسی‌نینگ بیر قِسمی ۸صبح گزېته‌سیگه بېرگن صحبتیده شهرده‌گی انترنت خدمتلری صفتی پستلیگیدن شکایت قیلگن اېدی. اولر افغان تلیکام انترنت خدمتلریدن فایده‌لنیشلرینی، بیراق انترنت تېزلیگی جوده پسه‌ییب کېتگنینی و بیر ساعت ایچیده اۉن مرته‌دن کۉپراق اوزیلیب-قَیته اولنیشینی اَیتگن اېدی. اولر‌نینگ سۉزلریگه کۉره، بو حالت آنلاین ایشلر‌نینگ تېزلیگی و صفتینی پسه‌یتیرگن، اوندن کېلیب چیقه‌دیگن باسیم و استرس اېسه حیاتلرینی ینه‌ده قیینلشتیرگن.
اۉتگن ییلی طالبان اوشبو گروه رهبری هبت‌الله آخوندزاده‌‌نینگ بویروغی بیلن نوری فایبر انترنتینی اوزیب قۉیگن و بو چاره‌نی «اخلاقی بوزوقلیک‌نینگ آلدینی آلیش اوچون» عملگه آشیریلگنینی دعوا قیلگن اېدی. اوشبو بویروققه موافق، افغانستاندهگی برچه مخابرات خدمتلری ۴۸ ساعت دوامیده بوتونله‌ی اوزیب قۉییلگن اېدی.
