مشاوران امنیت ملی اوباما می گویند، دولت آتی اوباما در اندیشه ی طرح استراتژی منطقه ای تر که شامل مذاکرات احتمالی با ایران نیز خواهد بود، برای جنگ افغانستان است و همزمان به گفتگو های در حال شکل گیری میان دولت افغانستان و عناصر «قابل سازش» طالبان با علاقه مندی نگاه می کند.
باراک اوباما، رییس جمهور منتخب در عین حال قصد دارد در باره ی تعهدات ایالات متحده جهت تعقیب اسامه بن لادن، بازنگری کند، اولویتی که به باور اوباما، رییس جمهور بوش پس از سال ها ناکامی در گرفتاری رهبر القاعده، آن را دست کم گرفته است. اوباما که در جریان مبارزات انتخاباتی دولت بوش را به خاطر آنچه که تمرکز بیش از حد بر جنگ عراق به بهای جنگ افغانستان می خواند، مورد انتقاد قرار داد بود، همچنین قصد دارد طرح استقرار هزاران نیروی اضافی در افغانستان را عملی سازد.
راهبرد گسترده در حال ظهور اوباما ممکن با استقبال شماری از مقام های ارشد نظامی ایالات متحده رو به رو گردد که خواهان راهبرد تهاجمی و خلاق برای جنگ رو به بدتر شدن افغانستان اند. حملات طالبان و تلفات نظامیان امریکایی در سال جاری از زمان حمله ی امریکا در سال ۲۰۰۱، به بالاترین سطح خود رسیده است.
در همین حال، شماری از رهبران نظامی درباره‌ی وعده اوباما در مورد دستور خروج تدریجی نیروهای امریکایی از عراق، ظرف ۱۶ ماه ، با احتیاط می نگرند، دستوری که به گفته ی مشاوران اوباما، احتمالا در هفته های آغازین حکومت او صادر گردد. مایک مولن، رییس ستاد مشترک ارتش ایالات متحده امریکا، جدول زمانی خروج نیروهای امریکایی از عراق را خطرناک خوانده است. دیگران نیز در مورد طرح دولت اوباما با بی اعتمادی می نگرند و آن را در جنگ های ضد تروریزم که ظرف هفت سال گذشته، برای ارتش ایالات متحده هزینه ی سنگین به همراه داشته است، غیر اصولی می دانند.
اما گفتگوهای قبل و بعد از انتخابات ریاست جمهوری امریکا، با مشاوران باراک اوباما و شماری از استراتژیست‌های ارشد نظامی یک احساس مشترک را به دست داده است که تحت حاکمیت دولت بوش، تلاش ها برای افغانستان به خاطر محدودیت های ایدیولوژیک و دیپلوماتیک و تعهدات غیر واقعی برای ساخت یک دموکراسی مدرن به جای یک کشور با ثبات که به القاعده و افراط گرایی اسلامی نه بگوید و منافع امریکا را تهدید نکند، تضیف شده است. افرادی که در باره ی این موضوع صحبت کردند، به خاطر حساسیت های که دوره ی انتقال قدرت در امریکا و خود جنگ را احاطه کرده است از اظهار نظر در باره جزییات خودداری کردند.
همان طور که اوباما شروع به شکل دهی پالیسی جنگ افغانستان کرده است، شماری از استراتژیست های ارشد نظامی نیز شروع به زیر سوال بردن تعهدات ایالات متحده در قبال حامد کرزی رییس جمهور افغانستان کرده اند که انتظار می رود برای دور بعدی نیز خود را نامزد نماید، اما به طور گسترده ضعیف و غیر موثر جلوه گر شده است. همزمان، شماری از مقام های اروپایی و ناتو تشکیل یک مجلس از رهبران قبایلی را برای انتخاب رییس جمهور جدید توصیه کرده اند، ایده ای که از سوی دولت ایالات متحده رد شده است.
مشاوران اوباما بر این نکته تاکید کرده اند که تمرکز دقیق تر بر القاعده به این معنا نیست که پا را از میدان جنگ در افغانستان عقب کشاند. اوباما پیشتر در جریان مبارزات انتخاباتی اش، خواهان اعزام دو تا سه لشکر جنگی ایالات متحده به افغانستان شده بود. بوش نیز از افزایش شمار نیروها در افغانستان حمایت کرد. هرچند اعزام این نیروها ممکن است از بهار آینده شروع شود، اما این به کاهش نیروها در عراق بستگی دارد.
جنرال رابرت گیتس، وزیر دفاع ایالات متحده و مایکل مولن، که از نحوه عملکرد متحدین ناتو در افغانستان ناامید شده اند، طرح نقشه مشخص تر و پر قدرت رهبری ایالات متحده در جنگ و همچنین دخالت مستقیم نیروهای امریکایی برای مبارزه با طالبان، در مناطق جنوبی و شرقی افغانستان را ریخته اند.
یک افسر ارشد اروپایی که کشور اش در چارچوب ناتو در افغانستان نیرو اعزام کرده است، گفت شماری از مقام های نظامی ناتو از رهبری ارتقا یافته ایالات متحده تا زمانی که « تلاش برای جایگزینی» تلقی نگردد، استقبال می کنند. در حالی که ارتش ایالات متحده مدت طولانی است که اعضای ناتو را به خاطر عدم تمایل به مشارکت به جنگ و کمبود متخصص در جنگ افغانستان مورد انتقاد می دهند، شماری از افسران اروپایی از آنچه که «گردن فرازی» امریکایی توصیف می کنند، نفرت دارند.
این افسر ناتو توصیه کرد، اوباما که پیروزی اش با استقبال گسترده در اروپا مواجه گردید، ممکن است نسبت به بوش در تشویق متحدین اروپایی برای اعزام نیروی بیشتر در افغانستان موفق تر باشد: «من فکر می کنم شما در خواهید یافت که رییس جمهور جدید قادر خواهد بود شماری از کشورهای اروپایی را که از عملکرد این دولت ناراضی اند، به اعزام نیرو به افغانستان متقاعد خواهد کرد».
تحت هدایت مولن، دامنه ی جنگ افغانستان گسترده تر و به مناطق قبایلی پاکستان نیز کشیده شده است. ارتش ایالات متحده و رهبران اطلاعاتی این کشور، پیام های بسیار قوی به مقام های پاکستان فرستاده اند تا حملات بر ضد پایگاه های طالبان و القاعده را در این کشور شدت بخشند.
به گفته ی مشاوران اوباما، رییس جمهور جدید امریکا در نظر دارد، عملیات نظامی و اطلاعاتی بر ضد القاعده و بن لادن را شدت بخشد. مقام های اطلاعاتی می گویند جستجوها بیش از پیش، شدت یافته است، هرچند آنها تاکید کردند که عدم برخورداری شبکه القاعده از یک مرکزیت، همچنان به عنوان یک تهدید بدون اسامه باقی مانده است. این در حالی است که مقام های دولت بوش به طور آشکارا اهمیت فردی را در عمیلیات پاکسازی گسترده بر ضد تروریزم نادیده گرفته اند.
با گذشت یک هفته از انتخابات ریاست جمهوری امریکا، تیم اوباما از این که چگونه بن لادن را در صدر اجندای مبارزه با تروریزم ایالات متحده قرار دهد، هم از لحاظ ذهنی و هم از لحاظ عملی، دور است. هرچند اوباما هفته ی گذشته برای نخستین بار به حیث رییس جمهور منتخب، در جریان اطلاعات سطح بالا قرار گرفت، اما اعضای تیم انتقالی امنیت ملی او هنوز در حال مطالعه موادی اند که دولت بوش برای آنها فراهم کرده است. آنها باید کاملا منابع نظامی و اطلاعاتی موجود را بررسی کنند و این که دریابند که این منابع فعلا چگونه مورد استفاده قرار می گیرد.
تیم اوباما هنوز راهبرد دیپلوماتیک خود را در قبال پاکستان، که مقام های اطلاعاتی امریکا بر این باورند که اسامه بن لادن در آنجا پنهان شده است، طرح نکرده است. دولت جدید ضمن تاکید بر اهمیت ادامه عملیات بر ضد جنگجویان طالبان مستقر در پاکستان که نیروهای امریکایی و افغان را در افغانستان هدف قرار می دهند، در نظر دارد به امریکایی ها یاد آوری کند که چگونه جنگ بر ضد تندروان اسلامی در سپتامبر ۲۰۰۱ پیش از جنگ عراق و افغانستان شروع شد و تاکید کند که القاعده بالاترین اولویت امریکا است. یکی از مشاوران اوباما در باره ی بن لادن گفت: «این دشمن ماست و او باید هدف اصلی ما باشد».
اوباما در جریان مبارزات انتخاباتی اش ضمن رد پایه و اساس پالیسی بوش که به باور بعضی از مقام های نظامی ایالات متحده بیش از این سودی ندارد، گفت که دولت او ممکن است وارد گفتگوها با کشورهای مانند ایران و سوریه شود.
ایران در مرزهای غربی افغانستان طی این سال ها نقش دوگانه را بازی کرده است، گاهی با اهداف ایالات متحده همکاری نموده و گاهی نیز به تندروان کمک کرده است. به گفته ی یک مقام ارشد نظامی امریکا، دولت بوش، تهران را در محدودیت قرار داده است، اما « ما به آینده نگاه می کنیم و این کمک خواهد کرد که یک طرف سخن داشته باشیم»، که در اهداف مشترک کاوش کند. وی گفت: « ایرانی ها بیش از ما می خواهند که تندروان سنی در راس حکومت افغانستان نباشند».
مشاوران اوباما همچنین گفته اند که اوباما از مذاکرات میان دولت افغانستان و عناصر « سازش پذیر» طالبان حمایت می کند، تلاش تازه ای که دولت امریکا نسبتا از آن رویگردان است. هرچند دولت امریکا از شرایط دولت افغانستان در مذاکره با طالبان که عبارت از «رد خشونت و پذیرش قانون اساسی» افغانستان است، حمایت کرده است، اما ریچارد باوچر معاون وزارت خارجه امریکا گفت: « دولت بوش هیچ علامتی جدی از طرف طالبان که به گفتگوها علاقه داشته باشند، نمی بیند». باوچر گفت: « آنها به ربودن بس ها ادامه می دهند، مردم را می کشند و سر شان را از تن جدا می کنند. آنها کسانی نیستند که هیچ تمایل جدی به گفتگو داشته باشند».
با این حال، پنتاگون دست کم از لحاظ صوری در مذاکرات را باز گذاشته است. افسران ارشد نظامی، بخشی از سربازان طالبان را بیشتر به لحاظ فرصت طلبی متعهد به این گروه توصیف می کنند تا تعهد ایدیولوژی شان. گیتس به طور آشکار در باره امکان سازش سخن گفت: « در پایان روز، آن همان چیزی است که بیشتر جنگ ها خاتمه می یابد. …. این همان استراتژی نهایی خروج برای همه ی ماست». جنرال دیوید د. مک کرنن، فرمانده نیروهای ناتو و امریکا در افغانستان نیز هنگام دیدار اخیر اش از واشنگتن گفت: «ایده ای سازش، فکر می کنم، ایده ای مناسب است».
در کاخ سفید، جنرال دوگلاس ای. لوت، در حال رهبری طرح استراتژی جدید در جنگ افغانستان است که قرار است ماه جاری نهایی گردد. این مقام دولتی گفت که این استراتژی بر افزایش حمایت از دولت های محلی و مرکزی و ساخت پولیس افغان متمرکز می باشد. لوت در نظر دارد به بروکسل سفر کند تا متحدین «ناتو» را در جریان این بازنگری قرار دهد. در پنتاگن، جنرال مولن در حال نظارت بر استراتژی انتقالی در افغانستان و پاکستان و بازنگری ساختار نیروها، توسط ستاد مشترک ارتش امریکاست؛ در حالی که جنرال دیوید پتریوس، فرمانده سابق نیروهای امریکایی در عراق و فرمانده فعلی امریکا در خاور میانه و آسیای میانه در حال طراحی پلان ها برای ماموریت گسترده ترش می باشد که شامل عراق و افغانستان می گردد.
با آن که در ماه جنوری، پالیسی سازان غیرنظامی دولت بوش کنار می روند، اما مولن و پتریوس، همچنان در مقام های شان باقی می مانند. به گفته ی یک مقام ارشد دفاعی امریکا، پتریوس خاطر نشان ساخته است که با راهبرد منطقه ای اوباما در افغانستان موافق است و « از بحث در باره ی اهداف و این که چه مقدار کار برای ملت سازی در آنجا – افغانستان ـ کافی است» استقبال می کند. این مقام گفت: «ما نمی خواهیم که پرچم مان را در آنجا به اهتزار در آوریم و برای شرکت در رژه نظامی، به خانه برگردیم».
