بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی حساباتی؛ طالبان انسان حقوقلرینی بوزیش و وطنداشلرگه نسبتاً چېکلاولر جاری اېتیشنی دوام اېتتیردی
نیما
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبی آنتونیو گوترش بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی خوفسیزلیک کېنگشیگه افغانستاندهگی وضعیت حقیده تقدیم اېتگن ینگی حساباتیده طالبان هنوزگچه هبتاللهنینگ قرهشلرینی ترغیب قیلیش و اونگه صادقلیکنی اوشبو گروه باشقروو تیزیمیده تأکیدلشده دوام اېتهیاتگنینی اَیتگن. حساباتگه کۉره، طالبانگه قرشی گروهلر چېکلنگن هجوملر اویوشتیرگن، اما بو هجوملر طالباننینگ افغانستان اوستیدن نظارتیگه سېزیلرلی درجهده جدّی تهدید ساله آلمهگن. گوترشنینگ اَیتیشیچه، طالبان و پاکستان اۉرتهسیدهگی چېگره تۉقنهشوولری هم تینچ اهالی آرهسیده قربانلرگه سبب بۉلگن و آست-قورمهگه ضرر یېتکزگن. بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبی طالبانگه قرشی کوچلر تامانیدن ۲۱ ولایتده ۸۸ ته هجوم قید اېتیلگنی، طالبان و پاکستان اۉرتهسیدهگی تۉقنهشوولرده ۳۹۹ نفر تینچ فقرا هلاک بۉلگنی یاکه یرهلنگنی همده طالبان تامانیدن سابق حکومت منصبدارلری و سابق مدافعه و خوفسیزلیک کوچلری اعضالرینینگ کمیده ۱۲ ته اۉلدیریلیشی قید اېتیلگنینی معلوم قیلگن.
حساباتده اَیتیلیشیچه، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی دوحه جریانی دایرهسیده ایشانچنی مستحکملش، افغانستاننینگ خلقارا تیزیمگه قَیته قوشیلیشینی ایلگری سوریش و مملکتنینگ خلقارا مجبوریتلرینی بجریشگه یاردم بېریش مقصدیده تشکیل اېتیلگن «کېنگ قمراولی یاندهشوو»، مخدره مادّهلرگه قرشی کورهش و خصوصی سکتور ایشچی گروهلری آرقهلی طالبان و خلقارا همجمعیتی اۉرتهسیدهگی همکارلیکنی یېنگیللشتیریشده دوام اېتگن.
حساباتگه کۉره، طالبان سیاستی انسان حقوقلری ساحهسیده جدّی خواطرلرنی کېلتیریب چیقریشده دوام اېتماقده. حساباتگه کۉره، عیاللر و قیزلرنینگ اۉز حقوقلریدن محروم قیلینیشی، عیاللر و اېرککلرگه نسبتاً چېکلاولر جاری اېتیلیشی، ژورنالیستلرنینگ حبسگه آلینیشی، طالبان تامانیدن اعلان قیلینگن عمومی کېچیریمنینگ بوزیلیشی و جسمانی جزالرنی قۉللشده دوام اېتیش اوشبو حساباتده کۉتریلگن جدّی خواطرلر قطاریگه کیرهدی. شونینگدېک، طالبان افغانستان وطنداشی بۉلگن عیاللرنینگ بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی ادارهلریگه کیریشینی تقیقلش و اولرنینگ ایشلشیگه یۉل قۉیمسلیکنی دوام اېتتیرگنی اَیتیلگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبی آزیق-آوقت خوفسیزلیگی، تۉییب-آوقتلنمسلیک و جماعت سلامتلیگی بیلن باغلیق خواطرلر همان دوام اېتگنینی اَیتگن. حساباتده عملیاتی چېکلاولر، مبلغ یېتیشمسلیگی و انسانپرورلیک ساحهده عیال خادملرگه قۉییلگن چېکلاولر یاردم کۉرسهتیشگه هنوز تۉسقینلیک قیلهیاتگنی تأکیدلنگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبینینگ اَیتیشیچه، طالبان ۱۵-اگوست کونی، افغانستاننینگ قولهشینینگ بېشینچی ییللیگی بیلن بیر وقتده، کابل و قندهارده حاکمیتینینگ بېشینچی ییلینی نشانلهگن. حساباتده طالباننینگ باشقروو تیزیمی همان کوچلی مرکزلشگن اېکنی و مهم قرارلر اوشبو گروه رهبری هبتالله آخوندزاده تامانیدن قبول قیلینیشی، نهادلرده گی بیرلیک اېسه اونگه بۉلگن قطعی صداقت آرقهلی سقلب قالینهیاتگنی تأکیدلنگن. حساباتگه کۉره، مصلحتلشوو و جماعهوی قرار قبول قیلیش میکانیزملری شفّاف اېمس.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبینینگ اَیتیشیچه، اساسی قانون موجود بۉلمهگن شرایطده چیقریلهیاتگن فرمانلر اندازهسی طالباننینگ اسلامی شریعت تلقینی صفتیده قرهلهدی. حساباتگه کۉره، طالباننینگ امر باالمعروف و نهی عن المنکر وزیرلیگی هم اوشبو تلقیننی، اینیقسه، قطعی اجتماعی معیارلر و عیاللر همده قیزلرگه قرشی کېسکین چېکلاولر ساحهسیده عملگه آشیریشنینگ اساسی انستیتوتلریدن بیری بۉلیب قالماقده.
حساباتده طالبان رهبرینینگ سمرتفانلردن فایدهلنیشنی تقیقلش حقیدهگی آغزهکی بویروغیگه هم اشاره قیلینگن. حساباتده اَیتیلیشیچه، یوناما تورلی حدودلرده، تورلی توردهگی تشکیلاتلرده همده طالبان منصبدارلرینینگ تورلی درجهلری و وظیفهلریده اوشبو چېکلاولرنینگ قَی درجهده عملگه آشیریلهیاتگنی هر خیل اېکنینی کۉرسهتووچی خبرلرنی آلگن.
حساباتگه کۉره، طالبان رهبری اۉزیگه صادق شخصلرنی رهبرلیک لوازملریگه اۉزگرتیریش و تعیینلشده دوام اېتگن. حساباتده اَیتیلیشیچه، وزیرلیکلر درجهسیده اوشبو تعیینلاولر قطاریگه طالباننینگ اخبارات و مدنیت وزیری همده اوشبو گروهنینگ سکّیز نفر وزیر اۉرینباسری کیرهدی. محلی درجهده اېسه هبتالله آخوندزاده آلتی نفر والی، تۉقّیز نفر والی اۉرینباسری، ۱۷ نفر تومن حاکمی، بیر نفر شهر حاکمی، یېتّی نفر خوفسیزلیک قوماندانی و طالبان نظارتیدهگی محلی باشقروونینگ کمیده ۱۴ نفر رهبرینی تعیینلهگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبی خوفسیزلیک کېنگشیگه بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی دوحه جریانینینگ مخدره مادّهلرگه قرشی کورهش و خصوصی سکتور ایشچی گروهلری دایرهسیده، جملهدن، عیال و اېرکک متخصصلر اشتراکیده، «کېنگ قمراولی یاندهشوو»نینگ بیر قِسمی صفتیده مصلحتلشوولرینی دوام اېتتیرگنینی اَیتگن. حساباتگه کۉره، اوشبو اېکسپېرتلرنینگ فعال اشتراکی هر ایکّی مسأله بۉییچه مذاکرهلرنی ایلگری سوریشگه یاردم بېرگن؛ بیراق طالبان خلقارا همجمعیتی اعضالرینینگ مرکّب سیاسی مسالهلر بارهسیدهگی کوتیشلری و عملی حرکتلری اۉرتهسیده تفاوت موجودلیگیگه اورغو بېریشده دوام اېتگن.
خوفسیزلیک
حساباتده اَیتیلیشیچه، ۱-میدن ۳۱-جولایگچه بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی خوفسیزلیک مسألهلری بیلن باغلیق ۲ مینگ ۹۴۷ ته حادثهنی قید اېتگن بۉلیب، بو اۉتگن ییلنینگ خودّی شو دوریگه نسبتاً ۱۱ فایزگه آشگنینی کۉرسهتهدی. حساباتگه کۉره، بو دورده طالبانگه قرشی حربی گروهلر ینهده مرکزلشمهگن و ترقاق توسگه کېلیب، محلی فعالیتگه کۉپراق اعتبار قرهتگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبینینگ اَیتیشیچه، بو گروهلر ۲۱ ولایتده صادر بۉلگن ۸۸ ته حادثه اوچون جوابگرلیکنی اۉز ذمّهسیگه آلگن، اولردن ۵۵ تسی بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی تامانیدن تصدیقلنگن. حساباتده اَیتیلیشیچه، بو هجوملر اساسا پیستیرمه و نظارت-اۉتکزیش پونکتلریگه هجوملردن عبارت بۉلیب، طالباننینگ حربی خادملری و انشااتلرینی نشانگه آلگن. حساباتگه کۉره، ۵-جون کونی کابلدهگی اۉغیل بالهلر مکتبی تشقریسیده خودکش-ترورچی بمب پارتلهتگن. شونینگدېک، ۱۷-جولای کونی «وطن سپاهیلری جبههسی» بدخشان ولایتیدهگی اداری بنالرنی قیسقه مدتگه اېگهللب آلگن و کېین چېکینگن.
حساباتده اَیتیلیشیچه، افغانستان و پاکستان چېگرهسی درونلر آرقهلی کوزهتوو، هوا هجوملری و جواب طریقهسیدهگی حربی حرکتلر سببلی همان ناتینچ بۉلیب قالماقده. حساباتگه کۉره، پاکستاننینگ هوا هجوملری غزنی، کنر، خوست، پکتیکا و پکتیا ولایتلریگه تأثیر کۉرسهتگن. حساباتگه کۉره، ۳۰-جون کونی طالبان مدافعه وزیرلیگی پاکستاندهگی داعشنینگ خراسان بۉلیمی (ISIL-K) و طالبانگه قرشی گروهلر جایلشگنی دعوا قیلینگن منزللرگه جواب طریقهسیده درون هجوملری اویوشتیریلگنینی معلوم قیلگن. پاکستان خوفسیزلیک کوچلری و طالبان اۉرتهسیده چېگره حدودلری بۉیلب اۉق آتیشمهلر و وقتی-وقتی بیلن یوز بېرهدیگن تۉقنهشوولر هم دوام اېتگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبینینگ اَیتیشیچه، ۳۰-جون کونی داعشنینگ خراسان بۉلیمی نورستان ولایتیدهگی حربی نظارت-اۉتکزیش پونکتیگه هجومنی، شونینگدېک، ۲۹-جولای کونی بدخشان ولایتی مرکزی فیضآباد شهری یقینیده طالبان منصبدارینینگ اۉلدیریلیشینی اۉز ذمّهسیگه آلگن. حساباتده اَیتیلیشیچه، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی ۱-میدن ۳۱-جولایگچه اوشبو تشکیلات خادملریگه بېواسطه تأثیر کۉرسهتگن ۶۴ ته خوفسیزلیک حادثهسینی قید اېتگن.
منطقوی همکارلیک
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبی منطقوی ییغیلیشلر و منطقه مملکتلری خوفسیزلیک منصبدارلرینینگ خواطرلریگه هم تۉختهلگن. او ۲۸-اپرېل کونی شانگهای همکارلیک تشکیلاتیگه اعضا دولتلر مدافعه وزیرلری بیشکېکده افغانستان مسألهسینی محاکمه قیلگنینی اَیتگن. حساباتگه کۉره، روسیه مدافعه وزیری آندری بلوسوف طالبان نظارتیدهگی افغانستان چېگرهلردن تشقری جنایتلر و ترورچیلیک تهدیدلرینینگ اساسی منبعلریدن بیری حسابلنیشینی بیلدیرگن. روسیه خوفسیزلیک کېنگشی کاتبی سرگئی شویگو و طالبان مدافعه وزیری محمد یعقوب هم ماسکوهده حربی-تخنیکی همکارلیک تۉغریسیده کېلیشوو امضالهگن.
شونینگدېک، حساباتده طالباننینگ اۉزبېکستان، قزاقستان و ایران بیلن بېمارلر اوچون ویزه بېریش جریانینی یېنگیللشتیریش، سودا اویلری تشکیل اېتیش و قیمتی ۲۰۰ میلیون دالرلیک اقتصادی کېلیشوولر کبی ساحهلردهگی ایکّی تامانلهمه علاقهلری حقیده خبر بېریلگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبینینگ حساباتیگه کۉره، تورکمنستان–افغانستان–پاکستان–هندوستان گاز قوووری (تاپی) بۉییچه هم مذاکرهلر اۉتکزیلگن و تورکمنستان اوشبو قووور قوریلیشی ۶۷ فایزگه بجریلگنینی معلوم قیلگن. هندوستان بیلن هم همکارلیک اوچرهشوولری اۉتکزیلگن.
باش کاتب اسلامآبادده اۉتکزیلگن اسلامدهگی عیاللر مسألهلریگه بغیشلنگن تۉقّیزینچی وزیرلر کنفراسی و اوشبو ییغیلیشده اسلام همکارلیک تشکیلاتینینگ (OIC) موضوعسیگه هم تۉختهلگن. اوشبو کنفراسده اسلام همکارلیک تشکیلاتی عیاللر و قیزلرگه قرشی چېکلاولرنینگ دوام اېتهیاتگنیدن خواطر بیلدیرگن و بو چېکلاولر اسلامی قدریتلرگه ماس کېلمسلیگینی معلوم قیلگن. شونینگدېک، یوناما کابلده جایلشگن اېلچیلر بیلن آیلیک ملاقاتلرینی دوام اېتتیرگن و منطقوی ملاقات فاروملریده هم اشتراک اېتگن.
انسان حقوقلرینینگ بوزیلیشی
۱-اپرېلدن ۳۰-جونگچه طالبان و پاکستان اۉرتهسیدهگی تۉقنهشوولر ۳۹۹ نفر تینچ فقرانینگ قربان بۉلیشیگه، جملهدن، ۵۷ کیشینینگ هلاک بۉلیشی و ۳۴۲ کیشینینگ یرهلنیشیگه سبب بۉلگن. حساباتگه کۉره، ۲۸-جون کونی پاکستاننینگ کنر، پکتیکا و پکتیا ولایتلریگه اویوشتیرگن هوا هجوملریده ۲۸ نفر تینچ فقرا هلاک بۉلگن و ینه ۱۸۹ کیشی یرهلنگن. پاکستان بو هجوملر ترورچیلرنینگ یشیرین جایلرینی نشانگه آلگنینی، بونده نشانلرنی اجرهتیش و متناسبلیک تمایللریگه رعایه قیلینگنینی بیلدیرگن؛ بونگه جوابا طالبان تشقی ایشلر وزیرلیگی هجوملر قوراللنگن شخصلرنی نشانگه آلگنی حقیدهگی دعوانی رد اېتگن.
حساباتده بدخشان ولایتیده کۉکنای دلهلرینینگ یۉق قیلینیشیگه قرشی ناراضیلیک نمایشلری بۉلگنی، بو جریانده ایکّی کیشی طالبان جنگریلرینینگ اۉق اوزیشیدن قاچهیاتگن پیتده جان بېرگنی اَیتیلگن. حساباتگه کۉره، یوناما افغانستاننینگ سابق دولت منصبدارلری و سابق ملی مدافعه و خوفسیزلیک کوچلری (ANDSF) اعضالریگه نسبتاً کمیده ۱۲ ته قاتللیک، ۱۳ ته اۉزباشیمچهلیک بیلن حبسگه آلیش یاکه اوشلش و اوچته قییناق یاکه یامان معامله حالتینی قید اېتگن.
باش کاتب حساباتیده طالبان ژورنالیستلرنی حبسگه آلیش و عامهوی اخبارات واسطهلری فعالیتینی تۉختهتیب توریشده دوام اېتگنی اَیتیلگن. حساباتگه کۉره، هرات شهریده کیینیش قاعدهلریگه رعایه قیلمهگنی سببلی عیاللر حبسگه آلینگن، شوندن سۉنگ ناراضیلیک نمایشلری یوزهگه کېلگن و اولر زۉرآورلیک بیلن ترقهتیب یوباریلگن. حساباتگه کۉره، «اېر-خاتیننی اجرهتیش نظامی» عیاللرنینگ اجرهشیش طلبینی بېریشی اوچون چېکلنگن اساسلرنی بېلگیلهگن و اېرکک وصیینینگ وکالتینی کوچهیتیرگن.
بمت باش کاتبی خوفسیزلیک کېنگشیگه محبوسلرنینگ عمومی سانی ۲۰-جولای حالتیگه کۉره ۳۰ مینگ ۳۰۰ نفرگه یېتگنینی اَیتگن.
شونینگدېک، حساباتده مصلحتلشوولر اقلیم اۉزگریشلری عاقبتیدهگی ضربهلر، جملهدن، سوو تنقیصلیگی و سوو تاشقینلری آزیق-آوقت خوفسیزلیگی و ایشسیزلیکنی کېسکین کوچهیتیرگنینی کۉرسهتگنی اَیتیلگن. شو بیلن بیرگه، محرمگه عاید چېکلاولر عیاللرنینگ انسانپرورلیک یاردم و طبی خدمتلردن فایدهلنیشینی ینهده قیینلشتیرگن.
حساباتده ۲۰۲۶-ییل جنوری و اگوست آیلری آرهلیغیده قریب ۱،۱۵ میلیون نفر قَیتیب کېلووچی افغانستانگه کیرگنی، اولرنینگ اکثریتی پاکستان و ایراندن کېلگنی اَیتیلگن. بو جریان محلی ایش بازاری و جماعهلرنینگ اولرنی قبول قیلیش امکانیتیگه کوچلی باسیم اۉتکزگن. حساباتگه کۉره، پاکستان بیلن چېگرهنینگ یاپیلیشی و یقین شرقدهگی تۉقنهشوولر سودانی ایزدن چیقرگن و ترانسپورت خرجتلرینی آشیرگن، نتیجهده می آییده عمومی تورم ۷،۸ فایزگه، آزیق-طعام تورمی اېسه ۸،۲ فایزگه یېتگن.
شونینگدېک، خلقارا دونر گروهلری دوحه جریانی آرقهلی اۉز یاردمینی قَیته تصدیقلهگنی، بیراق عیاللر و قیزلرگه نسبتاً جاری اېتیلگن چېکلاولر خلقارا یاردمنی آشیریش یۉلیدهگی اساسی تۉسیق بۉلیب قالهیاتگنینی تأکیدلهگنی اَیتیلگن. «افغانستان استراتژیک دایرهسی» ۵۰ فایز بودجه تقچیللیگیگه دوچ کېلگن. حساباتگه کۉره، اقلیمنی مالیهلشتیریشگه عاید مذاکرهلرده هم «خلقارا اطراف-محیط جمغرمهسی» (GEF) تامانیدن ۸ میلیون دالر اجرهتیلیشی حقیده سۉز یوریتیلگن.
حساباتده کیچیک مالیهلشتیریش تۉلاولری ۲۳ مینگ ۷۸۹ ته کریدیت شکلیده ۷۱،۳ میلیون دالرگه یېتگنی و اونینگ ۳۳ فایزی عیاللرگه تېگیشلی بیزنسلرنی قۉللب-قوّتلهگنی اَیتیلگن. حساباتگه کۉره، یونسکو طالبان حاکمیتگه کېلگنیدن بېش ییل اۉتیب، ۲،۴ میلیون قیز اۉرته تعلیمدن محروم اېکنینی معلوم قیلگن. یونیسفنینگ بیر تدقیقاتیده اېسه عیاللرنینگ تعلیم آلیشی و ایش کوچیدهگی اشتراکیگه عاید چېکلاولر افغانستانگه هر ییلی کمیده ۸۴ میلیون دالر خرجت کېلتیریشی بهالنگن.
حساباتگه کۉره، مهاجرلرنینگ کېنگ کۉلمده قَیتیشی، مبلغ یېتیشمسلیگی، سودا فعالیتینینگ ایزدن چیقیشی و کوچلی سوو تاشقینلری سببلی انسانپرورلیک احتیاجلر همان اۉته کېسکینلیگیچه قالماقده. حساباتده ۲۰۲۶-ییل جنوری و می آیلری آرهلیغیده ۶،۸ میلیون کیشیگه گومانیتار یاردم یېتکزیلگنی اَیتیلگن. اوشبو تشکیلاتنینگ اَیتیشیچه، انسانپرورلیک تشکیلاتلرنینگ ۶۱ فایزی عیال خادملر اوچون محرمگه عاید طلبلرنینگ کوچهییشیگه دوچ کېلگن و مبلغ یېتیشمسلیگی اۉرگنیلگن تشکیلاتلرنینگ یریمی عیال خادملرنی قۉللب-قوّتلش چارهلرینی تۉختهتیشیگه سبب بۉلگن.
حساباتده قریب ۱۳،۸ میلیون کیشی آزیق-آوقت خوفسیزلیگی باسقیچلرینی بیرلشگن تصنیفلش تیزیمی (IPC) بۉییچه ۳ یاکه ۴-درجهدهگی اۉتکیر آزیق-آوقت خوفسیزلیگی تنقیصلیگیگه دوچ کېلگنی اَیتیلگن. شونینگدېک، بېش یاشگچه بۉلگن ۳،۷ میلیوندن آرتیق باله و ۱،۲ میلیون حاملهدار یاکه اېمیزیکلی عیال اۉتکیر تۉییب-آوقتلنمسلیک حالتیگه دوچ کېلگن. حساباتگه کۉره، جنوری و جون آیلری آرهلیغیده مبلغلرنینگ کمهییشی سببلی ۱۵۰ دن آرتیق طبی مرکز یاپیلگن یاکه فعالیتینی تۉختهتگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبینینگ اَیتیشیچه، اۉق-دارولر و پارتلاوچی مادّهلر طفیلی افلاسلنیش همان دوام اېتماقده و ماینلرنی تازهلش همده پارتلاوچی مادّهلرنی ضررسیزلنتیریش فعالیتینینگ صلاحیتی ۳۸ فایزگه کمهیگن. شونینگدېک، طالبان دستورلرنی عملگه آشیریشگه ارهلشیش آرقهلی اوشبو تشکیلات اوچون ۱۵۹ ته کیریش چېکلاوینی یوزهگه کېلتیرگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی کۉکنار یېتیشتیریش کمهیگنینی، بیراق افغانستاندن کېلیب چیقهدیگن یاکه اوشبو مملکت آرقهلی اۉتهدیگن متآمفتامین سوداسی هنوز آشیب بارهیاتگنینی اَیتگن. حساباتگه کۉره، بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی تامانیدن قۉللب-قوّتلنهدیگن مرکزلر ۶۳ مینگ ۳۴۰ کیشیگه، جملهدن، ۱۸ مینگ ۱۴۱ عیالگه معتادلیکنی دوالش خدمتلرینی کۉرسهتگن و ینه ۸۹ مینگ ۶۸ کیشی مقابل تیریکچیلیککه عاید یاردمدن فایدهلنگن.
بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی باش کاتبی طالباندن عیاللر و قیزلرگه قرشی برچه تقیق و چېکلاولرنی بېکار قیلیشنی، آو اېرکینلیگینی حرمت قیلیشنی، جسمانی جزالرگه برهم بېریشنی، عمومی کېچیریم گه عاید مجبوریتلرگه رعایه قیلیشنی و خلقارا انسان حقوقلری ستندردلریگه موافق ایش توتیشنی سۉرهگن.
شونینگدېک، باش کاتب طالبان و پاکستان اۉرتهسیدهگی چېگرهدن تشقری تۉقنهشوولرده اشتراک اېتهیاتگن برچه تامانلردن تینچ اهالینی حمایه قیلیش و خلقارا انسانپرورلیک حقوققه حرمت بیلن مناسبتده بۉلیشنی سۉرهگن. او بیرلشگن ملتلر تشکیلاتیگه اعضا دولتلردن هم حمایه ساحهسیدهگی مجبوریتلرینی، جملهدن، مجبوری قَیترمسلیک (non-refoulement) تمایلیگه رعایه قیلیشنی، خوفسیز و اختیاری قَیتیش همده قَیتیب کېلووچیلرنینگ قَیته قوشیلیشنی قۉللب-قوّتلشنی سۉرهگن.
