صنعت ایدئولوژی اسیریده: طالبان قندهی قیلیب افغانستان سینما سینی جیم قیلدی
الینا قلم
طالبان سۉنگگی تۉرت ییل ایچیده باشقه چېکلاو و تعقیقلرگه قۉشیلیب، مملکتده سینمالر نینگ فعالیتینی هم منع قیلگن و کابلدهگی بیر سینما بناسینی بوزگن. کۉپلب سینما اثرلری بوتونلهی یۉق بۉلیش عرفهسیده توریبدی و شو دور مابینیده «افغان فلم» آرشیفی نینگ حالتی حقیده هېچ قندهی معلومات اعلان قیلینمهگن. بو حالت سینماچیلر آرهسیده طالبان تامانیدن بو خزینه نینگ یۉق قیلینیشی بارهسیده تشویشنی کوچهیتیرگن. گزارش نتیجهلری شونی کۉرسهتهدیکی، طالبان افغانستاننی اېگهلهگنیدن بېری سینماگه نسبتاً ایکی تامانلمه، لېکن مقصدلی یاندشوونی قۉلهگن. بو گروه دستلب سېکین-استه فلملر و سریاللرنی ایچکی تلویزیون کاناللریدن آلیب تشلهدی، سۉنگره سینمالر اېشیگینی اهالیگه یاپدی. شو بیلن بیرگه، تیزیملی سیاستنی عملگه آشیریش آرقهلی، فلملرده عیاللر نینگ اشتراکینی بوتونلهی یۉق قیلدی. شو بیلن بیرگه، عین دورده بیر سینما فستیوالی هم تشکیل قیلیندی، اما بو کۉپراق نمایش صفتیده بۉلگن.
۸صبح گزېتهسی معلوماتلریگه کۉره، طالبان حاضرگچه تۉقیزته فلم و بیر سریال ایشلب چیققن. بو اثرلرنی یرهتیشده بعضی ایرانلیک سینماگرلر هم اولر بیلن همکارلیک قیلگن. اوشبو فلملر نینگ مضمونی قشاقلیکنی دینی قدریت و اخلاقی فضیلت صفتیده کۉرسهتهدی شونینگ دیک هېچ بیر فلمده عیاللر اشتراک اېتمگن.
طالبان «افغان فلم»نی، یعنی افغانستانده یگانه رسمی فلم ایشلب چیقریش، قۉللب-قوتلش و آرشیفلش تشکیلاتینی یاپدی. اول سینمالر آدملر حیاتی، سېوگی و دۉستلیک حکایهلری بیلن باشلنردی، حاضر اېسه ایدیولوژیک محصولاتلر، پارتلاوچی قربانلر و اۉزینی اۉلدیریش هجوملرینی مقتاوچی ایشلنمهلر بیلن، شو بیلن بیرگه سانسورگه اوچرهگن و عامه اوچون موجود بۉلمهگن حالده، عملده آخریگه یېتدی.
اوشبو گزارش، میدان تدقیقاتلری و مملکت ایچیده و تشقریسیده «افغان فلم» نینگ سابق خادملری همده سینماچیلر بیلن صحبتلر اساسیده تیارلنگن. بعضی قاچقین سینماگرلر «افغان فلم» آرشیفی نینگ تقدیری بۉییچه تشویش بیلدیرگن. اوشبو آرشیف اولگی حکومت دوریده جمهور رییسلیک سراییگه کۉچیریلگن اېدی و حاضرده طالبان تامانیدن یۉق قیلینیش خوفی موجود. اولرنینگ ایتیشیچه، اگر آرشیف نینگ سقلنیشی بۉییچه معلومات اعلان قیلینمسه، افغانستان نینگ ویدیو تاریخینی سقلش بۉییچه تشویشلر ینهده کوچهیهدی.
سینماچیلر مملکتده ایتیشیچه، «افغان فلم» نینگ اهمیتی فقط صنعت و سینما ساحهسیدهگی رۉلی بیلن چېگرهلنمهیدی، بلکه بو تشکیلات افغانستان نینگ صورت تاریخی نینگ بیر قسمیگه اېگه. اولر نینگ سۉزلریگه کۉره، آرشیفده جهان اوروشی دوریگه عاید حجتلی فلملر، «افغانستان-انگلیس اوروشلری»، ۱۹۱۹ -ییلده امانالله خان حکمرانلیگی دوریدهگی سیاحتلر، شونینگدېک محمد ظاهر و محمد داوود خان دوریگه عاید حجتلی و بدیعی فلملر سقلنهدی. بوندن تشقری، مملکت نینگ تاریخی و مدنی میراثی همده دموکراتیک خلق حزبی حکمرانلیگی دوریدهگی فلملر هم «افغان فلم» آرشیفیده سقلنگن.
طالبان نینگ «افغان فلم»نی بوتونلهی یۉق قیلیشگه قدم-بهقدم قیلگن حرکتلری
طالبان ۲۴ اسد ۱۴۰۰ ییلیده افغانستاننی اېگهلگنیدن سۉنگ، مملکت نینگ مدنی و صنعت محیطیگه کېنگ قمراولی چېکلاولر جاری قیلیندی. اوشبو گروه کابلنی اېگهللش نینگ دستلبکی کونلریدن باشلب، خصوصاً سینما ساحهسینی باستیریشگه قدم-بهقدم کیریشدی.
بیرینچی چارهده، ۳۰ عقرب ۱۴۰۰- ییلیده، طالبان نینگ امر بالمعروف و نهی عن المنکر وزیرلیگی سکیز مادهلی کۉرسهتمه چیقردی. اوشبو کۉرسهتمهگه کۉره، عیاللر نینگ یوزینی کۉرسهتیش، سریاللرده اشتراکی و کۉپلب تلویزیونکۉرستوولرده آوازینی اېشیتتیریش تعقیقلنگن. اوشبو قرار عیاللر نینگ عامهوی اخبارات واسطهلریدن کېنگ قمراولی چیقیب کېتیشیگه آلیب کېلگن.
بیر نېچه هفته اۉتیب، ۲۹ قوس ۱۴۰۰- ییلی، طالبان نینگ کابل شهر حاکملیگی «شریعتگه ضد تصویرلرنی تازهلش» جریانی باشلنگنینی اعلان قیلدی. بو جریان حقیده ترقهلگن صورتلرده، گۉزللیک سالونلری و دکانلر نینگ عیال صورتلری بۉلگن اعلان لوحهلری بۉیاق بیلن قاپلب تشلنگنینی کۉریش ممکن اېدی. ۴ میزان۱۴۰۲- ییلی، طالبان تاریخی آریوب سینما بناسینی اجارهگه بېریشگه قرار قیلدی. بو سینما ایلگری موتر تۉختش جاییگه ایلنتیریلگن بۉلسهده، اۉزی نینگ بېتکرار معماری اسلوبی سببلی افغانستان سینماسی نینگ مهم رمزلریدن بیری حسابلنردی.
بیر نېچه آی اۉتیب، ۳ جوزا ۱۴۰۱- ییلی، کابل بیلیم یورتی منبعلری خبر بېردیکی: طالبان هنرلر فاکولتهسی نینگ بیر قنچه هیکللرینی بوزیب تشلهگن و فاکولته نینگ ایریم بۉلیملرینی فعالیتدن توختهتگن. صنعتکارلر بو حرکتنی تصویری صنعتگه تۉغریدن-تۉغری هجوم دېب اتهگنلر.
۷ سنبله ۱۴۰۱ ییلی، طالبان کابلدهگی بیر نېچته سینماگه، جملهدن اریانا و نما مېدیا سینمالریگه، چېکلنگن طرزده «دید نو» (ینگی نگاه) ناملی سینما فستیوالی اۉتکزیشگه رخصت بېردی. اوشبو فستیوالده ۳۷ ته قیسقه حجتلی فلم نمایش اېتیلگن بۉلیب، اولر نینگ ایریملری طالبان باشقروویدهگی «افغان فلم» ادارهسی تامانیدن، باشقهلری اېسه مستقل روشده یرهتیلگن اېدی.
کېینگی باسقیچده، ۲ حمل ۱۴۰۲- ییلی، طالبان نینگ کابل شهر حاکملیگی اېسکی خیرخانه سینماسینی تۉلیق بوزیلیشینی اعلان قیلدی. اولر نینگ سۉزلریگه کۉره، بو جایده سودا مرکزی، مسجد و تورر-جای بنالری برپا اېتیلیشی رېجهلشتیریلگن. مذکور سینما پایتختدهگی اېنگ قدیمگی و اېنگ تنیقلی سینمالردن بیری صفتیده تنیلگن اېدی.
نهایتده، ۲۳ ثور ۱۴۰۴- ییلی، طالبان مملکتدهگی یگانه دولت سینما ادارهسی بۉلگن «افغان فلم» تشکیلاتینی رسماً توگهتگنینی اعلان قیلدی. بو حرکت بیلن افغانستان رسمی سینماسینی تیکلشگه بۉلگن سۉنگگی امیدلر هم یۉقالدی و مملکت نینگ اېنگ مهم سینما ایشلب چیقریش، آرشیفلش و قۉللب-قوتلش مرکزلریدن بیری تاریخ صحنهسیدن چیقیب کېتدی.
طالبان نینگ مدنی یاندشوویدهگی ضدیت
طالبان تشقی تاماندن «دید نو» سینما فستیوالی کبی تدبیرلرنی اۉتکزیش آرقهلی اۉزلرینی مدنیت و صنعتنی قۉللب-قوتلاوچی کوچ صفتیده کۉرسهتیشگه اورینماقده. اما عملده، مدنی ادارهلرنی یاپیش، سینمالرنی بوزیش، عیاللرنی سینما و ییتکرمه لردن بوتونلهی چیقریب تشلش، شونینگدېک، فلملر و موسیقی لرگه کېنگ کۉلملی سانسور جاری اېتیش آرقهلی اۉزی نینگ حقیقی و چېکلاوچی یوزینی آچیب قۉیدی.
سینما متخصصلری ایتیشیچه، طالبان نینگ بو حرکتلری اساسا تشویقات توسیگه اېگه بۉلیب، گروه نینگ مدنی قرهشلرینی اۉزگرتیریشده هېچ قندهی واقعی رۉل اۉینهمهیدی.
طالبان نینگ ۲۴ اسد ۱۴۰۰ ییلی افغانستاننی اېگهللشی نهفقط جمعیت و اقتصادی ساحهلریده چوقور آرقهگه کېتیشلرنی کېلتیریب چیقردی، بلکه مملکت سینماسی اوچون هم قارانغاو و ظلمتلی دور نینگ باشلنیشیگه سبب بۉلدی. طالبان حاکمیتنی قیته اېگهلگچ، اکثریت صنعتکارلر و سینماچیلر مملکتنی ترک اېتیشگه مجبور بۉلدیلر.
طالبان شو دور مابینیده «دیدنو» ناملی سینما فستیوالی اۉتکزگن بۉلسهده، عینِ پیتده عیاللر نینگ فلملرده اشتراک اېتیشینی، اولر نینگ آوازینی اېشیتتیریشنی قطعیاً تعقیقلاوچی و سرساللر همده مدنی اثرلرنی ییتکرمه لردن آلیب تشلشنی بویورووچی قتیق کۉرسهتمهلرنی هم چیقریشده دوام اېتدی.
بو گروه سۉنگگی تۉرت ییل ایچیده تۉقیزته فلم و بیرته سریال ایشلب چیقرگن. بو اثرلر نینگ بیرارتهسیده هم عیاللر اشتراک اېتمهگن. اوشبو فلملر نینگ مضمونی طالبان مفکورهسینی ترغیب قیلیشگه، اولگی حکومتنی یامانلشگه، دموکراتیک قدریتلرنی قارالشگه و گروه نینگ جانبازلیک (انتحاری) هجوملری همده اوروشلرینی اولوغلشگه بغیشلنگن.
حسابات نینگ تاپیلمهلری شونی کۉرسهتهدیکی، طالبان تامانیدن ایشلنگن فلملر آرهسیده «بگرام قماغی»، «پل کمپنی»، «کابل نینگ دېوارلریگه تهینیب» ، «دولت باغبانی»، «بیر کونلیک خوفسیزلیک باشلیغی» و «تۉقیزینچی سنبله» سینگری ناملر موجود بۉلیب، بولر نینگ برچهسی دولت بودجهسی حسابیدن یرهتیلگن.
بو فلملر طالبان حکمرانلیگینی مشروع قیلیش و اولگی حکومت نینگ موفقیتسیزلیکلرینی کۉرسهتیش مقصدیده ایشلب چیقیلگن. حساباتگه کۉره، اولر نینگ اکثریتی صنعت اثری صفتیده اېمس، بلکه ترغیبات یۉنهلیشیده ایشلنگن بۉلیب، کۉپینچه تجربهسیز یاکه ینگی اۉقووچی سینماچیلر تامانیدن صورتگه آلینگن.
گزارشده ایتیلیشیچه، اوشبو فلملردن بیری نینگ دستلبکی باسقیچیده عیال سینماچیلر ایشلشی رېجهلشتیریلگن اېدی، بیراق فستیوالگه تقدیم اېتیش وقتیده طالبان اونینگ اشتراکینی تعقیقلب قۉیگن. کېینچهلیک رخصت بېریلگن بۉلسه-ده، سینماچیلر بو واقعاً طالبان نینگ عیاللرنی سینمادن بوتونلهی چیقریب تشلشگه بۉلگن مناسبتی نینگ یقال افادهسی صفتیده بهالهیدیلر.
کۉپلب سینما متخصصلری فکریچه، بو فلملر مسلکی درجهده اېمس، بلکه تجربه اساسیده، افغانستان سینماسی نینگ ایلغار متخصصلریسیز ایشلنگن.
گزارش شونینگدېک کۉرسهتهدیکی، طالبان بو فلملر نینگ ایریملرینی ایرانلیک سینماچیلر بیلن همکارلیکده ایشلب چیقرگن. خصوصاً، اېران نینگ «موج» ناملی اودیو و ویدېو ایشلب چیقریش مرکزی اوشبو لایحهلر نینگ تیارلنیشی و عملگه آشیریلیشیده مهم رۉل اۉینهگن.
تشقی تاماندن «نما فلم» تامانیدن یرهتیلگندېک کۉرینگن سرسال اصلیده عیناً شو ایرانلیک مرکز بیلن همکارلیکده ایشلب چیقیلگن. لایحه اوچون مبلغ طالبان و «موج» مرکزی تامانیدن تأمینلنگن، اجرا هم شو تشکیلات تامانیدن عملگه آشیریلگن.
کابل بیلیم یورتی نینگ هنرلر فاکولته سی سینما بۉلیمی استادی، حاضرده نیو یارکدهگی کلمبیا بیلیم یورتیده مهمان تدقیقاتچی صفتیده فعالیت یوریتماقده. او بو فلملر حقیده شوندهی دېیدی: «جمهوریت قولهگنیدن سۉنگ، مېن اېندیگینه افغانستاندن چیقیب کېتیب، پاریسده یشهیاتگن پیتیمده، ایران نینگ موج اودیو و ویدېو ایشلب چیقریش مرکزی نینگ بیر پرودیوسېری مېن بیلن باغلنیب، افغانستانده سریال ایشلب چیقیشده همکارلیک قیلیشنی سۉردی. مېن اولرگه افغانستانده اېمسلیگیمنی ایتیب، یاردم بېره آلمهسلیگیمنی بیلدیردیم. کېین مېن اوندن سۉردیم: مېن طالبان سببلی خوفسیزلیک یۉقلیگی اوچون اۉز مملکتیمدن قاچگن بۉلسم، سیزلر قندهی قیلیب بو خوفلی پیتده افغانستانگه کېلیب، سریال ایشلب چیقماقچیسیزلر؟ او بو سوالیمگه هېچ قندهی جواب بېرمهدی و درحال علاقه اوزیلدی.»
اوشبو استاد سۉزلرینی دوام اېتتیریب ایتهدی: «بو سریاللرده حکایه اسلوبی، سوژه توزیلیشی و فلم یرهتیش اسلوبی ایران سینما سی نینگ شکلی و آهنگیگه اۉخشهب کېتهدی. بو اۉخشهشلیک تصادفی اېمس، بو طالباننی مدنیتلی کۉرسهتیشگه قرهتیلگن موافقلشتیریلگن لایحه بارلیگینی آچیق کۉرسهتماقده.»
موسوی نینگ ایتیشیچه: “طالبان اۉزلری نینگ ایکینچی حکمرانلیک دوریده بېشته سینمانی یاپیشدی و فقط بیرتهسینی فستیوال اۉتکزیش اوچون آچیق قالدیریشدی. او قۉشیمچه قیلهدی: بیرینچی دورده طالبان فلملر و سریالرنی یاقیب یوباریشدی، عیال سینماچیلرنی صحنهدن آلیب تشلشدی، موسیقینی تعقیقلشدی و فقط نعت همده دینی قۉشیقلرگه رخصت بېریشدی. حاضر هم اۉشه سیاست دوام اېتماقده، فقط باشقه کۉرینیشده. اما بیرته نرسه بار: بو سفر طالبان اۉزلری حقیده بیر تصویری تاریخ یرهتماقده، بو تاریخ سانسور، یۉقاتیش و ساختهلشتیریش بیلن بیرگه بۉلسه هم، آخر-عاقبت اولر حقیده قالهدیگن یگانه تصویردیر.»
مهاجرلیکده فلم ایشلش: طالبان باسیمیگه قرشی صنعت آرقهلی قرشیلیک
هرچندکی افغانستانلیک فلم یرهتووچیلر مهاجرلیکده فلم ایشلشنی «طالبانگه قرشی اېنگ یخشی قصاص» دېب بیلیشسهده، اولر باشپناه تاپگن مملکتلرده کۉپلب معمالرگه دوچ کېلیشماقده. اولر نینگ ایتیشیچه، مالی چېکلاولر، تخنیکی واسطهلرگه کیرا آلمهسلیک، یشهش معمالری و مسلکی امکانیتلر نینگ یۉقلیگی صنعت اثرلرینی یرهتیش جریانینی قیینلشتیرگن. اولر نینگ فکریچه، مجبوری مهاجرت ایچکی تماشابینلر بیلن علاقهنی اوزیب قۉیگن و مملکتدهگی مدنی محیط اولر اوچون اوزاقلشیب کېتگن. شونگه قرهمهی، اولر افغان خلقی نینگ آوازینی سینما آرقهلی دنیاگه یېتکزیشگه حرکت قیلماقدهلر.
سابق «آریوب» سینما سی نینگ باشلیغی، احمد آریوبی شوندهی دېیدی: «یاش اولاد بو چېکلنگن و ضعیف فلملرنی کۉریب، شوندهی فکرگه کېلهدی بیز آرقهده قالگن مملکتمیز، فلم یرهته آلمهیمیز یاکه خلقارا مقیاسده موجود اېمسمیز. باشقه مملکتلر نینگ فلملری اولر نینگ مدنی، سیاسی و اقتصادی قدرتینی دنیاگه تنیشتیرهدی، بیزده اېسه بو یۉق. بیز نینگ یاشلریمیز فقط منه شو فلملرنی کۉرسه، اولرده دنیاگه نسبتاً عاجزلیک و کوچسیزلیک حسسی پیدا بۉلهدی.»
مارینا، فرانسهده یشهیاتگن سینماچیگه کوره: «مهاجرلیکده یشهش کته سیناو. بعضیلر حرکت قیلیب، یۉلینی تاپهدی، لېکن کۉپچیلیک اوچون بو جوده آغیر. مېن شوندهی استعدادلی انسانلرنی بیلهمنکی، اولر اروپاده یشهسهده، افغان سینماسیده اۉز اۉرنیگه اېگه اېمس. اۉزیم اۉن ییلدن آرتیق وقت فرانسهده یشیمن. شو وقت ایچیده ایکی بدیعی فلم، بیر حجتلی فلم و بیر سریالده رۉل اۉینهدیم. حالبوکه، ۲۰۱۴- ییلده افغانستانده یېتیته فلمده اۉینهگن اېدیم.»
بو سینماچی افغان صنعتکارلری آرهسیدهگی ترقاقلیک حقیده شوندهی دېیدی: «اصلیده بیز هېچ قچان بیرگهلیکده ییغیلیب، افغان سینماسی حقیده گپلشه آلمهدیک. بیز سینما بۉییچه بیلیملی و اۉقیمیشلی انسانلرمیز، لېکن بیرلشوو یۉق. مېن فرانسه ده کۉپلب صنعتکارلرنی بیلهمن اگر اولر بیرلشسه، جوده کم امکانیت بیلن هم اعتبارگه لایق اثرلر یرهتیشلری ممکن. افسوسکی، کۉپچیلیک فقط اۉز شخصی منفعتینی اۉیلهیدی، افغان سینماسینی اېمس.»
چېت اېلده یشهیاتگن باشقه بیر افغان سینماچی، شکیب، هم مهاجرلیکدهگی آغیرلیکلر حقیده شوندهی دېیدی: «مهاجرلیک اچیق تجربه، اوندن آسانلیکچه اۉتیب بۉلمهیدی. افغانستانده بۉلگه نینگده صنعتکار و خلق نینگ آوازی اېدینگ، اما مهاجرلیکده بو حالت و قرهشلر بوتونلهی اۉزگرهدی. بو اۉزگریش مېن اوچون آغیر دور بۉلدی.»
طالبان بیرینچی حکمرانلیک دوریده سینما فیته لرینی یاقیب یوبارگن اېدی، حاضر اېسه کۉپچیلیک سینمالرنی یاپیشگن. کابلدهگی بېشته سینمادن فقط بیرتهسی او هم ایدیولوژیک فستیواللر اۉتکزیش اوچون، آچیق قالدیریلگن.
گزارش نتیجهلری شونی کۉرسهتهدیکی، افغانستانده سینماچی و سینمالر نینگ حالتی طالبان سایهسیده اولگیدن هم انقراضلیراق. سینمالر یاپیلگن، فلم ایشلش خوفسیزلیک تهدیدلری سبب انسانلر حیاتینی خوف آستیگه قۉیهدی، و افغانستان سینماسی نینگ قارانغی دوری ینه قیتدی. کوچلی سانسور، مفکوروی چېکلاولر و طالبان تامانیدن سینما نینگ «حرام» دېب اعلان قیلینیشی هر قندهی سینما فعالیتینی دېیرلی امکانسیز قیلگن.
شکیب نینگ ایتیشچه: «طالبان بیرینچی دورده سینما فیته لرنی یاقیب یوباریشگن اېدی، حاضر اېسه سینمالرنی یاپیشگن. فقط آریانا سینماسی فعال قالگن، بو حالت کۉپراق سیاسی هزلگه اۉخشهیدی. طالبان قیته حاکمیتگه کېلگچ، بېشته سینمانی یاپدی و فقط بیرتهسینی آچیق قالدیردی، او یېرده اېسه مفکوروی فستیواللر اۉتکزیلهدی.»
بو کیشی نینگ ینه قۉشیمچه قیلیشچه: «سینمالرنی یاپیش، جمعیت نینگ کۉزینی باغلش بیلن برابر، تاکه او کمراق کۉرسین. ایچکی اوروش دوریده سینمالر گروهلر نینگ بیزهسی صفتیده ایشلهتیلگنینی اېشیتگنمن. طالبان نینگ بیرینچی دوریده اولر ویران قیلیندی، حاضر اېسه بعضیلرینی مسجد یاکه باشقه بنالرگه ایلنتیریشگن. اما سینما قنچهلیک اۉزگرسه هم، بریبیر سینما بۉلیب قالهدی. اگر کیمدیر اېسیدن چیقرگن بۉلسه، مېن اېسلهیمن: او جای سینما اېدی.»
«افغان فلم» ادارهسی نینگ خادیمی، اکبر خان(مستعار) ایرانلیک سینماچیلر طالبان بیلن همکارلیک قیلیش اوچون افغانستانگه کېلگنینی تصدیقلهیدی. او شوندهی دېیدی: «قۉشنی دولتلر، مثلاً، ایران، دنیا مقیاسیده ترقی اېتگن مملکت صفتیده — اۉز آوازینی فلملر آرقهلی دنیاگه یېتکزیشگه حرکت قیلماقده. حتا ایلگری اعتبارگه آلمهیدیگن پاکستان هم اعتبارگه مالک درجهده ترقی اېتگن. اما بیز نینگ حالتیمیز جوده آغیر، بو آرقهگه چېکینیش بیزنی یوز ییل آرتگه آلیب کېتماقده و بیز ینه نال نقطهدن باشلشگه مجبورمیز.»
افغانستاندهگی اَیریم کینو (سینما)چیلر نینگ آغیر حیاتی
سینما هنرچیسی، صابره سادا، اۉزی نینگ مشکل حیاتی حقیده شوندهی دېیدی: «فعالیتلریمیز چېکلنگچ و تیاتر باشقرمسیدهگی ایشیمنی یۉقاتگنیمدن کېین، حیاتیم جوده آغیرلشدی. مېن عایله نینگ نان تاپووچیسیدیم و بو حالت روحیتیمگه هم، صنعتدهگی شخصیتیمگه هم سلبی تأثیر کۉرسهتدی. فرزندلریم طفیلی افغانستاندن چیقیب کېتالمهدیم، چونکه حیاتیم اولر نینگ اطرافیده ایلنهدی.»
سادات نینگ قۉشیمچه قیلیشیچه: «وضعیت جوده یامان. ‘افغان فلم باشقرمسی حاضر اېشیتیش و کۉریش ایشلری دېب اۉزگرتیریلگن. اۉزلری ایتگندېک، نیمه بۉلسه هم، نامیدن معلوم. مملکت ایچیدهگی سینماچیلر کۉپلب قیینچیلیکلرگه دوچ کېلماقده. مېنینگ فکریمچه، حاضرگی شرایطده افغانستان سینماسی نینگ ینه جانلنیشیگه امید یۉق.»
بو کیشی نینگ تأکیدلشیچه: «اگر ینه امکانیت پیدا بۉلسه، قیلهدیگن بیرینچی ایشیم اۉزیم نینگ حیاتیم حقیده حجتلی فلم یرهتیش بۉلهدی. حتا امکانیتیم بۉلمسه هم، بریبیر اورینیب کۉرهمن. سینما فعالیتی توختهگنی اوچون مېن هېچ قندهی درآمد منبعیگه اېگه اېمسمن، کسل اېریم و ایشسیز فرزندلریم بیلن جوده آغیر شرایطده یشهیپمن.»
سینماچیلر اوچون آغیر شرایط و طالبان نینگ قطعی سانسور سیاستی
گزارش نتیجهلریگه کۉره، طالبان سینماچیلرگه فقط جوده قتیغ شرطلر اساسیده ایشلشگه رخصت بېرهدی. بیرینچی شرط شوندن عبارتکی، فلم سناریوسی اولا طالبان نینگ نظارتیگه تاپشیریلیشی کېرهک. فلم تیار بۉلگچ، اونی ینه قیته کۉریب چیقیشهدی. فقط فلم اولر نینگ طلبلریگه ماس بۉلسه، نمایش قیلیشگه رخصت بېریلهدی. شونینگدېک، فلملرده عیاللر قتنهشیشی بوتونلهی تعقیقلنگن.
بو شرایطده افغانستان سینماسی عملده بوتونلهی یاپیلگن و اېرکین ایجاد قیلیش یاکه قیته تیکلنیش امیدی قالمهگن. مملکتدهگی کۉپلب سینماچیلر افغانستاندن چیقیب کېتیشگن، قالگنلری اېسه کمبغللیک و امیدسیزلیک ایچیده حیات کېچیریشماقده.
