یادداشت: کمیسیون مستقل انتخابات افغانستان روز چهارشنبه نتایج نهایی انتخابات پارلمانی ۳۳ ولایت و حوزه‌ی کوچی‌ها به استثنای ولایت غزنی را اعلام کرد.
این تصمیم کمیسیون مستقل انتخابات پس از آن اعلام شد که کمیسیون شکایات انتخاباتی گزارش رسیدگی به شکایت‌های اولویت الف را که بر اعلام نتایج نهایی انتخابات تاثیرگذار بود، به کمیسیون مستقل انتخابات فرستاد.
بر بنیاد گزارش کمیسیون شکایات انتخاباتی رای ۲۴ نامزد برنده‌ی نتیجه‌ی ابتدایی به دلیل تقلب گسترده باطل شد.
از سوی دیگر سه نامزد برنده‌ی دیگر به دلیل استعفا نکردن از مقام‌های دولتی‌شان پیش از آن از لیست برندگان نتایج نهایی انتخابات پارلمانی حذف شده بودند.
هر چند پس از اعلام نتایج نهایی انتخابات طرفداران نامزدهای حذف شده و شماری دیگر از نامزدان ناکام در انتخابات ۲۷ سنبله دست به تظاهرات‌های پیهم زدند و خواهان اعاده‌ی رای‌ها و باطل شدن انتخابات پارلمانی شدند ولی نهاد‌های انتخاباتی تاکید کرده‌اند که آنها بر بنیاد قانون مسوولیت‌های‌شان را به درستی انجام داده‌اند.
تخار
ذبیح‌الله، از ولسوالی خواجه‌غار ولایت تخار: «هر چند کمیسیون مستقل انتخابات این‌بار نسبت به گذشته ادعای عملکرد شفاف و به دور از تقلب داشت؛ اما اسناد و شواهدی که در این جریان از طریق رسانه‌ها و دیگر مراجع در اختیار مردم قرار داده شد به خوبی نشان می‌داد که کمیسیون مستقل انتخابات بازهم عمل گذشته‌اش را تکرار کرد و آن چه را خودش خواست عملی کرد. همین نامزدانی که امروز از ولایت تخار برنده شده‌اند دست همه‌شان به تقلب و خیانت آلوده است؛ اما کمیسیون با وجود همه شواهد و مدارک موثق در همین زمینه، آنان را برایت داده است.»
نور احمد خلوت، دانشجوی دانشگاه تخار: «به نظر من کمیسیون مستقل انتخابات با ریاست آقای فضل احمد معنوی در مرکز خیلی تلاش کردند برای این که تقلب وسیعی که در انتخابات گذشته صورت گرفت بار دیگر تکرار نشود؛ اما نمایندگی‌های این کمیسیون در ولایات، وقعی به خواست‌ها و حق مردم نگذاشتند و یک بار دیگر دست به تقلب زدند. برندگان تخار با زور و قدرت به مجلس راه یافته‌اند و تقلب‌های صورت گرفته در تبانی و همکاری با کمیسیون بوده است.»
حیات الله، شهروند تالقان: «به نظر من کمیسیون مستقل انتخابات تا جایی به وظیفه‌اش در قسمت جلوگیری از تقلب و خیانت عمل کرده است، اما این مردم که به تقلب عادت پیدا کرده‌اند، خود‌شان دست به تقلب زده‌اند. اگر پنجاه فیصد کمیسیون مقصر باشد پنجاه فیصد دیگر گناه خود مردم است. نباید از واقعیت و حقیقت چشم‌پوشی کرد.»
کندز
محمد عظیم عمران، کارمند در یکی از شرکتهای خصوصی: «اعلام نتایج انتخابات مجلس نمایندگان، با حذف بستگان مقام‌های دولتی، خوشبینیها را افزونی بخشیده است. اما در مقابل، اعلام نشدن نتایج نهایی ولایت غزنی، نگرانیهایی را به بار آوردهاست. اگر کمیسیون مستقل انتخابات در نتایج غزنی نیز میتوانست شجاعت نشان بدهد، ارزش بالایی کسب می‌کرد.»
احسان فرهاد، دانشآموز یکی از مکتب‌ها در کندز: «اعلام نتایج مجلس نمایندگان به انتظار‌ها پایان داد. اما تنها به تقلب‌های بزرگ، رسیدگی شده است. در حالی که در کندز نیز تقلب‌هایی گسترده وجود داشتند ولی دیده شد که در نتایج نهایی، همهی آنانی آمدند که در نتایج ابتدایی آمده بودند و هیچ تغییری به میان نیامد.»
رضا اعتبار، آموزگار در کندز: «اعلام نتایج انتخابات، در کل اهمیت فراوان داشت. اما به نظر میرسد که نپذیرفتن فشارها، دادستان کل را واداشتهاست تا اعلامیه‌ای صادر کند. به نظرم اگر دادستانی میخواهد خود را بیطرف و مجری قانون ثابت کند، نخست از همه، وزیران متهم را به زودی به دادگاه بکشاند و بعد از آن هم، آنانی را که در تقلبها دست داشتهاند. آنگونه که میبینیم، دادستان کل با نتایج انتخابات مخالفاست، نه با تخلف‌کاران و متقلبان.»
بلخ
محمد منصور بیدار، شهروند مزار شریف: «قسمی که از نتایج نهایی انتخابات برمی‌آید، تا جایی هر دو کمیسیون توانسته‌اند از عهده مسولیت‌های سپرده شده موفقانه بدر آیند و با آن که اعتراضاتی مبنی بر تقلب گسترده در زمینه وجود داشت اما کمیسیون‌های مربوطه توانسته‌اند نتایج نهایی انتخابات پارلمانی امسال (۱۳۸۹) را نسبتا شفاف نشان دهند.»
سلیمان قیومی، شهروند شهر مزارشریف: «افغانستان بعد از ۳۰ سال جنگ‌های خانمان‌سوز دومین انتخابات پارلمانی را موفقانه تجربه نمود. این خود نمایانگر بافرهنگ بودن افغان‌ها است اما دستانی که از بیرون حمایت می‌شوند بالای این افتخار کشورمان کار می‌کنند تا انتخابات پارلمانی سال ۱۳۸۹ را نه تنها به مردم افغانستان بل به جهان بدنام نشان دهند. من منحیث یک جوان از کاندیدوکلایی که به پارلمان راه پیدا نکرده‌اند، خواهش می‌کنم تا فریب مردمان بیگانه و اجنبی را نخورند. بیایند دست به دست هم داده از راه پارلمان نه بلکه از راهی دیگر اگر می‌خواهند خدمت به کشور خود نمایند، کار کنند.»
بامیان
قربان‌علی مسرور، یکی از باشندگان ولسوالی پنجاب بامیان: «متاسفانه کمیسیون مستقل انتخابات و کمیسیون شکایات انتخاباتی به نحوی که لازم بود و ارزش‌های دموکراسی ایجاب می‌کرد با توجه به خواستی که مردم بامیان از پارلمان آینده افغانستان داشتند، به هیچ یکی از آنها دست نیافتند. من باور دارم که حداکثر کسانی‌که در پارلمان راه پیدا کرده‌اند به زور، زر و یا تقلب در شورای ملی راه پیدا کرده‌اند، و این خدشه‌دار کردن یا از بین رفتن اعتماد مردم افغانستان نسبت به پارلمان آینده‌شان است.»
محمد عیسی روشن، دانشجوی دانشگاه بامیان: «کمیسیون مستقل انتخابات نماینده‌ها را به مصلحت یک حلقه خاص که دولت در آن دخیل می‌باشد، انتصاب کرده و رای مردم را نادیده گرفته است. همچنین اعلان نشدن نتایج انتخابات ولایت غزنی بیانگر این است که هنوز دولت افراد دلخواه‌شان را پیدا نتوانسته و رای دادن مردم را به کلی نادیده گرفتند.»
سعدالله، باشنده‌ی ولسوالی سیغان بامیان: «انتخاباتی که صورت گرفته به‌کلی زیر سوال است. به هیچ صورت ما وجهه انتخابات را به او نسبت داده نمی‌توانیم و نتایج نهایی که از طرف کمیسیون اعلام شده یک نوع تعیین نماینده‌ها است که از طرف کمیسیون انتخابات بود و شرکت مردم در انتخابات به کلی نادیده گرفته شده است. البته این کار اول کمیسیون مستقل انتخابات نیست، در انتخابات گذشته هم ما شاهد چنین عملی از سوی کمیسیون انتخابات بودیم.»
کابل
خادم، باشنده شهر کابل: «به نظر من کمیسیون انتخابات با توجه به وضعیت کنونی کشور ما توانسته است که یک مقداری در کار خود موفق باشد. اگرچه در این چند روز گفته شد که تعدادی از اعضای این کمیسیون متهم شده‌اند که برای برنده کردن برخی کاندیدها پول گرفته‌‌اند ولی به باور من چه عضو این کمیسیون چه هر کسی که در انتخابات خیانت کرده باشد، باید مجازات شود.»
فیروز عصمتی، کارمند وزارت مخابرات: «برگزاری انتخابات کار خوبی بود ولی تقلب‌هایی که صورت گرفت مردم را از رفتن پشت صندوق‌های رای‌دهی ناامید کرد. اگرچه در کابل ما شاهد کمترین تقلب بودیم ولی تصویر‌هایی که در تلویزیون‌ها نشر شد حاکی از تقلب‌های زیاد به نفع کاندیدها در ولایت‌ها بود. با آن که کمیسیون انتخابات نسبت به دوره گذشته‌ی انتخابات (انتخابات ریاست جمهوری) با تقلب‌کاران برخورد جدی کرد اما هنوز هم تعداد زیادی که تقلب کرده‌اند، به پارلمان می‌آیند.»
فرید نجیبی، دانشجوی دانشکده‌ی زراعت دانشگاه کابل: «من فکر می‌کنم کمیسیون‌های انتخابات نسبت به سال‌های گذشته کارهای مهمی را انجام داده‌اند. طوری که در تلویزیون‌ها و مطبوعات گفته شده کسانی که با مقامات دولتی نسبت داشتند و تقلب کرده بودند از انتخابات حذف شدند. اگرچه این کار کمیسیون انتخابات و کمیسیون رسیدگی به شکایات خوب بود اما اگر کل کسانی که در انتخابات تقلب کرده بودند از انتخابات حذف می‌شدند، مردم اطمینان بیشتری به این کمیسیون‌ها می‌کردند.»
غزنی
مهدی، باشنده‌ی غزنی: «اگرچه به دلیل ناامنی در برخی نقاط ولایت غزنی انتخابات برگزار نشد ولی در جاهایی که برگزار شده بود مردم به خوبی شرکت کرده بودند و ما انتظار داشتیم که مانند دیگر ولایت‌ها، نتایج غزنی نیز اعلام می‌شد. تاخیر در اعلام نتایج غزنی ما را به تشویش انداخته که مبادا در پایتخت کسانی تصمیم بگیرند و کسانی که واقعا رای آورده‌اند، نتوانند به پارلمان راه بیابند.»
محمد‌الله، دانشجو: «ما از کارکردهای کمیسیون‌های انتخاباتی به خصوص کمیسیون شکایات انتخاباتی که در مورد رای‌های تقلبی جدی برخورد کردند، ابراز تشکری می‌کنیم. به خصوص نقش آقای عثمانی، رییس دفتر کمیسیون انتخابات در غزنی در این مساله بسیار مهم و اساسی بود. اما متاسفانه در آخرین مرحله، پرونده انتخابات غزنی از کنترول کمیسیون خارج و به اربابان سیاسی و دلالان حرفه‌ای واگذار شد. ما انتظار داریم که نتایج غزنی مطابق قانون هرچه زودتر اعلام شود.»
جمشید، باشنده شهر غزنی: «انتخابات اخیر پارلمانی نسبت به انتخابات ریاست جمهوری خوبتر و بهتر مدیریت شد. اما ما انتظار داشتیم که نتایج نهایی انتخابات غزنی هم همزمان با سایر ولایات اعلان می‌شد. اعلام نشدن نتایج انتخابات غزنی ما را نگران ساخته است. من فکر می‌کنم که تاخیر در اعلام نتایج انتخابات غزنی دیگر مشکلات تخنیکی و یا مساله تقلب به همراه ندارد و تنها این‌که از این ولایت از یک قوم خاص به عنوان نمایندگان مردم انتخاب شده‌اند، باعث ناخرسندی برخی از مقام‌ها شده است. بنابراین من فکر می‌کنم هرگونه تغییر در نتایج نهایی انتخابات باعث از بین رفتن اعتماد مردم خواهد شد.»
هرات
سید امین، دانشجوی حقوق در هرات: «نتایج انتخابات مجلس نمایندگان نه به خواست مردم که به خواست زورمندان و اهل قدرت صورت گرفته است. حکومت و نیرو‌های زورمند تا جایی که در توان‌شان بود، در مسیر انتخابات مداخله کردند و آن را به نفع خود تغییر دادند و کمیسیون شکایات انتخاباتی هم در این زمینه با آنان کمال همکاری را انجام داد. به نظر من در این انتخابات آن قدر دست‌اندازی و مداخله صورت گرفته است که ارزش‌های آن ضرب در صفر شده و از نظر مردم فاقد اعتبار است.»
محمد ایوب همکار، شهروند هراتی: «جالب است که تیغه شمشیر کمیسیون شکایات انتخاباتی در طول دوران بررسی شکایات دایما به سوی هرات بوده است. از بهانه‌گیری‌های مختلف برای برندگان انتخابات در هرات معلوم می‌شود که افرادی که در هرات حذف شده‌اند بیشتر از این که تقلب کرده باشند، قربانی سیاست‌بازی‌های یک عده قدرتمند شده‌اند. تقریبا اکثر برندگان انتخابات مجلس نمایندگان در ولایت هرات از لیست حذف شده‌اند و حالا مردم نمی‌دانند بر آرای آنان چه معامله‌ای صورت گرفته و آیا این افرادی که به جای حذف‌شدگان آمده‌اند می‌توانند از مردم هرات نمایندگی کنند یا نه؟ چرا که این افراد رای خیلی کمی دارند و به خاطر برکناری برندگان با آرای بلند به پارلمان راه یافته‌اند.»
حاجی محمد قدیر، دوکان‌دار در شهر هرات: «متاسفانه کمیسیون شکایات انتخاباتی اعتماد ما را به انتخابات کاملا از بین برد و تمام نامزدان مورد انتخاب ما را به بهانه‌های مختلف حذف کرد. مگر می‌شود در شهری مانند هرات این قدر تقلب کرد؟ آن هم زن و مرد. من فکر می‌کنم پشت پرده خبر‌های دیگری بوده و حکومت برای آوردن افراد مورد علاقه خود به مجلس نمایندگان دست به حذف افراد دیگر زد. ولی این مساله اعتماد مردم را کلا از انتخابات سلب کرد و نقش کمیسیون شکایات انتخاباتی بیشتر از هر کس دیگر در این حذف شدن‌ها بوده است. مردم که می‌بینند با آرای آنان چگونه معامله و بازی می‌شود، مسلما دیگر در هیچ انتخاباتی شرکت نخواهند کرد.»
