اۉقیشنینگ تقیقلنیشی؛ تشکیلاتلر: هلمندده ۱۲-صنفنی بیتیرگن عیاللر ایشگه آلیش اوچون تاپیلمهیپتی
۸صبح، هلمند
هلمند ولایتیدهگی اَیریم اهالی و طالبان نظارتیدهگی دولت ادارهلری مسووللری اَیتیشیچه، حتا عیاللر اوچون اجرهتیلگن مخصوص لوازملرگه اۉن ایکّینچی صنفنی تماملهگن عیاللرنی تاپیش هم قیین، اَیریم حاللرده اېسه امکانسیز. اولرنینگ اَیتیشیچه، طالبان نظارتیدهگی اَیریم مؤسسه و دولت ادارهلری اۉزلریدهگی بۉش لوازملرنی بیر نېچه بار اعلان قیلماقده، بیراق ایشگه قبول قیلیش شرطلری یېنگیللشتیریلگنیگه قرهمهی، بو لوازملرگه عریضه تاپشیرهدیگن اۉن ایکّینچی صنفنی تماملهگن عیالنی ولایتده تاپیب بۉلمهیپتی.
هلمنددهگی مؤسسهلردن بیرینینگ کدرلر بۉلیمی اَیتیشیچه، عیاللر اوچون اجرهتیلگن اَیریم لوازملرگه اېرککلر ایشگه قبول قیلینگن. اونینگ اَیتیشیچه، اولر بو لوازملرگه حتا بیرته اۉن ایکّینچی صنفنی تماملهگن عیالنی هم تاپه آلمهگن و آخر-عاقبت عیاللر اۉرنیگه اېرککلرنی ایشگه آلیشگه مجبور بۉلگن.
اوشبو کدرلر بۉلیمی مسؤولی ینه شونی بیلدیرهدی که مذکور مؤسسه باشقه بیر حالتده عیاللر اوچون بیر نېچه لوازمنی اعلان قیلگن، بیراق ایکّی مرته اعلان بېرگنیدن سۉنگ، فقط تۉرت نفر اۉن ایکّینچی صنفنی تماملهگن عیالنی تاپیشگه موفق بۉلگن.
او شوندهی دېیدی: «عیال خادملرگه احتیاجی بار برچه ادارهلر اۉن ایکّینچی صنفگچه اۉقیگن قیزلرنی کتّه قیینچیلیک بیلن تاپه آلماقده. بیز بیر مدت اوّل عیاللر اوچون مۉلجللنگن لوازملرنی ایکّی مرته اعلان قیلدیک و اونینگ شرطلری هم جوده عادی اېدی؛ اما افسوس که اۉن ایکّینچی صنفگچه تعلیم آلگن قیزلرنی تاپه آلمهدیک.»
شو بیلن بیرگه، هلمنددهگی باشقه بیر قطار مؤسسهلر مسؤوللری هم شونگه اۉخشش فکرلرنی بیلدیرگن و بو ولایتده تعلیم آلگن عیاللر سانی کوندن-کونگه کمهییب بارهیاتگنینی اَیتگن. اولرنینگ اَیتیشیچه، طالبان نظارتیدهگی ساغلیقنی سقلش باشقرمهسی، معلومات و اخبارات باشقرمهسی، بانکلر همده عیاللرنی ایشگه آلیشگه احتیاجی بار باشقه اَیریم تشکیلاتلر اۉزلری اوچون مۉلجللنگن لوازملرگه حتا اۉن ایکّینچی صنف بیتیرووچیلرینی هم اۉز ایچیگه آلگن تعلیم آلگن عیاللرنی تاپه آلمهیپتی.
طالبان نظارتیدهگی هلمند ساغلیقنی سقلش باشقرمهسیدهگی بیر منبع اَیتیشیچه، اوشبو ولایتدهگی اَیریم خصوصی مؤسسهلر حتا مکتبده اۉقیمهگن قیزلرگه هم دایهلیک یۉنهلیشیده تعلیم حجتلری بېرگن.
اوشبو منبعنینگ اَیتیشیچه، اَیریم خصوصی مؤسسهلر پول عوضیگه اولر اوچون حجت تیّارلب بېرگن قیزلر حاضر هلمنددهگی ساغلیقنی سقلش مرکزلریده ایش تجربهسی اساسیده فعالیت یوریتماقده. منبعنینگ اَیتیشیچه، هلمنددهگی کۉپلب ساغلیقنی سقلش مرکزلریده کسبی لوازملرده حتا اۉز اسمینی یازیشگه قادر بۉلمهگن عیاللر ایشلهماقده.
منبع شوندهی دېیدی: «هلمنددهگی وضعیت جوده یامانلشدی. ساغلیقنی سقلش ساحهسی و ادارهلرده کسبی لوازملرنی کسبی ملَکهگه اېگه بۉلمهگن آدملر اېگهللهگن. ساغلیقنی سقلش مرکزلریده اۉز اسمینی هم یازه آلمهیدیگن کۉپلب قیزلر بار، اما اولر دایه صفتیده ایشلهماقده. بو قیزلرنینگ اَیریملری هلمنددهگی خصوصی مرکزلرنی تماملهگن و دایهلیک حجتلریگه اېگه، اما اۉز اسمینی یازیشگه قادر اېمس. بونینگ سببی مکتبلر یاپیلگن و جمعیت باشقه تامانگه قرهب حرکت قیلماقده. کېلهجکده هم مجبورلیک سببلی سوادسیز آدملر کسبی لوازملرده ایشلهیاتگنینی کۉرهسیز.»
هلمند اهالیسیدن بیری دلمحمدنینگ اَیتیشیچه، قیزلرنینگ تعلیم آلیشینی تقیقلش نهفقط اۉقووچیلرنینگ حاضرگی حیاتیگه تأثیر قیلهدی، بلکه کېلهجکده هم اوشبو ولایتده کسبی کادرلر یېتیشماوچیلیگیگه سبب بۉلهدی.
اونینگ اَیتیشیچه، اگر قیزلرگه تعلیمنی دوام اېتتیریشگه رخصت بېریلمسه، کېلگوسی ییللرده عیال اۉقیتووچیلر، طبیات خادملری، دایهلر، نرسلر و باشقه کسبی ملَکهگه اېگه عیال خادملر یېتیشماوچیلیگی ینهده کوچهیهدی. اونینگ اَیتیشیچه، هلمنددهگی کۉپلب عایلهلر قیزلرینینگ تعلیم آلیشینی ایستهیدی، بیراق مکتبلرنینگ یاپیق اېکنی بو امکانیتنی اولردن تارتیب آلگن.
هلمندلیک اوشبو فقرا ینه شوندهی دېیدی: «بیز حاضر بو تقیقنینگ عاقبتلرینی اۉز کۉزیمیز بیلن کۉرماقدهمیز. بوگون اۉقیتووچی، شفاکار، دایه و باشقه کسبی خادملر بۉلیشی کېرهک بۉلگن قیزلر اویده قالیب کېتگن. اگر قیزلر تعلیمینینگ اېشیکلری امکان قدَر تېزراق آچیلمسه، بیر نېچه ییلدن کېین کسبی ملَکهگه اېگه عیال خادملرنی تاپیش ینهده قیینلشهدی.»
شو بیلن بیرگه، آلتینچی صنفدن سۉنگ تعلیمینی دوام اېتتیریشدن محروم بۉلگن یاش هلمندلیک قیز مکتبلرنینگ یاپیلیشی اونینگ کېلهجک اوچون توزگن برچه رېجهلرینی برباد قیلگنینی اَیتهدی.
اۉنینچی صنف اۉقووچیسی حافظه، مکتبده اۉقیگن پیتیده تعلیمینی اۉن ایکّینچی صنفگچه، اوندن کېین اېسه بیلیم یورتیده دوام اېتتیریشگه امید قیلگنینی، بیراق قیزلر تعلیمیگه قۉییلگن تقیق بو آرزوسینی یریم یۉلده قالدیرگنینی اَیتهدی.
تعلیم آلیشدن محروم بۉلگن اوشبو اۉقووچی مکتب یاپیلگنیدن کېین کونلرینینگ اکثریتینی اویده اۉتکزهیاتگنینی اَیتهدی. اونینگ اوچون اېنگ آغیر تامانی اېسه اۉزیدن تېنگداش قیزلر بیلن تعلیم و کېلهجک حقیده صحبتلشهیاتگن بیر پیتده، اۉزینینگ اېندی مکتبگه باریشیگه رخصت یۉقلیگیدیر.
حافظه شوندهی دېیدی: «هر تانگ آلتینچی صنفدن پست صنفلرده اۉقیدیگن، مکتب کییمینی کیگن قیزلرنی کۉرسم، مېن هم اولر بیلن مکتبگه باریشنی خواهلهیمن. بیر نېچه ییلدن بېری کوتهیپمیز، اما قچان ینه تعلیمنی دوام اېتتیریشگه رخصت بېریلیشینی هنوز بیلمهیمیز. مېن تعلیمیمنی یۉقاتیشنی ایستهمهیمن؛ ینه مکتبگه باریب، کېلهجگیمنی قوریشنی خواهلهیمن.»
طالبان سۉنگگی بېش ییل دوامیده مکتب و بیلیم یورتیلر اېشیکلرینی قیزلر اوچون یاپیب کېلماقده، شونینگدېک، عیاللرنی ایشلش، تعلیم آلیش، جمعیتده اشتراک اېتیش و اجتماعی حیاتنینگ تورلی ساحهلریده قتنهشیشدن هم محروم قیلگن.
