یادداشت: مبارزه با فساد اداری از بحث هایی به شمار می رود که پس از مساله ناامنی در افغانستان همه روزه در سطح رسانه ها، محافل سیاسی و اظهارات مقام های حکومت مطرح می شود. از رییس جمهور گرفته تا فرد عادی مملکت از موجودیت فساد اداری در کشور سخن می گویند. اما نهاد های مبارزه با فساد اداری تاکنون تلاش های جدی ای را برای مبارزه عملی با آن روی دست نگرفته اند.
هرچند مقام های لوی سارنوالی افغانستان شماری از وزیران و برخی مقام های دیگر دولتی را متهم به فساد اداری ساختند و از آن جمله ممنوع الخروج شدن صدیق چکری، یکی از متهمان به فساد اداری، گزارش شد، ولی به صورت عملی مردم شاهد مجازات این مقام ها نبوده اند. به نظر شما تاکنون مبارزه بافساد اداری، جنبه عملی و نتیجه ای داشته است؟
سید سمیع الله سعیدی- ننگرهار
خلیل مندیزې،”زما له انده دافغان دولت له لورې داداری فساد او بډو پرخلاف پیل شوې مبارزې تر دا دمه کومې مثبتې پایلې ندی رابرسیره شوی او دا له دې امله چې تر ډیره دافغان دولت لوړ پوړی چارواکی چې همدا اوس دواک پر ګدۍ ناست دی په بډو او اداری فساد کې لاس لری که چیرته کوم لوړ لوړې چارواکی په دې تور نیول شوى هم وی نو ډیر ژر بیرته پریښودل شوې او یا هم دهیواد نه بهر ورته دسفر زمینه برابره شویده.د دولت له لورې داداری فساد پرخلاف چمتو شوې ستراتیژی یو قوی ملاتړ ته اړتیا لری که کرزې صاحب دارتشا او اداری فساد پرخلاف ادارې ته دواک ورکولو فرمان لاسلیکوی خو دا فرمان په عمل کې پلې کول هم غواړی چې په خواشینۍ سره اجرایه ځواک هم چې پولیس او نور امنیتی ادارې دې په فساد کې ککړ دی او نه غواړی چې پر ځان ددې لارې موندل شوې ډوډۍ ودروی”
ژورنالست اودسیاسی چاروکارپوه فضل علی فاضل،”د فساد پر وړاندې مبارزه هغه سولېدلې کلمه ده چې له څو کلونو راپدېخوا پرې زمونږ چارواکی شخوند وهی او په دې وروستیو کې یې ښه زور اخیستی دی. خو دا هرڅه یوازې د شعار بڼه لری. که د شعار بڼه یې نه لرلی نو نن به افغانستان د نړۍ په کچه د فساد لېست په سر کې نه راتللی.
په افغانستان کې فساد یوازې ددې هېواد د حکومت زېږنده نه ده، بلکې بهرنیان له افغانانو زیات په فساد کې ښکېل دی. ځکه هغوی هم په دغه ډول فاسد نظام که خپل خیر ګوری او هغه د چا خبره اوبه خړوی او ماهیان په کې نیسی.
زما له انده تر هغې چې بهرنیان ونه غواړی چې فساد له منځه لاړ شی او هم د افغانستان په حاکم نظام کې بنسټیز او اساسی بدلون رامنځته نه شی، د فساد له منځه وړلو کلیشه یی شعارونه نتیجه نه ورکوی”.
لیکوال اوشنونکى ښویالى ضیاالرحمن حسرت،”داداری فساد پروړاندې چې تردې دمه پورې کومې هڅې شوې دی ؛داټولې ناکامې دی داځکه چې دولت یواځې په ژبه دغه نارې وهی اوپه عمل کې بیا دولتی لوړپوړی چارواکی ټیټ پوړیو سره په دې کار کې شریک دی .هرهغه چا چې دفسادپروړاندې دمبارزې چغې وهلې دی هغه ترټولو په فساد کې ښکېل دی ،لومړى باید چې له لوړپوړی چارواکو څخه پوښتنې وشی اوبیادې ټیټ پوړی ترپوښتنو لاندې ونیسی. په افغانستان کې فساد له وزارتونو څخه پیل شوى دى اوبیا ترمدیریتونو پورې رارسېدلى دى.په افغانستان کې چې کوم فساد موجود دى؛ دې کې یواځې هغه افغانان ګېر نه دی،چې دلته پاتې شوی دی؛بلکې بهرنیان اوله غربه راغلی افغانان هم په دې شرم کې برخه لری” .
ضیا حسینی- غزنی
لطف الله عباسی، کارمند متقاعد دولت:” مبارزه با فساد اداری در طول دوره حاکمیت موجود جز یک شعار عام فریبانه چیز دیگری نبوده است. اداره کنونی توان آن(مبارزه با فساد) را ندارد چون خود اداره زمینه ساز فساد اداری شده است. برای مبارزه با فساد اداری تنها شعار داده شده است. تاکنون هیچ مقام آغشته به فساد اداری مجازات نشده است. در اداره فعلی کسانی هستند که ۳۰۰ هزار افغانی معاش دارند و کسانی هم بالاتر از سه هزار دالر معاش دارند. خود همین تفاوت، فساد است”.
عبدالمجید عمری، مدیر مسوول رادیو و تلویزیون غزنویان: “وقتی یک اداره اساسش با فساد اداری نهاد شده باشد، مبارزه علیه آن چگونه صورت خواهد گرفت؟ اگر خواسته شود که ادارات پاک ساخته شوند، باید تمام نهاد های افغانستان را از بین برد، که این کار از عهده نهادهای مبارزه کننده با فساد اداری بیرون است”.
لیلا، معلم در یکی از لیسه های غزنی:” متاسفانه مبارزه با فساد اداری جز لق لقه زبان چیز دیگری نبوده است. چون هر زمان که دولت شعار مبارزه با فساد اداری را سر داده است و کمیسیون های اصلاحات و مبارزه علیه فساد اداری را تشکیل داده است خود همین کمیسیون ها دچار مشکل شده اند. پس مبارزه با فساد اداری در طول حاکمیت فعلی موفق نبوده است. چون ریشه های فساد عمیق تر از آن چه فکر می شود، در دستگاه حکومت نفوذ کرده است”.
قدرت الله جاوید- کابل
بسم الله فرحت، دانشجوی دانشگاه تعلیم و تربیه کابل: “فساد اداری به یک شعار در افغانستان تبدیل شده است. هم وزیران می گویند در کشور فساد است، هم مردم، و هم خارجی ها. ما حیران هستیم که با وجود سر و صداها چرا این معضله حل نمی شود؛ یا با فساد اداری صحیح مبارزه نمی کنند. یا هم دروغ می گویند. مردم افغانستان دیگر نمی خواهند تنها یک تعداد شعار بدهند و خود شان به گپ های خود عمل نکنند. ما می خواهیم به صورت عملی دولت با فساد مبارزه کند. این خواست مردم است و اگر این طور نکنند کسی به گپ های شان باور نمی کند”.
ذبیح الله مجیدی، افسر ارتش ملی در کابل:” متاسفانه به هر اندازه مراجعی که برای مبارزه با فساد اداری زیاد شده رفت، همان قدر ما از رسانه ها شنیدیم که فساد زیاد شده است. چند روز پیش شنیدیم که کرزی به یکی از نهادهای که تصمیم گرفته با فساد اداری مبارزه کند، صلاحیت داد تا فساد پیشگان را به محکمه معرفی کنند ولی معلوم نشد که چه کردند. باید اقدام شود کسانی که رشوت می گیرند و در مقام های دولتی هستند، محاکمه شوند”.
احمد سلیم، مامور در ریاست جمعیت عالی سره میاشت: “چندی قبل لوی سارنوالی گفت که لیستی از وزیران سابقه و وزیران نو که اختلاس کرده بودند پیش شان هست و در پارلمان هم گفتند که نام های شان فاش شده، اما معلوم نشد که آن ها چه شدند! کرزی صاحب هم می گوید وزیران چطور در دوبی می روند و پول از کجا می کنند؟ خودش می فهمد، ولی جلو آن ها را نمی گیرد. اگر به راستی می خواهند با فساد مبارزه کنند، اول از مقام های کلان شروع کنند. اگر بگویند فساد ادارای است، اما اقدام عملی نشود، نتیجه نمی دهد”.
فریدون آژند- هرات
محمد امین صاحبی، تاجر در هرات: “متاسفانه نه تنها حکومت در امر مبارزه علیه فساد پیروز نبوده که گاه باعث رشد آن شده است. دوایر دولتی همچنان از مراجعه کنندگان رشوه می گیرند و نهادهایی که باید از این مساله هم جلوگیری کنند، نیز رشوه می گیرند. هیچ راهکار عملی برای حل این موضوع تا هنوز اجرا نشده و مردم کاملا امید خود را از دست داده اند”.
امید، دانشجوی دانشگاه هرات: “در حال حاضر وضعیت به شکلی است که مصداق همان شعر معروف نمک هم که برای پاک کردن گندگی هاست گندیده است” می باشد. نهاد های که برای مبارزه با فساد وجود دارند، خود در فساد غوطه ور اند. در کنار آن که برنامه عملی از سوی حکومت برای از بین بردن فساد وجود ندارد. اگر حکومت مقداری در وضعیت معاش های مامورین دولتی تغییر بیاورد و آن را بلندتر ببرد، این مساله در از بین بردن فساد نقش موثری دارد. ولی با تمام تبلیغات حکومت هنوز درصد بسیار کمی از مامورین از این معاش های بلند استفاده می کنند. بنابراین طبیعی است که نمی شود جلو فساد را گرفت” .
سلما، معلم در هرات: “مقام های بلند رتبه حکومت خود بزرگترین ایجاد کنندگان فساد اند، به شمول رییس جمهور. بار ها آقای کرزی از افرادی که توسط سارنوالی به جرم اختلاس و فساد دستگیر شده اند حمایت کرده، حتا آنان را دوباره رها ساخته به پست حکومتی برگردانده است. حتا از برادرانش که می گویند در فعالیت های قاچاق مواد مخدر نقش دارد هم در مقابل غرب حمایت می کند و حتا با غرب بر سر این مساله به سختی در افتاده است. خوب، وقتی رییس جمهور خودش از فساد و فاسدین حمایت کند، چگونه می شود امیدی برای از بین بردن فساد در کشور داشت؟”.
کریم جاوید- بامیان
سید محمد، باشنده شهر بامیان:” به قول بعضی ها با جیب خالی نمی توان به سوی محکمه رفت. بعد از شعارهای داغ که آقای کرزی در زمان انتخابات می داد، تاکنون متاسفانه روز به روز فساد اوج می گیرد.
آقای کرزی به عناوین مختلف دنبال برنامه های قومی مانند امتیاز گیری در جرگه صلح و… است در حالی که همه می دانند چنین کارهای مشکلات افغانستان را حل نکرده است. سیاست مداران افغان مدت سی سال است که مصروف چنین برنامه هایی هستند و این را باید از گذشته آموخت، که کارساز نیست.
از زمانی که آقای کرزی به اریکه قدرت تکیه زده است، یک نفر هم به اتهام رشوه و اختلاس گرفتار نشده که بیانگر مبازره دولت باشد.
تمامی کارمندان ادارات دولتی بر اساس روابط استخدام می شوند و به نظر من اگر کار به اهل کار سپرده شود این مشکل حل خواهد شد”.
سید احمد حسین احمد پور، باشنده بامیان:” کار خاصی در راستای مبارزه با فساد صورت نگرفته است و هیچ گونه تاثیری در ادارات رونما نشده که به عنوان نمونه بتوان از آن یادآور شد.
در ادارات دولتی دیده نشده که یک رییس و یا یک مدیر مبارزه با فساد، کاری کرده باشد. در واقع همه بی خیال اند”.
عباس نادری، خبرنگار:” تمرکز دولت بیشتر در مصالحه با طالبان است و شعار اصلی آقای کرزی که همانا مبارزه با فساد بود، فراموش شده و بیانگر آن است که آقای کرزی نسبت به تعهدی که به مردم افغانستان و جامعه بین المللی داده بود، کاملا بی اعتنا است”.
