طالب بۉلمهگنلرنی عاموی یۉق قیلیش دوام اېتماقده

افغانستان قماقخانهلری طالبان دشمن دېب اتهگنلرنینگ همهسینی قماققه تشلش و جزالش اوچون یېترلی اېمس، گروهنینگ برچه رقیبلرینی حبسگه آلیش اوچون مالی و بشری امکانیت هم یېترلی اېمس دیر. طالبانگه یاقمهگن و تکفیر قیلینگنلرنینگ همهسینی جسماً (فزیکی) آلیب تشلش هم ممکن اېمس. شونینگ اوچون اوشبو گروه یېتکچیلری حاکمیتنی تیپهسیگه کېلگن کونلرده مخالفلرینی «عفو اېتیشلرینی» اعلان قیلدیلر. اولر سابقهسی طفیلی هېچ کیمنی جزالهمسلیکلرینی اعلان قیلیشدی. طالبلرنینگ عمومی عفو اعلان قیلگنی عکس العمللرگه رۉپه ره بۉلدی. بیر گروه اگر اوشبو عمومی عفو حقیقت بۉلسه، اولر قَیتیب کېلیب، طالبان حکمرانلیگی سایبانی آستیده یششلریگه امید قیلیشگن. اینیقسه، طالبان بیلن فکری جهتدن اونچهلیک فرق قیلمهگن و حاکمیتگه فقط باشقه آقیمده نام و نان آرتتیریش اوچون یقینلشگن و شو طریقه سرمایه اېگهسیگه ایلنگنلر بو اعلاننی امکانیت دېب بیلدیلر. اولردن بعضیلری هیچ نرسهنی نظرده توتمهی، اینیقسه اېران و پاکستاندن نارمل حیاتلرینی دوام اېتتیریش اوچون قیشلاق و شهرلریگه قَیتدیلر. قیتگنلرنینگ سرنوشتی فرقلی بۉلگن دیر. ایریملری قماققه آلیندی یا – ده اۉلدیریلدی و بعضیلری اېسه بیر نېچه وقت سرگردانلیکدن سۉنگ قیتهدن مملکتنی تَرک قیلیشدی.
عمومی عفوگه اېریشماقچی بۉلگن مخالفتنینگ کتّه قِسمی بو گروهنی اۉز حکمرانلیگی کبی ناقانونی دېب اتهدی. طالبانگه قرشی کورهشده بېواسطه اشتراک اېتگنلر، طالبلرنینگ خودکشلیک هجوملری و پارتلشلریدن جبر کۉرگن و قربان بۉلگنلر، طالبان حکمرانلیگینی قالاق و توزهتیب بۉلمس دېب بیلگنلرعمومی عفو اعلان قیلینیشیگه جوابن، تروریزمنی افغانستانده سوو بېریب ایلدیر آتدیرگن، تروچیلیک، آدم اۉلدیریش، بوزغینچیلیک، رواجلهنیش و ایرکینلیک نینگ مخالفلری بۉلمیش طالبلر اۉزی افغانستان خلقیدن کیچیریم سۉرهشی کیرهک دېدیلر. بیراق، طالبان تروریزم قربانلری و طالبلر تامانیدن اۉلدیریلگنلرنینگ امان قالگنلری هم، اگر عمومی عفو فرمانی بیلن مخالفلرنی اۉلدیریش و قییناقلرگه چېک قۉییش تۉختهتیلسه، خلق قه نفع کېلتیریشینی بیلیشردی. چونکه حاضر طالبان نینگ قۉللری خواهلهگن آدم نینگ تاماغیگه یېتیب بارهدی. اما طالبان گروهی افغانستاندهگی موجودلیگیدن تشویقات مقصدیده فایدهلنیلهیاتگن کوچلی و آدملردن باشقه هېچ کیمنی عفو اېتمهدی. عمومی عفونینگ اعلان قیلینیشی حذف اېتیشنینگ ینگی باسقیچینی باشلش اوچون سیاسی تاکیتیک اېدی. بو گروه حاکمیتگه قَیتگندن سۉنگ، طالبان برچه مخالفلرینی اۉلدیرمهدی، اما یۉق قیلیش حیاتنی آلیش نینگ یگانه یۉلی اېمس. نان، اېرکینلیک، تعلیم و باشقه اساسی حقوقلرنی تارتیب آلیب، اولر رقیبلرنی عامهوی روشده یۉق قیلیشدی و کوندن – کونگه بو هلاکتلی عامهوی یۉق قیلیشنینگ کۉلمی آرتیب بارماقده.
طالبانگه قرشی کوچلر و آدملرنی انزوا قیلیش و اولرنی محروم قیلیش اوچون کۉپراق قماقخانهلر قوریش اۉرنیگه اولر اویلر و محلهلرنی قماقخانهگه ایلنتیردیلر. اېندی اۉقیشدن قالیب کېتگن یاش قیزلری بار عایلهلر، ایشدن محروم بۉلگن آنهلر و آتهلر، امیدسیز اۉغیللری اوی دېواری آرهسیده قملگن. اولردن ایریملری روحی توشکونللیککه چلینیب بیر- بیراولریگه شکنجه اېتهدیلر. ییتکرمهلرگه قۉییلگن ایریم چېکلاولر اوچون عایلهوی زوروانلیکلر رسانهلر آرقلی دېیرلی قاپلنمهیدی، لېکن بعضی بیر گزارشلرگه قرهگنده، قشقالیک همده ایشسیزلیک میزانی آشیشی و امیدسیزلیک سایهسی کېینگهیشی بیلن عایلهده امیدسیزلیک جوده کۉپهیگن طالبان نظامی آستیدهگی قتلم اۉرتهسیده دردلی قولش نینگ جریانی بار. شو ایکّی ییل دوامیده جمعیتگه قۉییلگن جنایی چېکلاولرنی فقط طالبان یېتکچیلرینینگ بیلیمسیزلیگی بیلن باغلب بۉلمهیدی. اولر اۉز حرکتلرینینگ عاقبتینی بیلیشهدی و انسانلرگه قرشی بویروقلری قَیسی طبقهلرنی نشانگه آلیشینی، کیملر مملکتنی ترک اېتیشگه مجبور بۉلیشینی یاکه آچلیک و روحی قییناقلرگه دچار بۉلیشینی بیلهدیلر. طالبانگه قرشی مقامت نینگ دام ایتتیریلیشی کېرهک عمومی عفو قیلیش سیره ایش بېرمهیدی، پارتلش وترورچیلیک عمللر بیلن یۉق اېتیش و اۉلدیریش پروژهسی همان دوام اېتماقده، حاضرگی کونده فرمانلر و بشریتگه قرشی سیاستلر خلق نینگ اویگه یېتکلب باریلگن. اگر بو ضعیت دوام اېتگن حالده، اېرکین و رواجلنگن افغانستاننینگ ستونلری جبران قیلینمهیدیگن زیان کۉریشی ممکن و طالبلردن سۉنگ مملکتنینگ اداری، علمی و فرهنگی ایشلرینی قیته تیکلش جوده هم قیین بۉلیشی هیچ قندهی احتمالدن خالی اېمس.





