طالبان قمچیسی و آدملر‌نینگ اچّیق سۉزلری؛ قندهارده عاموی جزالر قربانلری قنده‌ی چېتلشتیریلماقده؟
۸صبح، قندهار
طالبان سۉنگگی بېش ییلدن آرتیق وقت دوامیده نکاحدن تشقری جنسی علاقه‌ده بۉلیش یاکه بیر جنسلی مناسبتلرده بۉلیشده عیبلنگن شخصلرنی قماققه تشلشدن تشقری، کېنگ مقیاسده عامه آلدیده هم قمچیلب کېلگن. قندهار ولایتیده طالبان تامانیدن قمچیلنگن اَیریم شخصلر اَیتیشیچه، طالبان قمچیلش وقتیده اولر‌نینگ اسملرینی کرنَی آرقه‌لی اعلان قیلیب، آدملرنی بو منظره‌لرنی تماشا قیلیش اوچون کېلیشگه چقیرگن. اولر قۉشیمچه قیلیشیچه، عیبلاو اثباتلنمسدن توریب، اۉزلرینی حمایه قیلیش امکانیگه اېگه بۉلمه‌گن و طالبان قراری‌نینگ اساسی صفتیده فقط اۉز دعواسینی قبول قیلگن. بو شخصلر طالبان قماقخانه‌سیدن آزاد قیلینگنیدن سۉنگ، اجتماعی یکّه‌لنیش و آدملر‌نینگ نفرتیگه دوچ کېلگن.
شاپیری (مستعار)، ۳۳ یاشلی عیال، ۲۰۲۴-ییلده قندهار ولایتیده‌گی ستدیونده طالبان تامانیدن عامه آلدیده قمچیلنگن. او اۉشه کوننی ۸صبح بیلن صحبتیده کتّه اچّیق و قیغو بیلن حکایه قیله‌دی. اونینگ اَیتیشیچه، طالبان اۉشه کونی قماققه آلیشدن تشقری، او بیلن بیرگه ینه ۱۳ کیشینی هم همه‌‌نینگ کۉز اۉنگیده قمچیله‌گن.
بو عیال قۉشیمچه قیلیشیچه، طالبان اونی «ناقانونی مناسبتلر»ده عیبلب، اوّل ۴۵ کون قماقده سقله‌گن، سۉنگره ینه ۱۳ کیشی بیلن بیرگه میدانگه آلیب چیقیب، عامه آلدیده قمچیله‌گن. او اَیته‌دی: «جوده کۉپ آدملر ییغیلگن اېدی. بیز ۱۳ کیشی کتّه میدانده اۉتیرردیک، همه بیزگه قرردی و بیز حقیمیزده جوده یامان اۉیلردی.» شاپیری‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان اونی عامه آلدیده قمچیلشگه قرار قیلگنیده، اولردن بو ایشنی آدملر آلدیده قیلمسلیکنی سۉره‌گن.
شاپیری اَیتیشیچه، طالبان اونی نه‌فقط آدملر‌نینگ کۉز اۉنگیده جزاله‌گن، بلکه اونینگ تۉلیق شخصینی هم کرنَی آرقه‌لی حاضر بۉلگنلرگه اعلان قیلگن. او اَیته‌دی: «اولرگه اگر مېنی جزاله‌ماقچی بۉلسنگیز، قماقده سقلنگ، اما عامه آلدیده جزاله‌منگ، دېدیم. اولر اۉشه یېر‌نینگ اۉزیده اسمیمنی، ایکّینچی آتمنی و برچه معلوماتلریمنی آدملرگه اعلان قیلیشدی.»
قندهاردن بۉلگن ینه بیر ۲۴ یاشلی ییگیت حبیب‌الله، او هم طالبان تامانیدن عامه آلدیده قمچیلنگن. کۉزلری یاشگه تۉلگن حالده او اَیته‌دی: «والله، اۉلیمدن خورسند اېدیم. قنییدی بو جمعیتده بونده‌ی شرمنده بۉلمه‌گنیمده.»
بو ییگیت اَیتیشیچه، ۲۰۲۳-ییلده قندهار‌نینگ چېکّه حدودلریدن بیریده قرینداشلریدن بیری‌نینگ مهمانی بۉلیب تورگنیده، طالبان تونده او یېرگه باریب، اونی و قیشلاق‌نینگ ینه ایکّی نفر اهالیسینی بیر قیزنی زۉرلشده عیبلب حبسگه آلگن و قماققه آلیب کېتگن. اونینگ اَیتیشیچه، بیر مونچه وقت اۉتگچ، واسطه‌چیسی بۉلگن ایکّی باشقه شخص آزاد قیلینگن و زۉرلش ایشی فقط اونینگ نامیگه رسمیلشتیریلگن.
حبیب‌الله قۉشیمچه قیلیشیچه، او طالبان قاضیسیگه طبی کۉریکدن اۉتیشدن تشقری، بو ایشده هېچ قنده‌ی رۉلی یۉقلیگیگه قَسم ایچیشگه هم تیّارلیگینی اَیتگن؛ بیراق اونینگ اَیتیشیچه، اۉزینی حمایه قیلیشگه امکان بېریلمه‌گن و طالبان اونی بیر ییل قماق و ۳۹ درّه اوریشگه حکم قیلگن. او طالبان محکمه‌لریده عدالت یۉقلیگی و عیبلنووچیلر‌نینگ آوازی اېشیتیلمسلیگی اَیریملرینی قماقده اۉز جانیگه قصد قیلیشگه مجبور قیلگنینی اَیته‌دی.
عامه‌گه کۉز-کۉزلب قمچیلنگن قربانلر‌نینگ قمچیلشدن کېینگی حیاتی
طالبان تامانیدن عامه آلدیده قمچیلنگن شخصلر شوندن کېین حیاتلری جوده قیینلشگنینی و آدملر‌نینگ طعنه‌سی همده سلبی قره‌شلریدن اۉزلرینی قنده‌ی حمایه قیلیشنی بیلمه‌یاتگنلرینی اَیته‌دی.
شپیری اوییگه قَیتگنیدن سۉنگ، آنه‌سیدن تشقری، عایله‌سی‌نینگ باشقه اعضالری اوندن نفرتلنگنینی و بو ایشی بیلن عایله‌‌نینگ آبروسیگه نقصان یېتکزگنی همده کېچیریلمسلیگی کېره‌کلیگینی اَیتگنینی بیلدیره‌دی. او قرینداشلری، قۉشنیلری و باشقه آدملر هم اوندن اوزاقلشیب، اونی عیبله‌یاتگنلری و عایله‌سی‌نینگ نامینی یامان قیلگنینی اَیته‌یاتگنلرینی بیلدیره‌دی. بو عیال‌نینگ اَیتیشیچه، بیر نېچه مرته آدملر اولر‌نینگ اوییگه عایله‌لریده‌گی اېرککلردن بیریگه ساوچیلیک قیلیش اوچون کېلگن؛ اما اونینگ عامه آلدیده قمچیلنگنینی بیلگنلریدن سۉنگ، او بیلن تورموش قوریش فکریدن واز کېچیشگن.
بو عیال اَیته‌دی: «بو یېرگه کېلگن هر بیر کیشی مېندن نفرتلنه‌دی و مېنگه یامان کۉز بیلن قره‌یدی. حتا هېچ کیم مېنگه اویلنمه‌یدی. اېندی عایله‌م اعضالری سېنی خاتینی اوّل وفات اېتگن بیر اېرکککه تورموشگه بېره‌میز، دېییشماقده.»
حبیب‌الله هم شونگه اۉخشه‌ش شکایتگه اېگه و جمعیتده آدملر اونی یامان نام بیلن اتشینی همده زۉرلیک صادر اېتگن شخص صفتیده تنیلیشینی اَیته‌دی. او بیر نېچه مرته اۉز جانیگه قصد قیلیشگه قرار قیلگنینی، اما اَیریم دۉستلری اونگه تسلی بېریب، معما اونده اېمس، بلکه جمعیتده عدالت یۉقلیگیده اېکنینی اَیتگنینی قۉشیمچه قیله‌دی.
بو ییگیت قۉشیمچه قیله‌دی: «همه بو قمچیلنگن آدم شو، دېیدی. مېنی عیبلشه‌دی و طالبان سېنی عامه آلدیده قنده‌ی جزاله‌دی، دېب سۉره‌شه‌دی. بو سواللر و طعنه‌لردن بیر نېچه بار چرچه‌دیم و اۉزیمگه قنییدی اۉز جانیمگه قصد قیلسم، دېب اۉیله‌یمن؛ اما دۉستلریم مېنی هېچ قنده‌ی ایش قیلمه‌گنینگگه و معما جمعیتده عدالت یۉقلیگیده اېکنیگه ایشانتیریشه‌دی.»
آدملر‌نینگ قره‌شی
جَنوبی ولایتلرده‌گی اَیریم آدملر طالبان‌نینگ شخصلرنی عامه آلدیده جزالش قرارینی قۉللب-قوّتله‌یدی؛ بیراق ینه کۉپلب آدملر طالبان‌نینگ بو حرکتینی کېسکین قاره‌لب، آدملر عامه آلدیده قتّیق جزالرگه دچار قیلینمسلیگی کېره‌کلیگینی اَیتماقده.
قندهار شهری بیرینچی حدودیده یشاوچی محمدقاسم طالبان تامانیدن شخصلرنی عامه آلدیده جزالش جمعیتده جنایتلر و اخلاقی بوزوقلیک‌نینگ کمه‌ییشیگه سبب بۉلیشی ممکنلیگینی اَیته‌دی. او طالباندن جنایت صادر اېتگن شخصلرنی شو طرزده جزالشنی سۉره‌یدی. او اَیته‌دی: «جنایت صادر اېتگنلر قمچیلنیشی و قماقده سقلنیشی کېره‌ک، شونده جنایتلر درجه‌سی کمه‌یه‌دی.»
اما قندهار اهالیسی‌نینگ ینه بیر قِسمی حاضرگی شرایطده شخصلرنی عامه آلدیده جزالش معقول اېمسلیگینی و طالبان جنایتلر درجه‌سینی کمه‌یتیریش همده آدملر‌نینگ جنایت یاکه اخلاقی بوزوقلیک صادر اېتیشیگه یۉل قۉیمسلیک اوچون باشقه چاره‌لرنی اۉیلب تاپیشی کېره‌کلیگینی اَیتماقده.
قندهارده‌گی مدنې جماعه‌چیلیک فعالی زین‌الله اَیته‌دی: «طالبان اخلاقی جنایت صادر اېتگن، اۉغیرلیک قیلگن یاکه ناقانونی مناسبتلرگه کیریشگن شخصلرنی جزاله‌یدی؛ اما جزا بو معمالر‌نینگ یېچیمی اېمس. یېچیم آدملر اوچون ایش امکانیتلرینی یره‌تیش و نکاح مسأله‌سیده قوله‌یلیکلر یره‌تیشدیر. آدملرنی باشقه‌لر حضوریده قمچیلش بو معمالر‌نینگ یېچیمی اېمس.»
اوشبو حسابات اوچون صحبتلشیلگن شخصلر‌نینگ بیاناتلری شونی کۉرسه‌ته‌دی که اولر‌نینگ شخصی و عیبلاولری عامه آلدیده اعلان قیلینیشی اولرنی اجتماعی بدناملیک، طعنه و عایله‌وی باسیملرگه دچار قیلگن.
