هلمنددهگی منبعلر: طالبان قیزلرگه یشیرین تعلیم بېرگنی اوچون بیر عیالنی حبسگه آلدی
شهرزاد
هلمنددهگی منبعلر اَیتیشیچه، طالبان بو ولایتده یاش قیزلرگه یشیرینچه تعلیم بېرگنی سببلی بیر عیالنی قییناققه سالگن و اونینگ اېرینی حبسگه آلگن. منبعلرگه کۉره، بو عیال قیزلرگه کامپیوتر اۉرگهتگن. طالبان اوشبو اۉقیتووچینینگ اېرینی حبسگه آلهیاتگنده، اۉقوو مشغولاتلریده قتنهشیش اوچون کېلگن قیزلرنی هم کلتکلهگن.
کریم (مستعار)، قیزلرگه کامپیوتر اۉرگهتگن عیال آغیر شرایطده اولر اوچون تعلیم آلیش امکانیتینی یرهتیشگه حرکت قیلگنینی، بیراق بو فعالیت طالباننینگ زۉرآورانه مناسبتیگه اوچرهگنینی اَیتهدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، طالبان جنگچیلری بو عیالنی قییناققه سالگن و اوشبو اۉقوو مشغولاتیده قتنهشگن قیزلرنی هم کلتکلهگن.
اسد (مستعار)، اۉقووچی قیزلرگه نسبتاً بوندهی مناسبت فرزندلری تعلیمدن محروم بۉلمهسلیگی اوچون چېکلاولرگه قرهمهی حرکت قیلهیاتگن عایلهلر آرهسیده قۉرقوو پیدا قیلگنینی اَیتهدی. او قۉشیمچه قیلهدی: «قیز فقط کامپیوتر اۉرگنیشنی خواهلهگنی اوچون زۉرآورلیککه دچار بۉلسه، باشقه عایلهلر هم قیزلرینی بوندهی مشغولاتلرگه یوباریشدن قۉرقهدی. نتیجهده، اولرنینگ تعلیم آلیش امکانیتلری کوندن-کونگه کمهییب بارهدی.»
عثمان (مستعار)، بو عیالنینگ اېری هم طالبان تامانیدن حبسگه آلینگنینی اَیتهدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بو عیالنینگ عایلهسی اونینگ و تورموش اۉرتاغینینگ احوالیدن خواطرده، اونینگ اېرینینگ تقدیری حقیده اېسه انیق معلومات یۉق.
عینی پیتده، کامپیوتر فنلری یۉنهلیشیده تحصیل آلهیاتگن مریم (مستعار)، شوندهی دېیدی: «بوگون دنیا کتّه تېزلیکده تکنالوژی تامان حرکتلنماقده. کامپیوتر تعلیمی اېندی قۉشیمچه تعلیم اېمس؛ بو اساسی احتیاج دیر. قیزلر هم اوشبو کۉنیکمنی اۉرگنیش و کېلهجککه تیّارلنیش امکانیتیگه اېگه بۉلیشلری کېرهک.»
بو حالتده، کېچه افغانستاندهگی وضعیتگه بغیشلب اۉتکزیلگن بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی خوفسیزلیک کېنگشی ییغیلیشیده افغانستان عیاللری و قیزلرینینگ تعلیم آلیش، تحصیل و ایشلش حقوقیدن محروم اېتیلیشینینگ دوام اېتهیاتگنیدن جدّی خواطر بیلدیریلگن و طالبان اوشبو تقیقلرنی بېکار قیلیشی کېرهکلیگی اَیتیلگن.
افغانستاننینگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیدهگی وکیلی نصیر احمد اندیشه کېچه خوفسیزلیک کېنگشی ییغیلیشیده عیاللرنی چېتلشتیریش فقط عیاللر حقوقلری مسألهسی اېمسلیگینی، بلکه افغانستان اقتصادیاتی، ساغلیقنی سقلش، تعلیم، ترقیات و اوزاق مدتلی برقرارلیگیگه هم ضرر یېتکزیشینی اَیتگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، مملکت کېلهجگی حقیدهگی قرارلر قبول قیلیشده عیاللر اشتراکیسیز هېچ قندهی سیاسی جریان قانونیلیککه اېگه بۉله آلمهیدی.
خوفسیزلیک کېنگشینینگ بیر قطار اعضالری و بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیگه اعضا دولتلر اوشبو ییغیلیشده طالبان تامانیدن جاری اېتیلگن چېکلاولرگه اشاره قیلیب، عیاللر و قیزلرنی جمعیتدن چېتلشتیریش همده اولرنینگ طالبان تامانیدن «تیزیملی تعقیب و قتغان قیلینیشی» قارهلنیشی کېرهکلیگینی تأکیدلهگن. اولرنینگ اَیتیشیچه، میلیونلب عیاللر و قیزلرنینگ اساسی حقوقلریدن محروم اېتیلیشی فقط انسان حقوقلری مسألهسی اېمس، بلکه افغانستانده خوفسیزلیک، تینچلیک و اېرکینلیک اوچون اوزاق مدتلی عاقبتلرگه آلیب کېلهدی.
امریکانینگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیدهگی اېلچیسی مایک والتز، چهارشنبه کونی خوفسیزلیک کېنگشی ییغیلیشیده طالباننینگ عیاللرگه نسبتاً قتغانی و کمسیتیلیشینی کېسکین تنقید قیلگن. او مشهور امریکالیک اکتریسه مریل استریپنینگ عیاللرنینگ اوی بیلن چېکلب قۉییلیشی حقیدهگی سۉزلریگه اشاره قیلیب، «کابلدهگی اورغاچی موشوک افغان عیالیدن کۉره کۉپراق حقوققه اېگه»، دېگن، چونکه او اویدن تشقریگه چیقیب، قویاش نورینی کۉریشی ممکن.
والتز عیاللر و قیزلرنینگ بېش ییل دوامیده تعلیمدن محروم اېتیلیشینی اَینچلی دېب اتهگن و اولر اوچون اېرکینلیک همده یخشیراق حیات سری یۉل یاپیلگنینی اَیتگن.
