«شمع هدایت»ده‌گی پارتلشگه مناسبتلر؛ هزاره‌لرگه قرشی مقصدلی هجوملردن مستقل تېرگاو ضرورتیگچه
نیما
کابل‌نینگ دشت برچی حدودیده‌گی «شمع هدایت» مکتبیده ۵۰ باله‌‌نینگ یره‌لنیشیگه سبب بۉلگن پارتلش کېنگ کۉلملی مناسبتلرگه سبب بۉلدی. یوناما بو واقعه‌نی قاره‌لب، او یوزه‌سیدن مستقل تېرگاو اۉتکزیلیشینی طلب قیلدی. بیر قطار سیاسی آقیملر و ناراضیلیک حرکتلری اوشبو هجومنی هزاره‌لر و شیعه‌لرگه قرشی هجوملر‌نینگ دوام اېتیشی دایره‌سیده بهالب، طالباننی اۉز نظارتی آستیده‌گی حدودلرده خلق و تعلیم مرکزلری خوفسیزلیگینی تأمینلش اوچون مسؤول دېب اته‌دی.
انسان حقوقلری تشکیلاتلری و خارجی مملکتلر‌نینگ مناسبتی
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی‌نینگ افغانستاندهگی یاردم هیاتی (یوناما) اوشبو هجومده کمیده ۴۲ نفر ۹ یاشدن ۱۴ یاشگچه بۉلگن باله یره‌لنگنینی اَیتدی. یوناما بو باله‌لر‌نینگ عایله‌لریگه قیغوداشلیک بیلدیریب، اوشبو حادثه‌‌نینگ تفصیلاتلرینی انیقلش اوچون تېرگاو اۉتکزیلیشینی طلب قیلدی. اوشبو تشکیلات مکتبلر و تعلیم مرکزلری خوفسیز محیطگه اېگه بۉلیشی کېره‌کلیگینی قۉشیمچه قیلدی.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی‌نینگ باله‌لرنی قۉللب-قۉتلش جمغرمه‌سی (یونیسف) کابلده‌گی مهدیه شهرچه‌سیده‌گی مکتبده پارتلش صادر بۉلیشی عاقبتیده اۉنلب باله‌لر‌نینگ یره‌لنگنی حقیده‌گی خبرلردن چوقور خواطر بیلدیرگنینی اَیتدی. اوشبو تشکیلات یره‌لنگن باله‌لر‌نینگ عایله‌لریگه قیغوداشلیک بیلدیریب، مکتبلر هر بیر باله اوچون خوفسیز محیط بۉلیشی کېره‌کلیگینی تأکیدله‌دی. یونیسف‌گه کۉره، باله‌لر هېچ قچان هجوم نشانیگه ایلنمسلیگی یاکه زۉرآورلیک و ضررگه دچار بۉلمسلیگی کېره‌ک. اوشبو تشکیلات، شونینگدېک، برچه باله‌لر‌نینگ خوفسیزلیگی، قدر-قیمتی و حقوقلری هر دایم حرمت قیلینیشی و حمایه قیلینیشینی طلب قیلدی.
شونینگدېک، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی‌نینگ انسان حقوقلری بۉییچه مخصوص گزارشگری ریچارد بنت اوشبو واقعه‌نی کېسکین قاره‌لب، کابلده‌گی اساسا هزاره‌لر استقامت قیله‌دیگن حدود نشانگه آلینگنینی اَیتدی. او بو وضعیتنی اچینرلی دېب اته‌ب، جنایت عیبدارلرینی عدالت آلدیده جواب بېریشگه تارتیش اوچون تۉلیق و مستقل تېرگاو اۉتکزیلیشینی طلب قیلدی.
اروپا اتفاقی‌نینگ افغانستاندهگی وکالت‌خانه‌سی کابل‌نینگ دشت برچی حدودیده‌گی «شمع هدایت» مکتبیده‌گی پارتلشنی کېسکین قاره‌لب، بو وضعیت‌دن چوقور خواطر بیلدیرگن. اروپا اتفاقی مکتبلر خوفسیز محیط بۉلیشی کېره‌کلیگینی و باله‌لر همده تعلیم مرکزلریگه قصداً هجوم قیلیشنی قبول قیلیب بۉلمسلیگینی اَیتدی.
سیاسی آقیملر‌نینگ مناسبتی
اسلامی وحدت حزبی رهبری کریم خلیلی، افغانستان عدالت و آزادلیک حزبی رهبری سرور دانش و افغانستان اسلامی خلق وحدت حزبی رهبری محمد محقق علیحده بیاناتلرده کابل غربیده‌گی مکتب اۉقووچیلریگه قیلینگن هجومنی قاره‌له‌دیلر.
محقق طالبان افغانستان اوستیدن تۉلیق نظارت اۉرنه‌تگنینی دعوا قیله‌یاتگنینی و بو فاجعه اوچون مسؤولیت اوشبو گروه ذمّه‌سیده اېکنینی اَیتدی. او فقط کتاب و قلم بیلن شغللنه‌دیگن باله‌لرگه هجوم قیلیشنی «شفقتسیزلیک و رحمسیزلیک» بېلگیسی دېب بهاله‌دی. اونینگ اَیتیشیچه، طالبان اۉز نظارتی آستیده‌گی حدودلرده خلق‌نینگ جانی و مال-ملکینی حمایه قیلیش اوچون مسؤولدیر.
سابق جمهور باشلیغی‌نینگ اۉرین‌باسری سرور دانش باشچیلیگیده‌گی عدالت و آزادلیک حزبی هم بیاناتیده «شمع هدایت» مکتبی اۉقووچیلریگه قیلینگن هجومنی «وحشیانه و غیرِ انسانی» دېب اته‌دی. اوشبو حزبی فقرالر خوفسیزلیگینی تأمینلش و تعلیم مرکزلرینی حمایه قیلیش اوچون اساسی مسؤولیت طالبانلر ذمّه‌سیده اېکنینی یازدی.
عدالت و آزادلیک حزبی شونده‌ی دېب یازدی: «عدلیه وزیری شیعه‌لر و هزاره‌لر‌نینگ دینی مرکزلرینی «فتنه مرکزلری» دېب اته‌یدیگن و بو مرکزلرنی یاپیش حقیده گپیره‌دیگن گروه بونده‌ی جنایتلر آلدیده اۉزینی مسؤولیتسیز و بې‌خبردېک کۉرسه‌ته آلمه‌یدی.» اوشبو حزب، شونینگدېک، طالبان اوشبو واقعه و باشقه شونگه اۉخشه‌ش هجوملر یوزه‌سیدن افغانستان خلقیگه انیق و قانیقرلی جواب بېریشی کېره‌کلیگینی قۉشیمچه قیلدی.
اوشبو حزب‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان حکمرانلیگی دوریده هزاره‌لر و شیعه‌لرگه قرشی عملگه آشیریلگن اۉنلب قانلی هجوملر عیبدارلرنی تېرگاو قیلیش و تعقیب اېتیشسیز اونوتیلیب کېتگن. حزب شو پیتگچه اوشبو «فاجعه‌لی حادثه‌لر»نینگ عیبدارلری و تشکیلاتچیلریدن حتا بیرارته‌سی هم خلق آلدیده آچیق طرزده جوابگرلیککه تارتیلمه‌گن و عدالت آلدیده جواب بېرمه‌گنینی قۉشیمچه قیلدی.
شونینگدېک، سابق حکومت باشلیغی‌نینگ اۉرین‌باسری کریم خلیلی باشچیلیگیده‌گی افغانستان اسلامی وحدت حزبی اوشبو مکتب اۉقووچیلریگه قیلینگن هجومنی «تروریستیک» دېب اته‌ب، قاره‌له‌دی. کریم خلیلی‌نینگ حزبی اوشبو هجوم ینه بیر بار افغانستان هزاره و شیعه جمعیتی ییللر دوامیده دوچ کېله‌یاتگن فاجعه‌‌نینگ چوقورلیگینی آچیب بېرگنینی یازدی.
اوشبو حزب بیاناتیده اۉقووچیلرگه هجوم شونچه‌که خوفسیزلیک حادثه‌سی یاکه تروریستیک هجوم اېمسلیگی، بلکه «انسانیتگه قرشی جنایت»نینگ آچیق بېلگیسی و «هزاره‌لر جینوسایدی» دایره‌سیده کۉریب چیقیلیشی ممکن بۉلگن مقصدلی هجوملر‌نینگ دوام اېتیشی اېکنی اَیتیلگن.
حزب مکتبلر، مسجدلر، تعلیم، سپورت مرکزلری و باشقه جماعت جایلریده هزاره‌لرگه قرشی هجوملر‌نینگ تکرارلنیشی، کمسیتیش و تیزیملی تعقیبلر بیلن بیرگه، بیر-بیریگه علاقه‌سی بۉلمه‌گن ترقاق حادثه‌لر صفتیده کۉریب چیقیلیشی ممکن اېمسلیگینی تأکیدله‌دی. حزب‌نینگ اَیتیشیچه، بیرار جمعیتنی اونینگ اېتنیک و دینی اۉزیگه خاصلیگی سببلی مقصدلی روشده اۉلدیریش و تعقیب قیلیش انسان قدر-قیمتی و فقرالر‌نینگ اساسی حقوقلریگه قرشی جنایتدیر.
عیاللر ناراضیلیک حرکتلری‌نینگ مناسبتی
شو بیلن بیرگه، بیر قطار عیاللر ناراضیلیک حرکتلری و وطنداشلیک فعاللری هم اوشبو هجوملردن خواطر بیلدیریب، باله‌لر، اۉقووچیلر و تینچ اهالی‌نینگ نشانگه آلینیشی دهشتلی جنایت و انسانیتگه قرشی زۉرآورلیک‌نینگ یقّال نمونه‌سی اېکنینی اَیتدیلر. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، یگانه «عیبی» مکتبگه باریش و یخشیراق کېله‌جک قوریشگه اینتیلیش بۉلگن باله‌لر‌نینگ قانینی تۉکیش اوچون هېچ قنده‌ی آقلاو موجود اېمس.
«عیاللر آزادلیک سری» حرکتی بیاناتیده دشت برچیده‌گی مکتبلر، تعلیم مرکزلری، ساغلیقنی سقلش مرکزلری، مسجدلر و تینچ اهالی ییغینلریگه قیلینگن هجوم علیحده و تصادفی حادثه اېمسلیگی، بلکه هزاره جمعیتیگه قرشی تکراری و تیزیملی زۉرآورلیکلر‌نینگ خواطرلی نمونه‌سی‌نینگ بیر قِسمی اېکنی یازیلدی.
اوشبو حرکت خلق‌ارا هم‌جمعیتی و انسان حقوقلری تشکیلاتلریدن بو واقعه همده هزاره خلقیگه قرشی برچه شونگه اۉخشه‌ش هجوملرنی سیاسی ملاحظه‌لرسیز و جدّی روشده تېکشیریشنی، عیبدارلر، تشکیلاتچیلر همده اوشبو جنایتلرنی مالیه‌لشتیریش و اولرگه زمینه یره‌تیشده رۉل اۉینه‌گن شخصلرنی انیقلب، جوابگرلیککه تارتیشنی طلب قیلدی.
افغانستان عیاللر تاریخنی اۉزگرتیریش حرکتی اوشبو واقعه‌نی تعلیم آلیش حقوقی، باله‌لر خوفسیزلیگی و افغانستان کېله‌جگیگه قیلینگن هجوم دېب تعریفلب، اونی «تروریستیک» دېب اته‌دی. اوشبو حرکت‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان ایلگری اۉز جانیگه قصد قیلیش و پارتلش هجوملرینی عملگه آشیریش اوچون مسؤول بۉلگن، حاضر اېسه افغانستان اوستیدن حکمرانلیک قیله‌یاتگن بیر پیتده خلق خوفسیزلیگینی فقط دعوالر و ترغیبات بیلن تأمینله‌ی آلمه‌یدی.
«امید دېرَزه‌سی» عیاللر حرکتی کابل غربیده‌گی اۉقووچیلرگه قیلینگن هجومنی باله‌لر، اۉقووچیلر و تینچ اهالیگه قرشی دهشتلی جنایت دېب اته‌دی و باله‌لر همده تعلیم محیطلریگه قیلینگن هجوم، اونینگ عیبداری یاکه مقصدیدن قطعی نظر، باله‌لر‌نینگ یشه‌ش، خوفسیزلیک و تعلیم آلیش حقوقلری‌نینگ آچیق بوزیلیشی اېکنینی و بو‌نینگ هېچ قنده‌ی آقلاوی یۉقلیگینی اَیتدی. اوشبو حرکت واقعه یوزه‌سیدن زودلیک بیلن، مستقل، شفّاف و خالص تېرگاو اۉتکزیلیشینی طلب قیلدی، تاکه عیبدارلر و اگر موجود بۉلسه، بویورتمه‌چیلر همده تشکیلاتچیلر انیقلنیب، عدالتلی جریان دایره‌سیده جوابگرلیککه تارتیلسین.
بو حالت خلق‌ارا انسان حقوقلری تشکیلاتلری‌نینگ حساباتلریگه کۉره، طالبان‌نینگ افغانستانگه قَیته حکمرانلیک قیلگنیدن بویان ۵۰ دن آرتیق اۉز جانیگه قصد قیلیش و پارتلش هجوملری تیزیملی طرزده تینچ اهالینی، خصوصاً، افغانستان هزاره‌لری و شیعه‌لرینی نشانگه آلگن بیر پیتده یوز بېرماقده.
