بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ یانمه-یان ییغیلیشی؛ بنت: طالبان دنیانینگ قیزیل چیزیقلرینی کېسیب اۉتیش هېچ قندهی خرجت طلب قیلمسلیگینی انگلب یېتدی
نیما
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش مجمعسینینگ ۸۱-ییغیلیشی دایرهسیده افغانستاننینگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیدهگی دایمی وکالتخانهسی، بیر قطار تشکیلاتلر و سابق رسمیلر افغانستان خلقی باشچیلیگیدهگی کینگ قمراولی سیاسی جریاننی باشلش، انسان حقوقلریگه رعایه قیلیش و مملکت کېلهجگینی بېلگیلشده خلقنینگ اشتراکینی تأمینلش ضرورلیگینی تأکیدلهدیلر. سۉزگه چیققنلر عیاللر و قیزلرنینگ احوالی، انسان حقوقلری انقراضی، ترورچی گروهلرنینگ موجودلیگی و افغانستاندهگی خوفسیزلیک معمالریگه اشاره قیلیب، طالباندن حسابدارلیکنی طلب قیلیش و خلقارا باسیمنی کوچهیتیریشگه چقیردیلر. شو بیلن بیرگه، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ انسان حقوقلری بۉییچه مخصوص گزارشگری طالبان سۉنگگی بېش ییل دوامیده خلقارا همجمعیتینینگ قیزیل چیزیقلرینی عملی عاقبتلرگه دوچ کېلمسدن کېسیب اۉتیش ممکنلیگینی انگلب یېتگنینی اَیتدی. اَیریم اشتراکچیلر و مملکتلر وکیللری، شونینگدېک، «جنسی آپارتاید»نی تن آلیشگه چقیریب، خلقارا همجمعیتینینگ طالبانگه نسبتن یاندهشووی بیر خیل بۉلیشی کېرهکلیگینی تأکیدلهدیلر؛ اولرنینگ اَیتیشیچه، خلقارا همجمعیتینینگ طالبانگه قرشی جماعهوی قرارلریدهگی ترقاقلیک ثمره بېرمهگن.
افغانستاننینگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیدهگی دایمی وکالتخانهسی، اندیانا جمغرمهسی و ایندیپندنت دیپلومات تشکیلاتی بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش مجمعسینینگ ۸۱- ییغیلیشی دایرهسیده «افغانستاننینگ کېلهجککه یۉلی: کینگ قمراولی حکومت و منطقوی خوفسیزلیک اوچون افغانلر باشچیلیگیدهگی سیاسی جریان سری» موضوعسیده ییغیلیش اۉتکزدی.
افغانستاننینگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیدهگی وکالتخانهسی سرپرستی نصیراحمد فایق، اوشبو ییغیلیشده طالبان حاکمیتنی اېگهللهگنیدن بېش ییل اۉتیب، مملکت کېلهجگینی بېلگیلش اوچون افغانستان خلقی مرکزیده بۉلگن سیاسی جریاننی باشلش وقتی کېلگنینی اَیتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، مملکتنینگ سیاسی کېلهجگی حقیدهگی قرارلرنی قبول قیلیشده خلق اساسی رۉلگه اېگه بۉلیشی کېرهک و بو جریاننینگ مقصدی قانونی، کینگ قمراولی، وکیللیک قیلووچی و حسابدار حکومتنی یرهتیشدن عبارت.
جناب فایق اوشبو ییغیلیشده خلقارا همجمعیتینینگ اعتباری اساسا افغانستاندهگی دالضرب انقراضلر، جملهدن، انسانپرورلیک وضعیت، اقتصادی معمالر، تروریزم، مهاجرت، مخدره مادّهلر، انسان حقوقلرینینگ بوزیلیشی همده عیاللر و قیزلرگه نسبتاً کېنگ کۉلملی چېکلاولرگه قرهتیلگنینی اَیتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بو سعی-حرکتلرگه قرهمهی، افغانستاننینگ اساسی مسألهلریده سېزیلرلی ترقیاتگه اېریشیلمهگن.
اندیانا جمغرمهسی باشلیغی و اساسچیسی نیلوفر سخی، اوشبو ییغیلیشده افغانستانده کینگ ترورچی گروهلرنینگ موجودلیگی و قۉشنی دولتلر بیلن کېسکینلیکنینگ کوچهییشی مملکتدهگی خوفسیزلیک انقراضی اېندی افغانستان ایچیدهگینه چېکلنیب قالمهگنینی و منطقه خوفسیزلیگیگه هم تأثیر کۉرسهتهیاتگنینی اَیتدی. او بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی خوفسیزلیک کېنگشینینگ کوزهتوو گروهینینگ حساباتیگه تیهنیب، القاعده هنوز افغانستانده موجودلیگینی و طالبان رسمیلری تامانیدن قۉللب-قوّتلنهیاتگنینی اَیتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بو گروه بیر قطار باشقه گروهلرگه، اینیقسه پاکستان طالبانیگه تعلیم و مصلحت بېرهدی.
سخی، شونینگدېک، طالباننینگ عیاللر و قیزلرگه قرشی چېکلاولری سۉنگگی بېش ییل ایچیده ینهده کېنگهینینی اَیتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، عیاللرنینگ تعلیم، ایشلش و جماعت همده سیاسی حیاتدهگی اشتراکیدن محروم قیلینیشی افغانستان برقرارلیگی و مملکتنینگ خلقارا همجمعیتیگه قَیتیشی یۉلیدهگی جدّی تۉسیق دیر.
شونینگدېک، سابق حکومت عدلیه وزیرینینگ اۉرینباسری ذکیه عادلی افغانستان چوقور ایشانچ انقراضی، ملَکهلی متخصصلرنینگ تېز سرعتلرده کېتیشی و رسمی دیپلوماتیک کاناللرنینگ یاپیلیشی بیلن یوزمه-یوز کېلهیاتگنینی اَیتدی.
اونینگ سۉزلریگه کۉره، ۲۰۲۱-ییلدن بویان افغانستان بیلیم یورتیلری پروفیسور-اۉقیتووچیلرینینگ قریب یریمی و مملکت محکمهلری همده سارنواللرینینگ ۵۸ فایزی مملکتنی ترک اېتگن. او قۉشیمچه قیلیشیچه، حاضر افغانستاندن تشقریده یشهیاتگن کۉپلب متخصصلر دیپلوملری تن آلینمهگنی سببلی اۉز متخصصلیکلریگه علاقهسی بۉلمهگن ایشلرده فعالیت یوریتماقده. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بو شخصلرنینگ بیلیم و تجربهسیدن افغانستانده فایدهلنیش اوچون انیق میکانیزم هم موجود اېمس.
سابق دیپلومات اصیلا وردک، طالبان انزواسینینگ دوام اېتیشی اولر اوچون کتّه خرجتگه ایلنگن تقدیردهگینه مذاکرهلرگه قَیتیشینی اَیتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، طالبان حاضر حسابدار بۉلمسدن و مشروعیتگه اېگه بۉلمسدن هم اۉز فعالیتینی دوام اېتتیره آلیشیگه ایشانماقده. او بو حساب-کتابنی موافقلشتیریلگن خلقارا باسیم و یگانه دیپلوماتیک یاندهشوو آرقهلی اۉزگرتیریش کېرهکلیگینی تأکیدلهدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، دولتلرنینگ طالبانگه نسبتاً عمومی یاندهشووینینگ یۉقلیگی خلقنینگ باسیم آستیده قالیشینی ینهده کوچهیتیرگن.
سابق حکومتنینگ کانلر و نفت وزیری نرگس نهان افغانستان عیاللری سۉنگگی بېش ییل دوامیده طالبان تامانیدن باستیریلگن و یکّهلب قۉییلگنینی، شو بیلن بیرگه خلقارا همجمعیتی هم اولرنی یالغیز قالدیرگنینی اَیتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، خلقارا همجمعیتینینگ عیاللر احوالیگه مناسبتی ایکّیلنیش و ترقاقلیک بیلن کېچگن، طالبان بیلن ملاقات قیلیش یاندهشووی اېسه بو گروهگه امتیاز بېریب، افغانستان عیاللری و دموکراتیک کوچلرینی چېتگه سورگن. او قۉشیمچه قیلیشیچه، سۉنگگی بېش ییل دوامیده طالبان بیلن حسابدارلیکسیز ملاقات سېزیلرلی نتیجه بېرمهگن و خلقارا همجمعیتی، افغانستان عیاللری، فقرالیک جمعیتی و دموکراتیک کوچلرنینگ موقعینی ضعیفلشتیرگن.
شو بیلن بیرگه، افغانستاندن بیر قیز خوفسیزلیک خواطرلری سببلی اوشبو ییغیلیشده تانیلمهگن و آنلاین طرزده نطق سۉزلب، دنیا مملکتلرینی عیاللر و قیزلر اوچون تعلیم آلیش همده طلبه ویزهلرینی آلیش یۉللرینی آچیق سقلشگه چقیردی. او قیزلر بېش ییلدن بېری تعلیم و کۉپلب اساسی اېرکینلیکلردن محروم اېتیلگنینی، مکتبلر و بیلیم یورتیلرنینگ یاپیلیشی اولرنینگ کېلهجگینینگ بیر قِسمینی تارتیب آلگنینی اَیتدی. او قۉشیمچه قیلدی: «اگر افغانستان ایچیده اۉقی آلمهسک، نېگه افغانستاندن تشقریدهگی اېشیکلر هم بیز اوچون یاپیق بۉلیشی کېرهک؟»
اَیریم سیاسی فعاللر، خلق وکیللری و سابق رسمیلر هم اوشبو ییغیلیشده نطق سۉزلهدیلر. آمو تلویزیون کانالینینگ باشلیغی لطفالله نجفیزاده طالبان کابلگه کیریشیدن آلدین حاکمیتنی تقسیملش و افغانستانده تورلی قتلملر اشتراکیدهگی تیزیمنی شکللنتیرایش حقیده مذاکره آلیب باریشگه تیّار بۉلگنینی، بیراق تۉلیق حاکمیتنی قۉلگه کیریتگچ، گروهنینگ یاندهشووی اۉزگرگنینی اَیتدی.
اونینگ سۉزلریگه کۉره، حتا ۲۰۲۲-ییلده طالبان رسمیلری اسلوده ایکّی کون دوامیده بیر گروه افغانستانلیک طالبان بۉلمهگن فقرالر بیلن مذاکره آلیب بارگن و یکونده قۉشمه بیانات بۉییچه کېلیشووگه اېریشگن؛ بیراق شوندن کېین بوندهی مذاکرهلرنی دوام اېتتیریشگه راضی بۉلمهگن.
افغانستاننینگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیدهگی سابق وکیلی محمود صیقل طالبان سۉنگگی اوچ ییل دوامیده دوحه جریانینینگ امتیازلریدن فایدهلنگنینی، بیراق سیاسی اشتراک و قانونی باشقرووگه قَیتیش بارهسیده هېچ قندهی قدم تشلهمهگنینی اَیتدی. او افغانستان بۉییچه افغان خلقی وکیللریسیز اۉتکزیلهیاتگن منطقوی ییغیلیشلرنی تنقید قیلیب، خلقنینگ حقیقی وکیللری اشتراکیسیز افغانستان حقیده قرار قبول قیلینمسلیگی کېرهکلیگینی اَیتدی.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ انسان حقوقلری بۉییچه مخصوص گزارشی فکرلری
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ افغانستاندهگی انسان حقوقلری حالتی بۉییچه مخصوص گزارشگری ریچارد بنت، بیر قطار حقوقی و خلقارا چارهلر طالباننی حسابدار قیلیش اوچون خلقارا میکانیزملر شکللنهیاتگنینی کۉرسهتهیاتگنینی اَیتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، افغانستاندهگی انسان حقوقلری بوزیلیشی اېندی سیاسی مذاکرهلرده آسانلیکچه اعتباردن چېتده قالدیریلیشی ممکن اېمس. او افغانستانده عیاللر و قیزلرنینگ احوالینی تاباره کۉپراق «جنسی آپارتاید» دېب تعریفلش ممکنلیگینی و خلقارا همجمعیتی بو حالتنی عیناً شو نام بیلن تن آلیشی کېرهکلیگینی اَیتدی.
بنت خلقارا جنایی محکمه تامانیدن طالبان رسمیلریگه نسبتاً حبسگه آلیش قرارلری چیقریلگنی، افغانستان بۉییچه مستقل تېرگاو میکانیزمی تشکیل اېتیلگنی و بیر نېچه دولت تامانیدن عیاللرگه نسبتاً کمسیتیشنینگ برچه شکللرینی توگهتیش تۉغریسیدهگی کنوانسیون اساسیده حقوقی چارهلر کۉریلگنیگه اشاره قیلیب، بو چارهلر حسابدارلیک اوچون خلقارا دایره شکللنهیاتگنینی کۉرسهتهیاتگنینی اَیتدی.
مخصوص گزارشگر شونینگدېک، طالبان سۉنگگی بېش ییل دوامیده خلقارا همجمعیتینینگ قیزیل چیزیقلرینی عملی عاقبتلرگه دوچ کېلمسدن کېسیب اۉتیش ممکنلیگینی انگلب یېتگنینی تأکیدلهدی. بنت قۉشیمچه قیلیشیچه، طالبان افغانستان خلقیگه قرشی چېکلاولرنی باسقیچمه-باسقیچ قانونلر و اجرا توزیلمهلریگه ایلنتیرگن؛ شو بیلن بیرگه، اَیریم مملکتلرنینگ بو گروه بیلن مناسبتلرنی نارمهللشتیریش ایستهگی کوچهیگن.
اَیریم مملکتلر و انسان حقوقلری فعاللرینینگ مناسبتی
فنلاندنینگ اجتماعی تأمینات وزیری اۉرینباسری لورا ریسانن، خلقارا همجمعیتی افغانستاننی اونوتمسلیگی و بو مملکت عیاللری همده قیزلرینی یالغیز قالدیرمسلیگی کېرهکلیگینی اَیتدی. او طالبان انسان حقوقلرینینگ بوزیلیشی اوچون جوابگر بۉلیشی کېرهکلیگینی تأکیدلهدی. ریسانن طالباننینگ عیاللر و قیزلرنینگ تعلیم آلیشی، ایشلشی، حرکتلنیشی و سۉز اېرکینلیگیگه قۉیگن چېکلاولری، شونینگدېک، جنسی زۉرآورلیگینی «قبول قیلیب بۉلمهیدیگن» دېب اتهدی.
ریسانن افغانستان بۉییچه تېرگاو میکانیزمی تشکیل اېتیلگنینی آلقیشلب، طالباننی حسابدار قیلیش فقط اۉتمیشنی تېکشیریش بیلن باغلیق اېمسلیگینی، بلکه تیزیملی باستیریشلر عاقبتسیز قالمسلیگینی کۉرسهتیشی کېرهکلیگینی اَیتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، فنلاند افغانستانده جنسی و تۉغروق سلامتلیک خدمتلرینی مالیوی قۉللب-قوّتلشده دوام اېتماقده و عیاللر همده قیزلرنینگ حقوقلری اوشبو مملکت تشقی، خوفسیزلیک و ترقیات سیاستینینگ استوار یۉنهلیشلریدن بیریدیر.
استرالیانینگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیدهگی اېلچیسی و دایمی وکیلی اۉرینباسری بث دلینی، استرالیا «جنسی آپارتاید»نی انسانیتگه قرشی جنایت صفتیده تن آلیشنی تکلیف قیلگن ایلک مملکتلردن بیری اېکنینی اَیتدی. او اوشبو تکلیف انسانیتگه قرشی جنایتلر تۉغریسیدهگی خلقارا شرطنامهنی ایشلب چیقیش بۉییچه مذاکرهلر دایرهسیده ایلگری سوریلگنینی قۉشیمچه قیلدی.
دلینی استرالیا کانادا، هلند و جرمنی بیلن بیرگهلیکده افغانستانگه قرشی عیاللرگه نسبتاً کمسیتیشنینگ برچه شکللرینی توگهتیش تۉغریسیدهگی کنوانسیوننینگ بوزیلیشی سببلی حقوقی چارهلرنی دوام اېتتیرهیاتگنینی اَیتدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، استرالیا افغانستان عیاللری و قیزلرینینگ حاضرگی حالتی «ینگی عادتی حالت»گه ایلنیشینی قبول قیلمهیدی.
آلبانیانینگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیدهگی دایمی وکیلی سوئلا یانینا، خلقارا همجمعیتی سۉنگگی بېش ییل دوامیده افغانستان عیاللری و قیزلرینی قۉللب-قوّتلشده موفقیتسیزلیککه اوچرهگنینی و اولرنینگ احوالی اونوتیلگن انقراضگه ایلنیشیگه یۉل قۉیمسلیک کېرهکلیگینی اَیتدی. او شو دور ایچیده بیر قیز تعلیم باسقیچینی توگهتیب، جمعیتده ینهده فعال اشتراک اېتیشگه تیّارلنیشی ممکن اېدی، بیراق بو امکانیت افغانستان قیزلریدن و آخر-عاقبت بوتون افغانستان جمعیتیدن تارتیب آلینگنینی اَیتدی.
عیاللرنی امکانیتلرینی کېنگهیتیریش بۉییچه خلقارا «وایتل وویس» تشکیلاتی اساسچیلریدن بیری و عیاللر حقوقلری فعالی الیس نلسون، خلقارا همجمعیتی افغانستان عیاللری آلدیده قرضدار اېکنینی و اولرنینگ جسارتی همده قرشیلیگیگه عملی حرکتلر بیلن جواب بېریشی کېرهکلیگینی اَیتدی. او دنیا افغانستان عیاللرینینگ احوالینی اېسلب قالیش بیلنگینه اولرگه بۉلگن قرضینی اوزمسلیگینی، بلکه اولرنی قۉللب-قوّتلش اوچون حرکت قیلیشی و اولرنینگ جسارتی همده قطعیتیگه خودّی شوندهی حرکت و قطعیت بیلن جواب بېریشی کېرهکلیگینی قۉشیمچه قیلدی.
هندوستاننینگ افغانستاندهگی سابق اېلچیسی جیانت پراساد، حاضرگی شرایطده افغانستانده کینگ قمراولی و حسابدار حکومتگه اېریشیش قیینلیگینی، چونکه اونینگ اَیتیشیچه، طالبانده بو یۉنهلیشده حرکت قیلیش اوچون رغبت یۉقلیگینی بیلدیردی. او هندوستاننینگ اساسی تشویشلریدن بیری افغانستاندن منطقهدهگی ترورچی گروهلر قۉلیگه قورال اۉتیشی اېکنینی قۉشیمچه قیلدی.
پراساد افغانستاندهگی عیاللر حالتینی «جنسی آپارتایدی»نینگ مثالی دېب اتهدی و عیاللر همده آزچیلیکلر اۉزلرینینگ اساسی حقوق و اېرکینلیکلرینینگ کتّه قِسمیدن محروم اېتیلگنینی اَیتدی. هندوستاننینگ سابق اېلچیسی افغانستان ۵۷ ته مسلمان دولت آرهسیده قیزلر و عیاللرنی اۉرته مکتبلر همده بیلیم یورتیلرده تعلیم آلیشدن محروم قیلهیاتگن یگانه دولت اېکنینی اَیتدی.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش مجمعسیده پاکستان و اَیریم مملکتلرنینگ مناسبتی
پاکستان باش وزیری شهباز شریف، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش مجمعسی ۸۱-ییغیلیشینینگ تۉرتینچی کونیده ینه بیر بار افغانستان حدودی پاکستان طالبانی و بلوچ جنگریلرینینگ پاکستانگه قرشی فعالیتی اوچون هنوز فایدهلنیلهیاتگنیدن آگاهلنتیردی. او بو گروهلر افغانستان ایچیدهگی باشپناهلردن فعالیت یوریتهیاتگنینی و اولرنینگ مقصدی پاکستاننی بېقرارلشتیریش اېکنینی اَیتدی.
شریف طالباندن خلقارا مجبوریتلرینی بجریشنی و افغانستان حدودیدن پاکستانگه یاکه باشقه هر قندهی دولتگه قرشی فایدهلنیلیشینینگ آلدینی آلیش اوچون قطعی و تېکشیریلیشی ممکن بۉلگن چارهلرنی کۉریشنی سۉرهدی. او، شونینگدېک، افغانستان خلقینینگ، اینیقسه عیاللر و قیزلرنینگ حقوقلری برچه شرایطلرده حرمت قیلینیشی کېرهکلیگینی اَیتدی.
شونینگدېک، ایسلند تشقی ایشلر وزیری ثورگردور کاترین گونارسدوتیر، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش مجمعسیده عیاللر حقوقلرینینگ اېنگ کېسکین آرتگه کېتیشی افغانستانده کوزهتیلهیاتگنینی، او یېرده، اونینگ اَیتیشیچه، عیاللر و قیزلر تیزیملی روشده جماعت حیاتیدن چېتلشتیریلگنینی اَیتدی. او افغانستاندهگی موجود حالتنی «جنسی آپارتاید» دېب اتهدی.
