کابل‌نینگ غربی قِسمیده اۉغریلیکلر کۉپه‌یماقده؛ قیمت‌بها کییملردن تارتیب مسجدلرده‌گی صدقه قوتیلریگچه خوفسیز اېمس
امین کاوه
کابل‌نینگ غربی قِسمیده یشاوچی بیر قطار اهالی اۉغریلیکلر کۉپه‌ییب باره‌یاتگنیدن جدّی خواطر بیلدیرماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، مال-ملکی و حیاتی خوفسیز اېمس، اۉغریلر حتا مسجدلرده‌گی صدقه قوتیلرینی هم اۉغیرلشماقده. دشت برچی اهالیسی‌نینگ اَیریملری اۉغریلر حتا قیمت‌بها عیاللر کییملرینی هم آلیب کېته‌یاتگنینی اَیتماقده. بیر حالتده اۉغریلر اوی بویوملری آره‌سیدن قۉلده تیکیلگن ایشتاننی اجره‌تیب آلیب، اۉغیرلشگن. اولر طالباندن قۉرققنلری سببلی اۉز آوازلرینی کۉتره آلمه‌سلیکلرینی، اۉغریلر اېسه هر سفر قۉلگه آلینگنیدن سۉنگ پاره بېریب، ینه آزادلیککه چیقیشلرینی تأکیدله‌ماقده. بو اهالی‌نینگ اَیتیشیچه، طالبان جنگریلری‌نینگ اَیریملری هم اوشبو اۉغریلیکلرده اشتراک اېتماقده.
کابل‌نینگ غربی قِسمیده‌گی دشت برچی‌نینگ تورلی حدودلریده یشاوچیلر اۉغریلیکلر کۉپه‌ییب باره‌یاتگنیدن خواطر بیلدیریب، شکایتلرگه جواب بېره‌دیگن هېچ قنده‌ی اداره یۉقلیگینی اَیتماقده. اولر‌نینگ تأکیدلشیچه، اۉغریلر قۉلگه آلینگنیدن سۉنگ طالبان صفیده‌گی اَیریم شخصلر بیلن تیل بیریکتیریش و پاره بېریش آرقه‌لی ینه آزاد قیلینماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، طالبانگه شکایت قیلیش معمانی حل اېتیش اۉرنیگه، اهالی اوچون ینه‌ده کۉپراق معمالرنی کېلتیریب چیقرماقده. چونکه اوشبو گروه جنگریلری تورلی بهانه‌لر بیلن تېکشیروو و تینتوو اۉتکزیش اوچون آدملر‌نینگ اویلریگه باستیریب کیریشماقده.
اسمی خبرده آشکار اېتیلیشینی ایسته‌مه‌گن دشت برچی اهالیسیدن بیری شونده‌ی دېیدی: «بیز تانک تېل حدودیده یشه‌یمیز. بو یېرده اۉغریلیک جوده کۉپه‌ییب کېتدی. حتا مسجدلرده‌گی صدقه قوتیلرینی هم اۉغیرلشماقده. بیز‌نینگ مسجدیمیزده‌گی صدقه قوتیسینی هم اۉغیرلشدی. بیر کېچه اوخلب یاتگن اېدیک، اۉق آوازینی اېشیتدیک. اۉرنیمیزدن تورگنیمیزده، مسجدنی قۉریقلش اوچون کېچه‌لری او یېرده اوخله‌یدیگن کیشی اۉغری کېلگنی سببلی اۉق اوزگنینی بیلدیک. بو اۉق آوازلری بیر نېچه کېچه دوام اېتدی، اما آخر-عاقبت اۉغریلر قوتینی آلیب کېتیشدی».
دشت برچی اهالیسی ینه شونده‌ی دېیدی: «حتا بیر کېچه اویغاق اېدیک، کیمدیر اوییمیز اېشیگینی کلید بیلن آچماقچی بۉله‌یاتگن اېدی. جوده قۉرقیب کېتدیک. آته‌منی چقیردیم. او تشقریگه چیقدی، اما او یېرده هېچ کیم یۉق اېدی. کۉپلب حدودلرده اۉغریلر یوریبدی و هر بیر نېچه کېچه‌ده شونده‌ی حادثه‌لر صادر بۉله‌دی. شو سببلی طالبان کېچه‌لری پطروللیک قیلیب، اۉغریلرنی تاپیش اوچون آدملرنی کۉپراق تینتوو قیلماقده. بو آره‌ده بې‌گناه کیشیلرنی هم اۉغری دېب اتشه‌دی و اولر کېچه‌سی بیرار ایش بیلن اویدن چیقسه، حبسگه آلینه‌دی».
دشت برچی‌نینگ ینه بیر وطنداشی شونده‌ی دېیدی: «یقینیمیزده یشه‌یدیگن جیینیم‌نینگ اوییگه بارگندیم. اېرته‌لب اویگه قَیتگنیمده، اۉغریلر اوییمگه توشگنینی کۉردیم. اولر همه جاینی بې‌ملال تیتکیلشگن، چای تېرماسیدن تارتیب اوییمده‌گی برچه قیمت‌بها بویوملرگچه آلیب کېتیشگن اېدی. حتا مشقت بیلن تاپیب، دستکول‌مگه سالیب قۉیگن ۵۰۰ افغانی پولیمنی هم اۉغیرلشگن. کۉیلکلریمنی دستکول‌مدن چیقریب، سره‌لشگن، کشته تیکیلگن رۉمالیم و قۉلده تیکیلگن ایشتانیمنی هم آلیب کېتیشگن اېدی. جوده خفه بۉلدیم. بار-یۉغیم‌نینگ همه‌سینی آلیب کېتیشگندی. بو حادثه بیر کېچه بیلن توگه‌دی، دېب اۉیله‌دیم، اما کېینگی کېچه ینه کېلیشدی. بامداد نمازیگه اویغانگن پیتیمده قۉشنیمنی چقیردیم، شونده اۉغریلر قاچیب کېتیشدی».
بو فقرا ینه شونده‌ی دېیدی: «اۉغریلرنی انیقلش اوچون قۉشنیلریمیز‌نینگ کوزه‌توو کامره‌لرینی تېکشیردیک، اما اۉغریلر‌نینگ باشی و یوزی یاپیق اېدی. اولر اۉغیرلنگن نرسه‌لرنی بایسکل‌ده تشیب کېتیشه‌دی و بیر نېچه کۉچه‌دن اۉتگنلریدن کېین اولردن هېچ قنده‌ی ایز قالمه‌یدی. مېنینگ یاردم بېره‌دیگن هېچ کیمیم یۉق و اۉزیمنی خوفسیز حس قیلمه‌یه‌پمن. جوده خواطرده‌من».
دشت برچی‌نینگ ینه بیر وطنداشی شونده‌ی دېیدی: «اۉغریلیکلر مثلی کۉریلمه‌گن درجه‌ده کۉپه‌یدی. بو‌نینگ سببلریدن بیری قشّاقلیک‌نینگ حددن تشقری کوچه‌یگنی بۉلیشی ممکن. آدملر چاره‌سیزلیکدن اۉغریلیککه قۉل اورماقده. حتا اۉقیگن و کسب-هنرگه اېگه یاشلر هم ایشسیز. آخر-عاقبت، اولر چاره‌سیزلیکدن ناقانونی ایشلرگه قۉل اوریشماقده. اۉغریلر طالبانگه پاره بېریب، ینه آزادلیککه چیقماقده. بو اېسه اۉغریلر‌نینگ ینه‌ده ددیل بۉلیشیگه و اۉغریلیککه رغبتلنیشیگه سبب بۉلماقده».
بو اهالی ینه شونده‌ی دېیدی: «کابل‌نینگ غربی قِسمیده اۉغریلیکلر کوندن-کونگه کۉپه‌یماقده و وضعیت اۉغریلیکلر زنجیره‌ای طرزده کېنگه‌یه‌یاتگنینی کۉرسه‌تماقده. دېوارلردن آشیب، آدملر‌نینگ اویلریگه کیریشدن تارتیب، کۉچه‌لرده صادر اېتیله‌یاتگن اۉغریلیکلرگچه برچه‌سی جوده تشویشلی».
امیدسبز شهرچه‌سیده یشاوچیلردن بیری شونده‌ی دېیدی: «اۉغریلیکلر حقیقتاً هم کۉپه‌یدی. عایله اعضالریمیزدن بیری بازاردن قَیته‌یاتگنیده اۉغریلر هجومیگه اوچره‌دی. اۉغریلر اونگه اوچ مرته پیچاق اوریشگن و او بیر نېچه ساعت عملیات‌ده بۉلگن. اگر اۉز وقتیده شفاخانه‌گه یېتکزیلمه‌گنیده، حیاتدن کۉز یومیشی ممکن اېدی. وضعیت حقیقتاً هم تشویشلی. آدملر بیر تاماندن طالباندن قۉرقه‌دی، ایکّینچی تاماندن اېسه قه‌یېرگه شکایت قیلیشنی و کیمگه مراجعت اېتیشنی بیلمه‌یدی».
دشت برچیده بو خواطرلر آرتیب باره‌یاتگن بیر پیتده، اۉتگن هفته اوشبو حدود‌نینگ ریگرشن موضیعسیده بیر ییگیت پیچاق ضربه‌لری عاقبتیده اۉلدیریلگن. محلی اهالی‌نینگ بیری ۸صبح گزېته‌سیگه اَیتیشیچه، بو ییگیت‌نینگ اسمی علی عباس بۉلگن. او اۉتگن هفته‌‌نینگ چهارشنبه کونی اېرته‌لب ریگرشن موضیعسی‌نینگ جعفری کۉچه‌سیده، بیرینچی یۉلکده هجومگه اوچره‌گن و کۉپ قان یۉقاتیشی عاقبتیده وفات اېتگن. اونینگ اَیتیشیچه، علی عباس‌نینگ تېلفونی و پولی هم اۉغیرلنگن.
بو حالت طالبان مملکت بۉیلب خوفسیزلیک تأمینلنگنینی بیر نېچه بار دعوا قیلیب کېله‌یاتگنیگه قره‌مه‌ی یوز بېرماقده. بوندن آلدین هم مملکت‌نینگ تورلی ولایتلریده فقرالر قوراللی اۉغریلیکلر کۉپه‌ییب باره‌یاتگنیدن قَیته-قَیته جدّی خواطر بیلدیرگن.
