شماری از باشندهگان شهر میمنه، مرکز ولایت فاریاب، از کاهش سطح آبهای زیرزمینی و کمبود آب آشامیدنی در این شهر بهشدت ابراز نگرانی میکنند. آنان افزایش نفوس و حفر چاههای عمیق در مناطق بالادست شهر را از دلایل عمده این وضعیت میدانند. این در حالی است که ویدیوهای منتشرشده از برخی روستاهای ولایت تخار نشان میدهد که شماری از روستاها بهدلیل نبود آب تخلیه شده و باشندهگان برخی روستاهای دیگر نیز به آب آشامیدنی صحی دسترسی ندارند. این ویدیوها تصاویر تلخ و تکاندهندهای از وضعیت زندهگی مردم در این مناطق به نمایش میگذارند.
برخی از باشندهگان فاریاب و کاربران شبکههای اجتماعی در این ولایت میگویند که جان هزاران فاریابی در خطر است و مردم شهر میمنه و مناطق همجوار آن با کمبود شدید آب آشامیدنی روبهرو هستند. آنان از طالبان خواستهاند که بند «دهندره» و بند آبگردان ولسوالی المار را اعمار کنند تا مردم از مشکلات ناشی از کمآبی در این ولایت نجات یابند. آنان در شبکههای اجتماعی پرسیدهاند: «چرا کار این پروژهها بهگونه جدی و عملی پیش نمیرود؟ مشکل اصلی در کجاست و چه زمانی مردم شاهد آغاز یا ادامه عملی این پروژهها خواهند بود؟»
یک باشنده شهر میمنه، مرکز ولایت فاریاب، میگوید: «شهر میمنه با مشکلات جدی کمبود آب مواجه است. بیشتر چاهها خشک شده و سطح آب پایین رفته است. جویها و دریاچههایی که از مناطق بالادست بهسوی میمنه سرازیر میشدند، نیز خشک شدهاند. افزایش چاههای عمیق و استفاده از سولر برای آبیاری زمینهایی که پیش از این للمی بودند، سبب شده است که آب به شهر میمنه نرسد.»
باشنده دیگری از شهر میمنه از نبود مدیریت درست منابع آب انتقاد میکند و میگوید پروژههایی که از سوی سازمانهای کمککننده زیر نام مدیریت آب در فاریاب اجرا شدهاند، بسیار ضعیف بوده و بهگونه اساسی روی آنها کار نشده است. او میگوید: «قبلاً عمیقترین چاه در میمنه ۲۰ متر بود، اما اکنون مردم چاههایی به عمق ۸۰ تا ۹۰ متر حفر میکنند. چاه ما ۷۰ متر عمق دارد، اما نهایتاً نیم ساعت آب میدهد و پس از آن خشک میشود.»
یک باشنده دیگر میمنه میگوید: «در ناحیه اول زندهگی میکنیم. چاههای ۸۰ متری خشک شدهاند و حالا چاهها را تا ۱۲۰ متر حفر میکنند. اگر برمه باشد، شاید تا ۱۶۰ متر هم برسد؛ معلوم نیست این روند تا چه زمانی ادامه پیدا خواهد کرد.»
این در حالی است که چینل «دهکده ما»، که ویدیوهایی از روستاهای محروم ولایت تخار نشر میکند، بهتازهگی ویدیویی منتشر کرده است که تصویر تلخ و تکاندهندهای از وضعیت زندهگی مردم در این روستاها به نمایش میگذارد.
در این نوار تصویری دیده میشود که کودکان این روستا برای پیدا کردن قطرهای آب، شبها بهجای خوابیدن، با دبههای خالی از خانه بیرون میشوند و به سوی محلی میروند که تنها امید خانوادهها برای تامین آب آشامیدنی است. آنها در تاریکی شب، میان سنگها و راههای دشوار، منتظر میمانند تا ظرفهایشان را پر کنند و آب را به خانه ببرند.
در این ویدیو دیده میشود که این مقدار آب برای باشندهگان محل کافی نیست و کسانی که دیرتر میرسند، سرانجام مجبور میشوند دبههایشان را با گلولای پر کنند تا دستخالی به خانه برنگردند. در ویدیو دیده میشود که ذخیرهای که به نظر میرسد آب در آن جمع میشود، با گذشت زمان خالی شده و چیزی که باقی میماند، گلولای است؛ گلولایی که شاید برای بسیاری قابل استفاده نباشد، اما برای خانوادههای تشنه، حتا همان نیز بهتر از دستخالی برگشتن است.
یک باشنده محل میگوید که باشندهگان قریههای «قرهبلاق، پسته مزار، خجوان و پنگانی، خواجه خیرها» با مشکل بیآبی دستوپنجه نرم میکنند. از صدا و سیمای این افراد نیز به نظر میرسد که فقر و درماندهگی، آنان را نسبت به دسترسی به آب صحی آشامیدنی ناامید ساخته است. آنان از کمککنندهگان و افراد خیّر میخواهند که برای حفر چاه عمیق به مردم این مناطق کمک کنند.
در همین حال، نجیبالله سدید، متخصص آب، در صفحه فیسبوک خود نوشته است که افرادی که در این ویدیو دیده میشوند، باشندهگان قریه قرهبلاغ ولسوالی رستاق ولایت تخار اند که بهدلیل سالها محرومیت و غفلت حاکمان، مجبورند از آب آلوده استفاده کنند. او افزوده است: «این همان مردمانیاند که صاحبان اصلی معادن طلا هستند، اما اینگونه در حقارت زندهگی میکنند. حکومتهای افغانستان همه یک ویژهگی مشترک دارند و آن این است که مردم را از خود نمیدانند. من در تعجبم که چگونه مقامات شب خوابشان میبرد، در حالی که ملتشان در چنین وضعیتی، که شایسته انسان نیست، زندهگی میکنند.»
پیش از این، نهادهای بینالمللی نیز در گزارشهای متعدد از بحران آب در افغانستان پرده برداشتهاند. صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) در یکی از گزارشهای خود گفته است که خشکسالیهای پیهم و دیگر بحرانهای اقلیمی، دسترسی مردم به آب آشامیدنی سالم را دشوارتر کرده است. براساس ارزیابی سراسری افغانستان در سال ۲۰۲۵، بیش از ۶۷ درصد خانوادهها با خشکسالی و کمبود آب روبهرو بودهاند و یکچهارم خانوادهها به منابع آب غیرایمن یا بهبودنیافته دسترسی داشتهاند.
بانک جهانی نیز در پروژه «کمک اضطراری آب افغانستان» گفته است که ۱۶ ولایت آسیبدیده از خشکسالی، شامل حدود ۱۲۰ ولسوالی، با محدودیتهای شدید در دسترسی به آب آشامیدنی سالم و خدمات آب و فاضلاب روبهرو هستند. این پروژه با هدف بهبود دسترسی به آب آشامیدنی و آب مورد نیاز برای آبیاری برای ۱.۲ میلیون تن در مناطق روستایی طراحی شده است.
