شماری از شهروندان کشور که از ولایتهای مختلف برای دریافت تذکره و ترجمه آن به کابل مراجعه کردهاند، از فساد و کارشکنی در ریاست «قضایای امارتی» وزارت عدلیه طالبان بهشدت ابراز نگرانی میکنند. آنان میگویند که پس از دریافت تذکره از ریاست عمومی ثبت احوال نفوس تحت کنترل طالبان، برای ترجمه آن نیاز به تایید این نهاد دارند؛ اما رییس و کارمندان این بخش با بهانههای مختلف در روند کار مراجعان اخلال ایجاد کرده و در قبال انجام امور، از آنان پول مطالبه میکنند.
در ادامه شکایتهای شهروندان از برخورد نامناسب و کارشکنی طالبان در نهادهای دولتی تحت کنترل این گروه، شماری از افرادی که برای تایید تذکرههای خود به وزارت عدلیه طالبان مراجعه کردهاند، از رشوهستانی و برخوردهای تحقیرآمیز ابراز نگرانی میکنند. به گفته آنان، طالبان در ریاست «قضایای دولت» به بهانههای مختلف تذکرههای افرادی را که از سوی اداره ثبت احوال نفوس این گروه صادر شده است، متوقف میکنند و سپس از طریق افراد رابط خود، در برابر هر تذکره خواستار دریافت ۵۰۰ دالر رشوه میشوند.
حداقل سه منبع با ارسال ویدیوهایی از مدارک خود که از سوی اداره ثبت احوال نفوس زیر سلطه طالبان تایید و مهر شدهاند، تایید کردهاند که در بیرون از دفتر «قضایای دولت» که طالبان آن را «قضایای امارتی» مینامند در برابر تایید هر تذکره کاغذی، ۵۰۰ دالر از آنان درخواست شده است. به گفته آنان، برخی افراد ناچار به پرداخت این مبلغ میشوند، اما خودشان توانایی پرداخت چنین هزینهای را نداشتهاند.
نوید (مستعار)، یکی از افرادی که برای بستگان درجهیک خود تذکره میگیرد، میگوید تمامی مراحل رسمی اخذ تذکره را طی کرده است. به گفته او، پس از آنکه خواست تایید ترجمه انگلیسی را از «قضایای دولت» زیر سلطه طالبان دریافت کند، تذکرهاش از سوی این نهاد قید شده است.
این مرد میگوید: «احکام گرفتم، به ثبت احوال نفوس رفتم و تمام کارهایش را انجام دادم. وقت میخواستم که از وزارت خارجه [طالبان] تایید بگیرم، گفتند باید ترجمه انگلیسی از سوی قضایای دولت تایید شود. آنجا رفتم، تعرفه دادند و تعرفهشان را هم پرداخت کردم. گفتند دو روز بعد مراجعه کنید. وقتی مراجعه کردم، گفتند هر کسی تذکره میگیرد باید کارتهای خارجیاش را بیاورد. کارتهای خارجی را هم بردم، اما باز هم کارم را انجام ندادند. بیش از ۱۰ روز است که سرگردان هستم.»
نوید میافزاید: «۱۰ روز است که پشتشان میروم، تذکرهام را نمیدهند و میگویند بروید ۵۰۰ دالر بدهید تا تذکرههایتان را از پیش قاری یاسر، مسوول همین بخش، بگیریم. پیش او که میرویم، دشنام میدهد. ما چه کنیم؟ احکام خودشان است که از احصاییه تذکره داده شده است. ما از کجا ۵۰۰ دالر بیاوریم؟ پشت اداره تحقیر و توهین میکنند؛ مردم هزاره را اینگونه با ما رفتار میکنند، در حالی که به دیگران اجازه داده میشود. هر روز میبینم. ما منتظر هستیم. ۱۰ هزار افغانی به بانک تحویل دادهایم.»
مرد دیگری که از شمال کشور آمده است، میگوید میخواهد برای نواسههایش تذکره غیابی بگیرد. او میافزاید که تمام روند رسمی آن را طی کرده و از اداره احصاییه برای آنان تذکره نیز گرفته است. به گفته او، از طریق تماس ویدیویی نیز تاییدیه دریافت کردهاند و برای هر کدام ۱۵۰ دالر پرداخته است.
این مرد میافزاید: «قضایای دولت اسناد رسمی انگلیسی را تایید میکند، اما میگویند بروید تذکره برقی بیاورید یا پدرش را بیاورید. ما از کجا بیاوریم؟ پدرش در خارج است. در حالیکه براساس رویت تذکره پدر، ثبت احوال نفوس برایشان تذکره صادر کرده است.»
این مرد با نگرانی میگوید: «صدای ما را هیچکس نمیشنود. رییس عریضه را به روی ما میزند. فردی که در بیرون است میگوید از هر تذکره ۵۰۰ دالر بدهید تا تذکرههایتان را بگیریم. یکونیم هزار دالر میخواهد. اگر غیرقانونی است، چرا ثبت احوال نفوس تذکره صادر میکند و پول میگیرد.»
خانم دیگری که تجربه مشابهی دارد، میگوید: «تمام کارهایم را انجام دادم. وقتی تذکره را برای تایید به وزارت خارجه [طالبان] بردم، گفتند به قضایای دولت ببرید. آنجا رفتم، تعرفه دادند و پولش را هم پرداخت کردم، اما وقتی در تاریخ تعیینشده مراجعه کردم، تذکرهها را ندادند. ۲۰ بار مراجعه کردم، اما همچنان تذکرهام را تحویل ندادند. یک خانم دیگر همانجا بود، خودش را پیش پای طالب انداخت و گریه و ناله کرد، اما اسنادش را به او هم ندادند. اسناد مرا نیز تحویل ندادند و با تحقیر و توهین با ما برخورد کردند. در بیرون افرادی هستند که میگویند ۵۰۰ دالر بدهید، ما این کار را برایتان انجام میدهیم.»
پیش از این نیز شهروندان کشور از عملکرد برخی نهادهای زیر سلطه طالبان شکایت کرده و گفته بودند که کارشکنی و رشوهستانی به اوج خود رسیده است. به گفته آنان، در بسیاری از ادارات، افراد وابسته به طالبان نفوذ دارند و بدون دریافت پول یا هدیه، از انجام امور مراجعان خودداری میکنند.
سال گذشته، اداره احصاییه و معلومات طالبان اعلام کرده بود که قیمت شناسنامه کاغذی که بهگونه غیرحضوری توزیع میشود، بین ۵۰ تا ۱۵۰ دالر تعیین شده است. در خبرنامه این گروه که روز سهشنبه، ۱ میزان ۱۴۰۴، صادر شده، آمده است که شهروندان افغانستان مقیم کشورهای همسایه، آسیای میانه، هند و ترکیه که میخواهند بهصورت غیرحضوری شناسنامه کاغذی دریافت کنند، بهجای ۲۰۰ دالر امریکایی، ۵۰ دالر پرداخت میکنند، در حالی که این نرخ برای شهروندان مقیم کشورهای عربی، افریقایی و روسیه ۷۰ دالر تعیین شده است.
اداره احصاییه و معلومات طالبان اضافه کرده است که آنعده از شهروندان افغانستان که در کشورهای اروپایی، امریکا، کانادا و استرلیا سکونت دارند و میخواهند به شکل غیرحضوری شناسنامه کاغذی اخذ کنند، ۱۵۰ دالر پرداخت خواهند کرد.
این در حالی است که نمایندهگی طالبان در بن آلمان اعلام کرده است افرادی که نمیتوانند شخصاً به اداره ثبت احوال نفوس در افغانستان مراجعه کنند، میتوانند به این نمایندهگی مراجعه کرده و فورم درخواست تذکره غیابی را دریافت نمایند. به گفته این نهاد، متقاضیان پس از تکمیل فورم، باید آن را بهصورت فزیکی به افغانستان ارسال کنند و اقارب آنان روند طی مراحل اسناد را از طریق اداره مربوطه در افغانستان پیگیری و تکمیل نمایند. براساس بیانیه این نهاد، بدون تذکره معتبر، امکان درخواست پاسپورت، تصدیق تجرد، سند ازدواج و بسیاری از خدمات کنسولی دیگر وجود ندارد.
