یازده میلیون بی سواد صفر افغانی بودجه

امروز دوم ثور، مصادف است با روز جهانی خوانش بزرگ که در بیشتر از صد کشور دنیا به صورت همزمان با شعار “سواد برای همه” برگزار می گردد. شعار امسال این روز جهانی به این دلیل سواد برای همه انتخاب شده است، که در حال حاضر تقریبا ده درصد از شهروندان بزرگسال جهان که رقمی معادل ۷۷۴  میلیون را تشکیل می دهند، بی سواد اند.
افغانستان نیز امسال این روز را برگزار می کند. این رویداد جهانی در حالی در کشور برگزار می گردد که آمارهای منتشره از سوی یونیسف نشان می دهد که در حال حاضر حدود یازده میلیون از شهروندان بالاتر از پانزده سال افغانستان قادر به خواندن و نوشتن نیستند. در همین حال یک آمار نسبتا قدیمی تر حاکی از آن است که ۹۰ درصد از زنان و ۶۳ درصد از مردان روستایی کشور توانایی نوشتن و خواندن را ندارند.
  با وجود این که رقم بسیار درشتی از شهروندان کشور سواد خواندن و نوشتن را ندارند، اسناد بودجوی سال ۱۳۸۷ خورشیدی وزارت معارف افغانستان نشان می دهد که دولت افغانستان حتا یک افغانی را نیز در بودجه انکشافی خود برای گسترش سواد آموزی به مصرف نرسانیده است. این در حالی است که از مجموع هزینه پیشنهادی وزارت معارف در بودجه انکشافی برای سواد آموزی، دولت افغانستان و دیگر تمویل کنندگان جهانی صرفا ۲۹ درصد آن را تایید کرده اند.
در شرایطی که دولت افغانستان و تمویل کنندگان جهانی آن به توسعه ی این کشور خود را علاقمند نشان می دهند، بی توجهی آنان به بخش سواد آموزی کشور می تواند نشانگر سهل انگاری، کم توجهی و دست کم گرفتن این بخش حیاتی باشد. توسعه رابطه نزدیکی به آگاهی شهروندان دارد و بدون بلند رفتن آگاهی و سواد شهروندان، توسعه یک جامعه کاری است دشوار که دسترسی به آن زمان گیر می باشد. از سوی دیگر تجربه در کشورهای دیگر نشان داده است که پا به پای گسترش سواد آموزی، اقتصاد، فرهنگ و آزادی نیز گسترش یافته اند. در جوامعی که مردم از سواد برخودار اند، ارتباطات در عرصه های مختلف حیات اجتماعی گسترش می یابد و به طبع آن سرعت رشد نیز بالا می رود.
در حالی که عوامل متعددی چون فقر، نا امنی، نبود زیر ساخت های قوی و مناسب و دلایل دیگر از عوامل عمده گسترش و تداوم بی سوادی به شمار می روند، بی توجهی به این بخش  مهم نیز زمینه ساز عوامل یاد شده اند؛ یعنی بی سوادی شهروندان دقیقا به تداوم فقر، نا امنی و دیگر نارسایی های اجتماعی کمک می کند.
درست است که افغانستان در شرایط جنگی قرار دارد و باید دولت و تمویل کنندگان جهانی اش به بخش های دیگر و عمدتا بخش امنیتی توجه کنند، اما توجه به بخش امنیتی به تنهایی نمی تواند مشکل امروزی افغانستان را در درازمدت حل کند. آنچه که می تواند به عنوان یکی از کلیدهای موفقیت در جهت تامین امنیت در افغانستان موثر واقع شود، سواد و عمومیت بخشیدن آن در سطح روستاهای افغانستان است.
جامعه جهانی و دولت افغانستان باید این نکته ی مهم را در نظر داشته باشند که گسترش و عمومیت بخشیدن سواد آموزی در میان اقشار روستایی افغانستان، در دراز مدت مشکلات عمده ای را می تواند حل کند؛ مشکلاتی که ما امروز به واسطه ی طیاره و تفنگ به مبارزه اش می رویم، در صورت گسترش سواد آموزی، نیاز به استفاده از اسلحه را به گونه ی گسترده ای کاهش می دهد.