براساس گزارش سالانه «تیم نظارت بر تحریم‌ها و پشتیبانی تحلیلی سازمان ملل متحد»(۱) برای سال ۲۰۲۵ که در دسامبر ۲۰۲۵ منتشر شد، رژیم طالبان در حال گسترش پناه‌گاه‌های داخلی برای گروه‌های تروریستی با اهداف منطقه‌ای و بین‌المللی است. این گزارش خاطرنشان می‌سازد که طالبان همچنان به القاعده و شاخه‌های آن، مانند تحریک طالبان پاکستان، اجازه فعالیت می‌دهند. این گزارش جزییات وجود مراکز آموزشی تروریستی، مدارس مذهبی افراطی و خانه‌های امن مرتبط با حملات مرگبار تی‌تی‌پی در آن‌سوی مرز در پاکستان را شرح می‌دهد.
طالبان این واقعیت را انکار می‌کنند. جامعه جهانی اگر تصور کند که این تهدید مهار شده است، خود را فریب می‌دهد. جلوگیری از تکرار حوادث مثل ۱۱ سپتامبر مستلزم تشدید تحریم‌های جهانی علیه طالبان، حمایت از نیروهای سیاسی افغانستان که مدافع تغییرات غیرخشونت‌آمیز هستند، و فراهم کردن پناهگاه امن برای متحدان افغانستانی در تبعید است که در صورت بازگشت به افغانستان، ترس موجهی از آزارواذیت، شکنجه یا اعدام دارند.
ادعای طالبان مبنی بر این‌که حاکمیت آن‌ها فعالیت‌های القاعده را کنترل کرده است، شرطی که در توافق‌نامه ۲۰۲۰ دوحه با ایالات متحده توافق شده است، توسط یافته‌های سازمان ملل متحد رد می‌شود. این تیم نظارت سازمان ملل گزارش می‌دهد که القاعده «رهنمودهای ایدئولوژیک» را برای سایر گروه‌های تروریستی فراهم کرده و به‌عنوان «ارایه‌دهنده خدمات و تقویت‌کننده» برای آن‌ها عمل می‌کند. این گزارش به فعالیت مدارس مذهبی در ولایات شرقی و شمال‌شرقی اشاره کرده است، جایی که القاعده «کودکان را تلقین عقیدتی کرده و آن‌ها را برای جنگ‌وجو شدن آموزش می‌دهد.»
بنابراین، این تهدید نه‌تنها فوری بلکه بین‌نسلی است. یک گزارش جداگانه در اواخر سال ۲۰۲۴ توسط «بازرس ویژه برای بازسازی افغانستان»(۲)، چالش‌های امنیتی جاری در افغانستان و محدودیت‌های تلاش‌های بازسازی و مبارزه با تروریسم تحت کنترل طالبان را برجسته ساخت که بر نگرانی‌ها در مورد پناه‌گاه‌های امن برای گروه‌های افراطی مانند القاعده تأکید می‌کند. در چارچوب سازوکار تحریم‌های سازمان ملل علیه القاعده، یک گزارش دیگر سازمان ملل متحد آشکارا به طالبان به‌عنوان گروهی که «به میزبانی و حمایت از این گروه ادامه می‌دهند» اشاره کرد. خود القاعده نیز در سال ۲۰۲۴ از افغانستان به‌عنوان یک «پناهگاه امن» یاد کرد.
در همین حال، در حالی که طالبان برخی اقدامات موثر را داعش انجام داده‌اند، سازمان ملل خاطرنشان می‌کند که شاخه خراسان یا افغانستان آن مقاوم بوده و همچنان تهدیدی هم در داخل افغانستان و هم در خارج از آن به شمار می‌رود.
کارشناسان هشدار می‌دهند که تحریک طالبان پاکستان «تی‌تی‌پی»، که با القاعده در ارتباط است، به‌طور ویژه‌ای یک تهدید فزاینده و فرامنطقه‌ای محسوب می‌شود. گزارش تیم نظارت سازمان ملل تخمین می‌زند که حدود شش هزار جنگ‌وجوی تی‌تی‌پی در افغانستان پناه گرفته‌اند. تنها در سال ۲۰۲۵ بیش از ۶۰۰ حمله توسط تی‌تی‌پی در پاکستان رخ داده است که عمدتاً اهداف نظامی و دولتی را هدف قرار داده و باعث ده‌ها کشته و مجروحان بسیار بیش‌تری شده است.
دولت پاکستان دست به اقدامات تلافی‌جویانه نظامی علیه آنچه «اهداف تی‌تی‌پی در داخل افغانستان» می‌خواند، زده است که در نتیجه آن دست‌کم ۵۰ غیرنظامی افغان کشته شده‌اند. همچنین مسدود ساختن تنبیهی مرزها توسط پاکستان، باعث از دست رفتن روزانه حدود یک میلیون دالر از تجارت مرزی برای اقتصاد افغانستان شده است. این تنش‌ها به‌دلیل رقابت هند و پاکستان شعله‌ورتر شده و به طور بالقوه منطقه آسیای جنوبی را بی‌ثبات می‌سازد؛ این در حالی است که حملات گروه‌هایی از داخل افغانستان، منافع تجاری چین و اهداف فرامرزی در تاجیکستان را نیز هدف قرار داده‌اند.
سرکوب سیستماتیک حقوق بشر توسط طالبان این خطرات را بیشتر تشدید می‌کند. حذف زنان از آموزش، اشتغال و زنده‌گی عمومی، نیروهای تعدیل‌کننده اجتماعی را از بین برده و کنترل ایدئولوژیک را در سطوح خانواده و جامعه تحکیم می‌بخشد. ازدواج‌های زودهنگام و اجباری که اکنون به طور گسترده رواج یافته است، دختران را از آموزش محروم کرده و در عین حال ساختارهای قدرت افراط‌گرایان را تقویت می‌کند. آزارواذیت اقلیت‌های قومی و مذهبی، نارضایتی‌هایی را عمیق‌تر می‌سازد که گروه‌های تروریستی فراملی از نظر تاریخی برای سربازگیری از آن‌ها بهره‌برداری کرده‌اند. سرکوب و تروریسم پیامدهای موازی نیستند؛ بلکه یکدیگر را تقویت می‌کنند.
جهان تمرکز خود را از افغانستان منحرف کرده است؛ دقیقاً همانند وضعیتی که در آستانه سپتامبر ۲۰۰۱ رخ داد و به شبکه‌های خطرناک فرصت و فضای لازم برای بازسازی و سازمان‌دهی را فراهم ساخت. طالبان در حال تبدیل شدن به منبع الهام برای سایر گروه‌های افراطی و پناهگاه امن مطلوب آن‌ها هستند. این یک اشتباه است که با وجود روندهای شکل‌گیری و تقویت تهدیدها، مسیر روسیه در به رسمیت شناختن رژیم طالبان را دنبال کنیم.
تحریم‌های جهانی پابرجا هستند، اما تشدید این تدابیر حیاتی است. شورای امنیت سازمان ملل متحد باید بر تحریم‌های قوی‌تر، همراه با نظارت دقیق بر اجرای آن‌ها، تا زمان تحقق پیشرفت‌های ملموس و قابل راستی‌آزمایی در مبارزه با تروریسم، پافشاری کند. شورای امنیت سه وظیفه فوری بر عهده دارد: افزودن رهبران جدید طالبان به فهرست تحریم‌های پیش از ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱؛ جلوگیری از سفرهای آزادانه رهبران شناخته‌شده تروریستی این گروه مانند سراج‌الدین حقانی؛ و قرار دادن رهبری طالبان، به‌ویژه رییسان استخبارات [این گروه] که به طور گسترده به‌عنوان گرداننده‌گان تروریست‌های خارجی شناخته می‌شوند، تحت چارچوب سازوکار تحریم‌های جداگانه القاعده.
تحریم‌ها به تنهایی افراط‌گرایی را عقب نخواهند راند. این امر نیازمند خلاقیت، حوصله‌مندی و متحدان باانگیزه است. اکنون زمان آن فرا رسیده است تا ارتباطات بین‌المللی با اعضای جامعه مدنی افغانستان و رهبران در تبعید آن، در حمایت از یک نقشه راه برای افغانستانی در صلح با خود و متعهد به ثبات منطقه‌ای، گسترش یابد. این همان توصیه «ارزیابی مستقل» ارایه‌شده به شورای امنیت در سال ۲۰۲۳ بود که نشان می‌داد «صلح پایدار و توسعه اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی پس از ۴۵ سال درگیری مسلحانه» مستلزم آن است که جامعه جهانی از مشارکت همه‌شمول و نماینده‌محور شهروندان افغانستان در یک گفت‌وگوی سیاسی حمایت کند.
در نهایت، برای دستیابی به این اهداف و درس گرفتن از تجربیات ۱۱ سپتامبر، باید از آن دسته از شهروندان افغانستان که به ارزش‌های همه‌شمول و حقوق بشر اعتقاد دارند، محافظت شود، تا حد امکان در داخل افغانستان، جایی که آن‌ها عملاً گروگان هستند، و همچنین در کشورهایی که به آن‌ها پناه برده‌اند. بازگرداندن شهروندان افغانستان که با غرب کار کرده‌اند به زیر سلطه طالبان، در برخی موارد به معنای امضای حکم اعدام آن‌هاست. در موارد دیگر، این کار متحدان طبیعی ما در مبارزه با افراط‌گرایی را بی‌اثر می‌سازد.
زمان آن فرا رسیده است که ایالات متحده «قانون استقبال پایدار»(۳) را تصویب کند؛ قانونی که از تلاش‌ها برای اسکان مجدد شهروندان افغانستان و پیوستن اعضای خانواده‌ها به یکدیگر محافظت می‌کند و در عین حال، شفافیت را از طریق گزارش‌دهی منظم به کانگرس و بررسی‌های دقیق امنیت ملی فراهم می‌سازد. اکنون زمان آن است که ضمن درس گرفتن از گذشته، به وعده‌های خود عمل کنیم.
اصطلاحات به زبان اصلی
۱. United Nations’ Analytical Support and Sanctions Monitoring Team
۲. Special Inspector General for Afghanistan Reconstruction (SIGAR)
۳. «Enduring Welcome Act»
منبع: Afghanistan Under Taliban Rule Makes the World Less Safe – The Diplomat
