افغانستان زیر سیطره حاکمیت طالبان، به کانون گرم خشونتهای فزیکی و آنلاین تبدیل شده است. طالبان صدها تن را به‌عنوان «قلم‌وال‌های امارتی» در شبکه‌های اجتماعی استخدام کرده‌اند. این کاربران صفحه‌های مجازی طالبان، مخالفان سیاسی این گروه به‌ویژه زنان سیاست‌مدار و معترض را در شبکه‌های اجتماعی با الفاظ زشت و رکیک توهین می‌کنند. به‌تازه‌گی افغان ویتنس در یک گزارش تحقیقی دریافته است که خشونتهای آنلاین علیه زنان، پس از تسلط طالبان افزایش یافته است. یافته‌های این گزارش نشان می‌دهد که پست‌های توهین‌آمیز در فضای مجازی در سال ۲۰۲۲، نسبت به سال ۲۰۲۱ سه برابر افزایش یافته است. پژوهشگران این گزارش تحقیقی گفته‌اند که از زمان تسلط طالبان بر افغانستان، رسانههای اجتماعی از فضایی برای ابراز نظریات اجتماعی و سیاسی، به کانونی آزارواذیت و سرکوب زنان مبدل شده و موجی از خشن‌ترین و زشت‌ترین پیام‌ها زنان را هدف قرار داده است.
افغان ویتنس گزارش داده که خشونتهای آنلاین علیه زنان افغانستان افزایش یافته است. در این گزارش آمده که با توجه به رفتار زن‌ستیزانه طالبان و مدیریت ضعیف رسانههای اجتماعی، فعالان سیاسی زن در افغانستان وادار به سکوت شده‌اند. در گزارش تصریح شده که خشونت و سخنان نفرت‌انگیز در فضای شبکه‌های اجتماعی علیه زنان فعال در عرصه سیاست افغانستان، افزایش یافته است.
یافته‌های گزارش نشان می‌دهد که پست‌های توهین‌آمیز علیه زنان در فضای مجازی از ماه جون تا دسامبر ۲۰۲۱ میلادی در مقایسه به زمان مشابه در سال ۲۰۲۲، سه برابر افزایش یافته است. پژوهشگران این تحقیق گفته‌اند که مشابه تحقیقی در میانمار، پست‌های کاربران را از صفحه اجتماعی ایکس جمع‌آوری کرده و با زنان مصاحبه انجام داده‌اند.
این پژوهشگران، بیش از ۷۸ هزار پست به زبان‌های فارسی و پشتو را گردآوری و سپس تجزیه و تحلیل کرده‌اند. در گزارش تصریح شده که نزدیک به ۱۰۰ زن فعال سیاسی از طریق این پست‌ها هدف قرار گرفته‌اند که شماری از آنان پس از تسلط طالبان افغانستان را ترک کرده‌اند. در گزارش گفته شده که پژوهشگران این نهاد، نتوانسته‌اند در هنگام تجزیه و تحلیل از محتوای پست‌ها، به‌ساده‌گی موقعیت همه زنانی را که از این رفتار صدمه دیده‌اند، تشخیص بدهند.
در همین حال فرانچسکا جنتایل، پژوهشگر ارشد این تحقیق، گفته است: «از زمان تسلط طالبان بر افغانستان، رسانههای اجتماعی از فضایی برای ابراز نظریات اجتماعی و سیاسی، به کانونی ویژه برای آزارواذیت و سرکوب زنان مبدل شده است. ما گواه موجی از خشن‌ترین و زشت‌ترین پیام‌هایی بوده‌ایم که زنان افغان را هدف قرار میدهند. این پیام‌ها اغلب در قالب پیام‌های خصوصی و در عین حال خشونت‌آمیز، تهدیدآمیز و با ماهیت مستهجن (پورنوگرافی) ارسال شده‌اند.»
پژوهشگر ارشد این تحقیق گفته که خصومت طالبان با زنان و حقوق آن‌ها، این پیام را به سوءاستفاده‌کننده‌گان فضای مجازی می‌فرستد که هر زنی که برای دفاع از حقوق خود می‌ایستد، سزاوار توهین است و انتقاد از او جایز است.
یافته‌های گزارس نشان می‌دهد که اعتراض‌های زنان در داخل و خارج از افغانستان، در فضای مجازی با سخنان تنفر‌آمیز مواجه شده است. زنان در این تحقیق نگرانی‌های خود را از عدم مدیریت خشونت آنلاین بیان کرده‌اند.
افغان ویتنس تصریح کرده که افزون بر خطرات واقعی که امنیت زنان را تهدید می‌کند، زنان مجبور به سکوت شده و خشونتهای آنلاین تاثیرات منفی بر سلامت روانی و روحی آنان گذاشته است. در گزارش گفته شده که منع آموزش و دسترسی زنان به مکان‌های عمومی از نیمه دوم سال ۲۰۲۲، خشونتهای آنلاین علیه زنان را افزایش داده است. همچنان پژوهشگران تحقیق، زنان معترض را که برای دفاع از حقوق خود به جاده‌ها برآمده‌اند، مشاهده کرده که با خشونت روبه‌رو شده‌اند.
در گزارش آمده است که پژوهشگران افغان ویتنس به تاریخ ۱ نوامبر ۲۰۲۲ موج دیگری از پست‌های توهین‌آمیز را شناسایی کرده‌اند. این پژوهشگران از ویدیویی که نشان می‌دهد تمنا زریاب پریانی، یکی از فعالان حقوق زن، برقع خود را آتش می‌زند، دریافته‌اند کسانی که این پست را به اشتراک گذاشته‌اند، مورد سخنان توهین‌آمیز قرار گرفته‌اند.
تحلیل و تجزیه افغان ویتنس از ماهیت خشونت آنلاین نشان می‌دهد که ۶۰ درصد از پست‌های کاربران صفحه‌های اجتماعی در افغانستان از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۲، کلمه‌هایی چون «فاحشه» و «روسپی» را علیه زنان به کار برده‌اند و استعمال کلمه «هرزه» علیه زنان ۱۱ درصد افزایش یافته است. زنانی که با افغان ویتنس مصاحبه کرده‌اند، گفته‌اند که پیام‌های مستقیمی که به آنان فرستاده شده حاوی تصاویر پورنوگرافی، تهدید به تجاوز جنسی و مرگ بوده است.
افغان ویتنس در این گزارش دریافته است که علاوه بر خشونت جنسیتی و سوءاستفاده جنسی، فعالان سیاسی زن مورد سخنان توهین‌آمیز مذهبی، سیاسی و قومی نیز قرار گرفته‌اند. طبق گزارش، زنان اشتراک‌کننده در این تحقیق، با چهار روایت مشترک مورد هدف قرار گرفته‌اند. روایت نخست این بوده است که این زنان از لحاظ جنسی بی‌بندوبار بوده و روایت دوم این‌که رسوم و عنعنات فرهنگی و دینی را نقص می‌کنند. همچنان گفته شده که این زنان عمال غرب هستند و روایت دیگر هم تلاش برای پناهنده‌گی در غرب خوانده شده است.
یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اکثر مرتکبان خشونت علیه زنان، از طالبان حمایت می‌کنند. پژوهشگران افغان ویتنس دریافته‌اند که افراد رده‌پایین طالبان و کاربران رسانههای اجتماعی طرف‌دار طالبان، اغلب در عقب پست‌های توهین‌آمیز قرار دارند.
پژوهشگران افغان ویتنس با شش زن افغان به شمول یک فعال حقوق زن، یک مقام سابق دولتی و یک خبرنگار، مصاحبه کرده‌اند. آنان دریافته‌اند که خشونت آنلاین بر مشارکت آنلاین زنان تأثیرات ناگوار گذاشته و زنده‌گی روزمره زنان را در سطح شخصی، اجتماعی و حرفه‌ای متاثر کرده است. مصاحبهشوندهگان این تحقیق گفته‌اند که در پی خشونت آنلاین خود را سانسور کرده و یا از رسانههای اجتماعی کناره‌گیری کرده‌اند. طبق گزارش، زنان تاکید کرده‌اند که به دلیل ترس و نگرانی از عدم امنیت خود، از دیدارهای حضوری با دیگران، به شمول دیدار با دوستان و اعضای خانواده، خودداری کرده‌اند.
یکی از مصاحبهشوندهگان به پژوهشگران گفته است: «من فکر می‌کنم نفرتی که آن‌ها در شبکه‌های اجتماعی نشان میدهند، با آن‌چه در زنده‌گی واقعی احساس می‌کنند، تفاوتی ندارد. اگر آن‌ها با شما روبه‌رو شوند، همان نفرت را نشان خواهند داد.»
پژوهشگران این تحقیق تاکید کرده‌اند که خشونت آنلاین بر زنده‌گی خانواده‌گی زنان تأثیر می‌گذارد و کنترل و اجبار اعضای مرد خانواده بر رفتار و نحوه لباس زنان خانواده را تقویت می‌کند. به گفته آنان، این نگرانی وجود دارد که خشونت آنلاین منجر به خشونت خانواده‌گی شود.
این تحقیق نشان می‌دهد که چگونه رسانههای اجتماعی در افزایش خشونت آنلاین نقش داشته‌اند. گزارش به نقل از ایلان ماسک، مسوول ایکس/توییتر، گفته است که او خود را مطلق‌گرای آزادی بیان می‌داند. در گزارش احتمال داده شده که چنین نظری به کاربران این انگیزه را داده باشد که به پخش کردن سخنان نفرت‌انگیز مبتنی بر جنسیت و خشونت علیه زنان تمایل بیشتر داشته باشند. این گزارش تغییرات احتمالی در نحوه واکنش ایکس/توییتر به محتوای خشونت‌آمیز یا توهین‌آمیز تاکید می‌کند؛ زیرا در ایکس یافتن پست‌هایی که در تناقض با پالیسی‌های این صفحه اجتماعی قرار دارند، دشوارتر می‌شود و به‌طور کامل حذف نمی‌‌شوند.
در گزاش پیشنهاد شده که اقدامات بیشتر از سوی شرکت‌های رسانههای اجتماعی روی دست گرفته شود. این نهاد به نقل از زنان گفته که آنان می‌خواهند که شرکت‌های رسانههای اجتماعی نظارت خود بر سخنان نفرت‌انگیز به زبان‌های غیرانگلیسی و زبان‌های محلی را بیشتر سازند. زنان مصاحبه‌شونده این تحقیق گفته‌اند که باید در حذف محتوای توهین‌آمیز و حساب‌های کاربری مرتکب خشونت علیه زنان، اقدام‌های جدی‌تر روی دست گرفته شود.
گفتنی است که افغان ویتنس پروژه مربوط به مرکز تاب‌آوری اطلاعات است. افغان ویتنس یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در بریتانیا‌ست که از اطلاعات و تکنیک‌های منبع باز برای تحقیق موارد نقض حقوق بشر، جنایات جنگی و اطلاعات نادرست در افغانستان، اوکراین، میانمار و سودان استفاده می‌کند.
