یادداشت: هر چند مصالحه با طالبان و حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار بارها از سوی حکومت مطرح شده است ولی پس از نشست لندن تلاش های حکومت و کسانی که خواهان حضور طالبان و حزب اسلامی حکمتیار در قدرت هستند، بیشتر شده است. به همین ترتیب هفته گذشته هیاتی از طرف گلبدین حکمتیار با طرح 15ماده ای به کابل آمد و با رییس جمهور کرزی نیز دیدار کرد.
با آن که صلح نیاز مبرم مردم افغانستان می باشد اما آیا این تلاش ها بدون این که میکانیزمی وجود داشته باشد، به صلح می انجامد؟ زیرا از نظر مردم مصالحه بر اساس میکانیزمی باید صورت گیرد که عدالت و حقوق مردم ضایع نگردد.
کیومرث بیژن-بلخ
عطا الله، باشنده بلخ:”ورود هیات نماینده حزب اسلامی به قصد مذاکره با دولت هدفش هویت دادن به گروه طالبان است تا بتواند برای پشتون های که ناراضی اند حکومت در جرگه جای پایی باز نماید. زیرا حزب اسلامی به رهبری گلبدین حکمتیار هیچ گاهی سبب کاهش خشونت و جنگ در افغانستان نشده بلکه به هر ترتیبی که بوده خواستار به قدرت رسیدن این حزب بوده و جنگ های داخلی را سبب شده است. از این رو دولت افغانستان باید در جهت آغاز مذاکره و بحث با هر گروهی از خود ابتکار عمل در نحوه مذاکره داشته باشد، چرا که چراغ سبز نشان دادن به مخالفین دولت آهسته آهسته ضعف دولت را در پذیرش افرادی که از سوی مردم افغانستان غیر قابل قبول اند، نشان خواهد داد”.
میرزاد امیری، آگاه مسایل سیاسی در بلخ: “من باور دارم این گونه برخورد با گروه ها که باید مذاکره شود یا نه، حرف حساب در فرهنگ دولت داری و حکومت داری نیست، زیرا اصل پذیرش و همخوانی این را رد می کند. دولت افغانستان تازه دارد بر پله های دموکراسی قدم می گذارد. این که یک حزب ناراضی می گردد، باید عوامل آن بررسی گردد و از سوی دیگر باید دولت افغانستان با هر ناراضی خود مذاکره کند، تا بتواند با باز نمودن در مذاکره به ملت نشان بدهد که با هیچ گروهی از اتباع خود مخالفت ندارد”.
نصیر احمد افندی، یکی از باشندگان بلخ: ” مذاکره با نماینده حزب اسلامی تاکتیک دیگری سیاسی است که با این کار دولت خواستار بیشتر شدن نقش احزاب در کشور، می باشد. هر چند این گونه برخورد ها از سوی مردم محسوس نیست ولی با این حال می توان روی کارهای که از سوی حامد کرزی و تیم کابینه وی مطرح می گردد، حساب کرد”.
قدرت الله جاوید- کابل
فیروز حمیدی، باشنده شهر کابل:”در این روز ها می گویند دولت با گلبدین حکمتیار مذاکره دارد. ما از سابق می فهمیدیم که هر وقتی که حکمتیار نفع خود را در یک طرف ببیند، به همان طرف می رود. اگرچه مردم ما می خواهند در کشور ما صلح بیاید، اما کسی که مردم را جورانده است، نباید بدون هیچ گونه قید و شرطی به وی اجازه داده شود تا بار دیگر بیاید و بالای مردم تحمیل شود. ما از حکومت می خواهیم نگذارد که حکمتیار دوباره به کابل بیاید”.
قیس احمد، دانشجوی تربیه معلم سید جمال الدین افغانی:” ما جنگ نمی خواهیم. باید در کشور ما آرامی بیاید. سه دهه جنگ باعث بی خانمانی در وطن ما گردیده است. ما از آوردن صلح در کشور خوش می شویم اما کسانی که در گذشته جرم و جنایت کرده اند نباید به فراموشی سپرده شوند. مذاکره با کسانی که همین حالا هم مردم را می کشند لازم نیست. نباید با این افراد بحث کنند، آن ها را باید مجازات کنند”.
گل افغان، مامور در وزارت مهاجرین:” صلح چیز خوبی است اما نباید برای این که در کشور ما صلح بیاید، جنایتکارانی که مردم افغانستان خاطره خوشی از آن ها ندارند، معاف شوند. من به یاد دارم در زمان حکومت مجاهدین حزب اسلامی حکمتیار برای گرفتن قدرت از ربانی بالای مردم راکت فیر می کرد. اگرچه همه تنظیم های جهادی که در کابل بودند، خانه های مردم را ویران می کردند ولی راکت های حکمتیار به شهر کابل فراموش نمی شود. اگر کرزی می خواهد او را بیارد و بخشش کند مردم نخواهند گذاشت. ما می خواهیم که تمام ناقضان قانون و جنایتکارن مجازات گردند تا کسانی که مردم را می کشند برای شان عبرت شود”.
سیدسمیع الله سعیدی- ننگرهار
حسرت عبدالله، ” په افغانستان کې سوله دبهرنیوځواکونو له موافقې څخه پرته نا ممکنه ښکاری.داځکه چې نړۍ واله ټولنه دمګړۍ داسلامی حزب په ګډون دطالبانو دمشر انو نومونه ځان سره په تور لست کې لری ،لومړى دې تور لست سپین کړی اوبیادې دخپلو مخالفینو وړاندیزونو ته لبیک ووایی اووروسته دې دوى سره دپخلاینې له پاره مټې بډ ووهی. داسلامی حزب کوم پلاوى چې کابل ته دسولې په اړه راغلى د ى؛داداسلامی حزب له لوری تاید شوى دى اوددغه ګوند ډېر قوی پلاوى دى .افغان دولت ته اوسمهال په کار دی چې ددغه پلاوی ټولو وړاندیزونو ته پام وکړی اوپرې غور وکړی ،خپلو نړۍ والو ملګروته دې وړاندې کړی او له هغو څخه دې دپوره صلاحیت ډاډ ترلاسه کړی،خو که نړۍ واله ټولنه په دې سوله ایز بهیرکې رضایت نه ښیی نو دولت دې دجهادی اوغیر جهادی احزابو په ملتیادې تر هرې ممکنې کچې پورې نړۍ واله ټولنه راضی کړی. که چېرې د ولت دې پلاوی سره روغې جوړې ته ورسېږی نو بې له شکه چې په هېوادکې به د یوې داسې سولې لامل وګرځی چې تصور به یې هم نه شی کېداى” .
خالد بلال،”زما له نظره کابل ته داسلامی حزب دهئیت سفر به افغانستان کې دسولې دټینګښت په لار کې یو مثبت ګام وی .دولت باید له دې فرصت څخه مناسبه ګټه پورته کړی اوله دغه پلاوی سره رښتونى اوجوړونکی مذاکرات ترسره اوپایلې یې پر نړۍ واله ټولنه ومنی ،ترڅو ددې خبرو اومذاکراتو پروړاندې خنډ راپورته نه کړی . له بله پلوه داسلامی ګوند پلاوى هم باید په خبروکې رښتونى اودپوره واک خاوند وی اوپه دې مذاکراتو کې پرکړوژمنو وفاوکړی . که د دواړوله خوا داعتماد اوباور فضا موجود وی مثبتې پایلې به ولری” .
فضل علی فاضل،”له افغان حکومت سره د مخالفې ډلې حزب اسلامی خبرې اترې ګټوری دی. په داسی حال کې چې هېواد د اور به لمبو کې سوځی د سولې به لوری یو قدم اخېستل هم زیات ارزښت لری. خو تر هغې چې به دغه ډول خبرو کې اصلی لوری یعنې وسله والو طالبانو برخه نه وی اخېستې او د نړیوالې ټولنې او به ځانګړې توګه د امریکا ملاتړ ونه لری هیڅ نتیجه نه ورکوی. نو که چېرې افغان حکومت او نړیواله ټولنه او په ځانګړې توګه امریکا واقعی سوله غواړی باید مقابل لوری ته په ارزښت قایل شی، روا غوښتنې یې ومنی، نو به هغه صورت کې به دغه خبرې نتیجه ورکړی کنه داسې ډېرې ډرامې جوړې او بې نتیجې پای ته رسېدلی”.
ضیا حسینی- غزنی
زلمی ترابی، یک تن از فرهنگیان غزنی:” مذاکره حزب اسلامی با دولت بی تاثیر نیست، چون حزب اسلامی یکی از گروه های مخالف دولت است و دولت از همچو مذاکرات صلح آمیز استقبال می کند. از جانب دیگر حزب اسلامی به این نتیجه رسیده است که ادامه جنگ با دولت جز ناکامی چیز دیگری نمی تواند در پی داشته باشد اما پیش شرط هایی که از سوی حزب اسلامی مطرح شده، در صورتی که پذیرفته شود، قانون اساسی کشور را زیر سوال می برد”.
شکرالله ظهور، کارمند دولت:” در مذاکره حزب اسلامی با دولت باید دو نکته را از هم جدا کرد: یکی آوردن صلح و امنیت در کشور، دیگری پیوستن حزب اسلامی به دولت. مذاکره دولت با حزب اسلامی و فرستادن نمایندگان خاص این حزب به کابل، نشان می دهد که این حزب حاضر است با دولت یک جا شود. چون حزب اسلامی هم توانایی های سابق اش را از دست داده است و هم حامیان اش توجه بیشتر به طالبان دارند، تا به این حزب. از سوی دیگر تضاد حزب اسلامی با طالبان سبب شده است تا این حزب راه صلح و مذاکره را با دولت بیشتر تقویت کند. روی این موضوع حزب اسلامی با دولت خواهد پیوست اما در آوردن صلح و امنیت در کشور چندان نقشی نخواهد داشت”.
عبدالله امینی، کارمند اطلاعات و فرهنگ غزنی:”در مذاکره صلح دولت با حزب اسلامی امیدواری وجود دارد. اول این که حزب اسلامی سه دهه تجربه جنگ را داشته ولی حالا می خواهد از امتیازات مصالحه که دولت پیشنهاد کرده است، به نفع خود استفاده کند. به نظر من حزب اسلامی حالا حمایت تمویل کنندگان خود را از دست داده است و می خواهد با چهره نو وارد صحنه سیاسی افغانستان شود”.
کریم جاوید-بامیان
حاجی ظفر، دکاندار در مرکز بامیان:” یکی از عوامل خرابی های شهر کابل گلبدین است. متاسفانه مردم افغانستان در حل مشکلات شان در جریان نیستند. حکمتیار اگر دست به مصالحه پیش می کند، شاید بر اساس فشارهایی باشد که از سوی بادارانش وارد شده باشد و یا هم در دولت برایش کرسی در نظر گرفته شده باشد. من به هیچ وجه فکر نمی کنم که حکمتیار برای کمک و آبادانی کشور دست به همچو کاری بزند”.
چمن علی، سبزی فروش در مرکز بامیان:” اگر این مذاکره برای آوردن صلح باشد و کدام معامله ای در کار نباشد، کار خوب است. زیرا می توانیم شاهد آرامی در کشور باشیم. همان طوری که در رسانه ها منتشر شده، هرگاه حکمتیار و طرفدارانش بتوانند مجموعه دیگری را به طرف صلح و ثبات در کشور بکشانند، در این صورت من به عنوان یک شهروند افغان از آن استقبال می کنم”.
باقر اندیشمند، دانشجوی دانشگاه بامیان:” من به عنوان یک دانشجو نسبت به گفتگوی دولت با حکمتیار خوشبین نیستم. زیرا از بدوتاسیس و فعالیت های این حزب تا کنون، حرکات ضد مردمی داشته و دید مردم نسبت به این حزب کاملا منفی است. اگر افراد این حزب وارد حکومت شوند، حکومت دیگر آیینه تمام نمای مردم افغانستان نخواهد بود. از سوی دیگر دولت از موضع ضعیف با حزب اسلامی برخورد می کند”.
فریدون آژند-هرات
سعیده، دانشجوی دانشکده ادبیات دانشگاه هرات:” گلبدین حکمتیار در هر زمانی فقط علیه مردم بوده. هنوز خون هزاران شهید راکت باران کابل توسط گلبدین خشک نشده ولی حکومت می خواهد با او گفتگو کند. در حالی که تا همین لحظه افرادش علیه حکومت مبارزه می کنند. اگر گلبدین با حکومت افغانستان یکی شود، همان طور که تا حال با هرکسی ایتلاف کرده باعث تباهی اش گشته است، حکومت افغانستان را هم به تباهی خواهد کشاند” .
امید فراهی، کسبه کار در شهر نو هرات:” به نظر من حکومت تا حال از تمام تلاشش برای گفتگو با مخالفان هیچ سودی نبرده است . این مخالفین چه طالبان باشند و چه حزب اسلامی هیچ ارزش و اعتنایی به گفتگو و مذاکره ندارند. آنان در صورتی که ببینند مذاکره به سود شان نیست، دوباره سر جای اول شان بر می گردند و در طول سال های گذشته بار ها گلبدین با حکومت گفتگو کرده ولی هنوز هم علیه حکومت جنگ می کند”.
عبید سرمد، روزنامه نگار در هرات:” طرح گفتگوی حزب اسلامی با حکومت این احتمال را ایجاد می کند که این طرح هم سناریویی از سوی گلبدین حکمتیار باشد که زمانی که در موقعیت های دشوار گیر می کند، بحث های نظیر گفتگو را مطرح می کند، ورنه با توجه به کلیات شروطی که حزب اسلامی برای مذاکره تعیین کرده مانند خروج نیرو های خارجی از ماه جولای تا شش ماه، تشکیل حکومت انتقالی و انتخابات جدید، از دیدگاه قانونی جایگاهی ندارد و نمی تواند در حال حاضر پذیرفتنی باشد. بنا من فکر می کنم بعد از ضربه ای که حزب اسلامی در بغلان از طالبان متحمل شده، گلبدین می خواهد برای آرایش دوباره برای خود زمان بخرد و حکومت افغانستان باید متوجه ترفند های همیشگی گلبدین باشد و هر دست دراز شده را دست دوستی نداند که احتمال دارد در آستین این دست ماری نهفته باشد”.
