پس از تشدید درگیری طالبان و پاکستان، وضعیت هزاران پناهجوی افغانستان در این کشور بهشدت وخیم شده است. پناهجویان افغانستان در پاکستان میگویند که نظامیان این کشور هیچ «حرمت و مرزی» را نمیشناسند و به هیچکس، حتا کودکان و بیماران، رحم نمیکنند. به گفته این پناهجویان، آنان اکنون با مشکلات فراوان روحی و روانی دستوپنجه نرم میکنند و کودکانشان از ابتداییترین حقوق انسانی محرومند. آنان میافزایند که کودکانشان بهجای رفتن به مکتب و تفریح، در گوشه خانه زندانی هستند و هر لحظه با نگرانی به بزرگترها هشدار میدهند که «پولیس آمد.» این پناهجویان تأکید میکنند که بهدلیل بسته بودن گذرگاهها، پناهگاههای موقتی در پاکستان اکنون گنجایش پناهجویان بازداشتشده را ندارند و همه آنان به زندانهای این کشور انتقال داده میشوند. آنان میگویند بهدلیل قطع ارتباط، هیچکس از سرنوشت عزیزانشان در این کشور آگاهی ندارد و این وضعیت نگرانیهای جدی و گستردهای را به وجود آورده است.
با ادامه درگیریهای نظامی میان پاکستان و طالبان، هزاران پناهجوی افغانستان در این کشور در وضعیت دشواری قرار گرفتهاند. این پناهجویان میگویند که با وجود آنکه بهدلیل تهدیدهای طالبان مجبور به ترک کشور شدهاند، اما در پاکستان نیز بهای سیاستهای طالبان را میپردازند و از سوی این کشور بازداشت و زندانی میشوند. به گفته آنان، هماکنون دهها زن، کودک و مرد بدون ارتکاب جرمی و بدون طی مراحل قانونی در زندانها در بیسرنوشتی به سر میبرند.
اسد، یکی از این پناهجویان میگوید: «حتا به مرده مهاجر هم احترام نمیگذارند. انسانیت، شرافت و گذشت هیچکدام در وجود پولیس این کشور نیست و واقعاً هم کسی پیدا نمیشود که جلوی ستمگریهای آنان را بگیرد. آستینهایشان را فقط برای دزدی از مهاجرانی بالا زدهاند که حتا نان خوردن ندارند. در یک هفته سه یا چهار بار به خانههای مهاجران حمله میکنند و پولهای هنگفت میگیرند. کسانی که پول ندهند یا نداشته باشند، با لتوکوب و خشونت تمامعیار- خشونتی که حتا در برابر یک مجرم هم روا نیست – به زندان منتقل میشوند.»
این پناهجو میافزاید: «چرا پاکستان برای سرکوب پناهجویان، در تضاد با ارزشهای حقوق بشری، اینقدر بیباک عمل میکند؟ چرا هیچ نهادی نمیپرسد که واقعاً چه جریان دارد؟ روز گذشته به خانه یک مهاجر حمله کرده و از یک خانواده سه لک کلدار گرفتهاند. یعنی یک مهاجر که با هزار ناگزیری هزینه زندهگیاش را تأمین میکند، چند بار و تا چه اندازه باید به پولیس باج بدهد؟ واقعاً هیچکس خبر ندارد در این جنگل بیقانونی چه میگذرد. هیچ آدرسی هم نیست که به این کشور یادآوری کند.»
شهربانو جوادی، فعال مدنی و یکی از پناهجویان افغانستان در پاکستان، میگوید: «وضع عمومی مهاجران در پاکستان بسیار وخیم است. پروسس ویزا متوقف شده و تلاشی خانهبهخانه برای دیپورت ادامه دارد. پولیس پاکستان برای دیپورت به خانههای پناهجویان مراجعه میکنند و در شهرهای حومه اسلامآباد شمارههایی اعلام شده است تا هر پاکستانی که حضور مهاجران افغان را گزارش دهد، ده هزار کلدار جایزه دریافت کند. اوضاع برای مهاجران بسیار سخت شده است.»
نیک بخت عارفی، یکی دیگر از پناهجویان افغانستان در پاکستان، میگوید که پناهجویان، بهویژه زنان و کودکان، هیچ ربطی به جنگ و درگیریهای میان طالبان و پاکستان ندارند، اما قربانی اصلی این درگیریها هستند. به گفته او، اکثریت پناهجویان بهخاطر مشکلات امنیتی که طالبان برایشان ایجاد کرده بودند، مجبور به ترک افغانستان شدهاند، اما پولیس پاکستان بدون در نظر گرفتن وضعیت پناهجویان، آنان را دستگیر و به توقیفگاه انتقال میدهد.
این پناهجو میافزاید: «تمدید و صدور ویزا متوقف شده و بسیاری از افغانها ماههاست در انتظار تمدید یا صدور ویزای خود هستند. دولت پاکستان باید صدور ویزا برای مهاجران افغان را متوقف نکند و در اخراج آنان ملاحظات لازم را در نظر بگیرد، زیرا اکثریت مهاجرانی که در حال حاضر در پاکستان ساکناند، از سیاستهای نادرست طالبان فرار کردهاند و زندهگی در افغانستان برایشان دشوار است.»
یکی دیگر از پناهجویان افغانستان در پاکستان میگوید: «ما بهخاطر طی مراحل اسناد پناهندهگیمان به پاکستان آمدیم. دستکم در سالهای گذشته در ماه رمضان کمی راحت بودیم، اما حالا بهخاطر اقدامات طالبان شب و روز به خانهها هجوم میآورند و افراد را بازداشت میکنند. قبلاً در اسلامآباد محدودیت بیشتر بود، بنابراین به پشاور آمدیم؛ اما حالا پشاور هم همان وضعیت را پیدا کرده است. روزانه مردم را از بیرون دستگیر میکنند و شبها به خانهها یورش میبرند. هیچ نهادی هم نیست که به داد مهاجران برسد.»
همزمان، یک نوار تصویری در اختیار ۸صبح قرار گرفته است که نشان میدهد یکی از زنان پس از بازداشت از حال رفته و پولیس این کشور او را در شفاخانه رها کرده و رفته است. یکی از نزدیکان این بانو میگوید که پولیس پاکستان هیچگونه اعتنایی ندارد و این بیمار را در چنین وضعیتی بازداشت کرده و در شفاخانه رها کردهاند. او میگوید: «این مریض در وضعیتی قرار دارد که حتا نفس کشیدن عادی نیز برایش دشوار است.»
احمدشاه رحیمزی، یکی از خبرنگاران، که نزدیک به دو هفته است با وجود داشتن ویزای فعال از سوی پولیس پاکستان بازداشت شده، صدایی را به رسانهها فرستاده که در آن از وضعیت بد خود شکایت میکند و میگوید از سوی پولیس پاکستان لتوکوب میشود. او در این نوار صوتی میگوید: «تقریباً ۱۳ یا ۱۴ روز میشود که در بازداشت قرار دارم. وضعیت مرا بسیار خراب کردهاند. لتوکوب میکنند، با وجود اینکه ویزه دارم و در پولیس نیز راجستر هستم. وقتی مرا بازداشت کردند از من پول طلب کردند، اما بهراستی پولی نداشتم که بدهم. اکنون بسیار رویه زشت با من دارند و میگویند که شما مردم ما را میکشید، در حالی که ما خود مجبور به ترک کشور شدهایم.»
عبدالاحد، یکی از خبرنگاران افغانستان، و همسرش که با وجود داشتن ویزای معتبر در زندان ادیاله پاکستان نگهداری میشوند، واکنش خبرنگاران پاکستانی را نیز برانگیخته است. این خبرنگاران پاکستانی گفتهاند که دستور آزادی او در ۱۱ مارچ صادر شده است، اما او همراه با هسمر و کودکانش همچنان در بازداشت به سر میبرد.
در همین حال گزارشگران بدون مرز با نشر اعلامیه نگرانی شدید خود را از دستگیریهای و اخراجهای خودسرانه روزنامهنگاران افغانستان در پاکستان ابراز کرده و خواهان پایان فوری این سرکوب شده است.
همچنین صدها بیمار که در پاکستان، بهویژه در بخش تداوی سرطان در شفاخانه «شوکت خانم»، زیر درمان قرار داشتند، پس از درگیریهای طالبان و پاکستان در وضعیت دشواری قرار گرفتهاند. آنان بهدلیل مسدود بودن راهها و کمبود هزینه برای ماندن در پاکستان با مشکلات فراوان دستوپنجه نرم میکنند.
همزمان، صدها بیمار دیگر که تداویشان در داخل کشور امکانپذیر نیست و داروهای وارداتی از پاکستان نیز قطع شده است، ماههاست در انتظار باز شدن دروازه تورخم هستند تا بتوانند برای درمان به پاکستان بروند؛ اما همچنان درد و رنج خود را در سکوت تحمل میکنند و آخرین نفسهای زندهگیشان را در نهایت درماندهگی میکشند.
نورالله نایاب، یکی آموزگاران نوشته است: «من یک دهه شده بهطور منظم دو وقت در یک شب و روز ششنیم قلم دوا استفاده میکنم، بعد از اتفاقات جدید کمپنیهای دوا تغییر خورده بنابر همین تغییرات دوای که حال استفاده میکنم آن موثریت دوای قبلی را ندارد. دردهایم شدیدتر شده مسوول دردهای من کیست؟»
این در حالی است که درگیری میان طالبان و پاکستان نزدیک به سه هفته میشود که همچنان ادامه دارد. پاکستان جمعهشب، ۲۲ حوت، در ادامه حملات هوایی خود بخشهایی از کابل، قندهار، پکتیا و پکتیکا را بمباران کرده است که در نتیجه آن شماری از غیرنظامیان نیز کشته و زخمی شدهاند.
دفتر هیأت معاونت سازمان ملل متحد اعلام کرده است که در نتیجه حملات هوایی پاکستان در منطقه پلچرخی کابل، چهار غیرنظامی کشته و ۱۴ تن دیگر زخمی شدهاند. همزمان، مقامهای دو طرف به هشدارها و ادعای وارد کردن تلفات سنگین به یکدیگر ادامه دادهاند.
پس از آنکه وزارت دفاع طالبان اعلام کرد یک حمله پهپادی این گروه مرکز نظامی «حمزه» در فیضآباد اسلامآباد را هدف قرار داده و در نتیجه آن ۱۴ تن از نظامیان این کشور کشته شدهاند، آصف علی زرداری، رییس جمهور پاکستان، حملات پهپادی به «مناطق غیرنظامی» این کشور را بهشدت محکوم کرد و گفته طالبان از خط سرخ عبور کردهاند. او تأکید کرده که پاکستان هدف قرار گرفتن غیرنظامیان را تحمل نخواهد کرد و از مردم خود دفاع میکند. زرداری همچنین افزوده که خاک افغانستان نباید برای انجام فعالیتهای تروریستی علیه همسایهگان استفاده شود.
پاکستان همچنین دیشب اعلام کرده که نیروهای هوایی این کشور شنبه شب، ۲۳ حوت، سه منطقه در شهر قندهار را بمباران کردهاند. رسانههای پاکستانی نیز گزارش دادند که این حملات هوایی در مقر نیروهای ویژه رهبر طالبان در ناحیه سیزدهم قندهار انجام شده است.
مقامهای پاکستانی در حالی طالبان را به بمبارانهای بیش تر هشدار میدهند که وزارت خارجه هند حملات هوایی پاکستان بر خاک افغانستان را نکوهش کرده و گفته که این اقدامات منجر به کشته شدن غیرنظامیان و تخریب زیرساختها شده است.
رندهیر جیسوال، سخنگوی وزارت خارجه هند، گفته که پاکستان با ایده «افغانستان مستقل» دشمنی دارد. همزمان، امریکا از پاکستان حمایت کرده و نماینده ویژه چین برای میانجیگری میان دو طرف در حال رایزنی است.
پس از آنکه سخنگوی وزارت خارجه هند گفته پاکستان با ایده «افغانستان مستقل» دشمنی دارد، وزارت خارجه پاکستان در بیانیهای هند را به ایجاد بیثباتی منطقهای متهم کرده است. پاکستان اعتراض هند را ریاکارانه توصیف کرده و ادعا کرده است که این کشور عمداً از گروههای تروریستی حمایت میکند تا امنیت پاکستان را تضعیف کند.
