با اخراج گسترده پناه‌جویان از ایران و پاکستان به افغانستان، طالبان روند بازداشت نظامیان پیشین، فعالان رسانه‌ای و مدنی را در ولایت‌های مختلف تشدید کرده‌اند. منابع در کابل می‌گویند که طالبان حتا به کودکان محل پول می‌دهند تا چهره‌هایی را که به‌تازه‌گی از بیرون به منطقه آمده‌اند شناسایی و به آن‌ها گزارش دهند. در یک مورد، یک کارمند پیشین امنیت ملی از همین طریق در منطقه «سر گردنه، ناحیه دوم» بازداشت شده است.
یک شاهد عینی که پرداخت پول از سوی طالبان به کودکان محل و افراد نیازمند را از نزدیک دیده، به روزنامه ۸صبح می‌گوید: «در برخی مناطق، طالبان به کودکانی که نیاز مالی دارند پول می‌دهند تا در برابر آن، نظامیان پیشین را شناسایی و معرفی کنند.»
این منبع می‌گوید: «چند روز پیش از ناحیه دوم شهر کابل عبور می‌کردم که دیدم طالبان تجمع کرده‌اند. من هم ایستادم تا ببینم چه خبر است. یک جوان را که تازه از ایران برگشته بود، با خود بردند. او را می‌شناختم، چون در دوران جمهوریت همیشه با لباس نظامی می‌دیدمش؛ فکر می‌کنم کارمند امنیت ملی بود. وقتی او را بردند، مردم جمع شده بودند و همه می‌گفتند که این فرد کارمند دولت پیشین بوده است.»
منبع که خود شاهد بازداشت یک نظامی پیشین بوده، می‌افزاید: «یک جوان آمد و در میان جمع گفت که طالبان به کودکان و نوجوانانی که نیاز مالی دارند، پیشنهاد داده‌اند که در برابر معرفی نظامیان پیشین، مبلغی بین ۵ تا ۱۰ هزار افغانی دریافت کنند. وقتی این را شنیدم، تصمیم گرفتم موضوع را با شما هم در میان بگذارم.»
از سوی دیگر، یافته‌های روزنامه ۸صبح نشان می‌دهد که طالبان در جریان هفته جاری دو نظامی پیشین را در کابل و کاپیسا بازداشت کرده‌اند. یکی از آنان به زندان بگرام و دیگری به زندان پلچرخی منتقل شده است. به گفته منابع، این دو نظامی پس از بازگشت از ایران، به زنده‌گی عادی خود ادامه می‌دادند.
همزمان، در چند روز گذشته سه نظامی پیشین توسط طالبان در ولایت‌های کابل، پکتیا و خوست تیرباران شده‌اند. در میان آن‌ها، یکی از نظامیان پیشین پس از شش ماه زندان در یک بازداشتگاه شخصی متعلق به یکی از مقام‌های طالبان در ولایت پکتیا، به‌شکل فجیعی به قتل رسیده و جسدش زیر سنگ‌ها پنهان شده است.
در هفته‌های اخیر، طالبان ده‌ها دختر و زن را در شهر کابل به اتهام عدم رعایت پوشش مورد نظر این گروه بازداشت کرده و به مکان‌های نامعلومی منتقل کرده‌اند. منابع پیش‌تر به روزنامه ۸صبح تایید کرده بودند که این بازداشت‌ها توسط دستگاه امر به معروف و نهی از منکر طالبان صورت گرفته و شماری از این زنان پس از ارایه ضمانت و اعتراف اجباری آزاد شده‌اند، اما همچنان از سرنوشت تعداد دیگری خبری در دست نیست؛ آن‌ها یا سکوت اختیار کرده‌اند یا هنوز در بند طالبان به سر می‌برند.
در همین حال، مرکز خبرنگاران افغانستان با نشر گزارشی از موج تازه بازداشت‌ها در کشور، به‌ویژه خبرنگاران و فعالان رسانه‌ای در کابل و شماری از ولایت‌ها، به‌شدت ابراز نگرانی کرده است. این نهاد می‌گوید که دست‌کم هفت خبرنگار در کابل و ولایات بازداشت شده‌اند و وسایل و تجهیزات کاری‌شان نیز از سوی طالبان ضبط شده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان با ابراز نگرانی شدید از تشدید سرکوب آزادی رسانه‌ها در کشور، از طالبان خواسته است که به حقوق و آزادی‌های اساسی خبرنگاران و دست‌اندرکاران رسانه‌ای احترام بگذارند و بازداشت‌شده‌گان را هرچه زودتر و بدون قید و شرط آزاد کنند. این نهاد به نقل از منابع خود گزارش داده که بازداشت‌ها در جریان سه هفته اخیر، به‌صورت مشترک توسط محتسبان (پولیس اخلاقی) وزارت امر به معروف و نهی از منکر و ماموران استخبارات طالبان در کابل و یکی از ولایت‌ها انجام شده است.
در گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان به نقل از منابع محلی آمده است: «در ۲ اسد، یک خبرنگار و دو فعال رسانه‌ای به اتهام برگزاری دوره‌های آموزشی برای دختران بازداشت شده‌اند و تجهیزات کاری آنان ضبط شد. این منبع گفت که این افراد برای بازجویی به ریاست استخبارات [طالبان] منتقل شده‌اند.»
براساس گزارش، در یک رویداد دیگر به تاریخ ۱ اسد، فردی در منطقه کارته سه شهر کابل، به اتهام طراحی و پشتیبانی فنی برخی وب‌سایت‌های خبری فعال در بیرون از کشور بازداشت شده است. یک خبرنگار محلی در کابل، که به‌دلایل امنیتی نخواست نامش فاش شود، تایید کرده که این فرد نیز به بازداشتگاه استخبارات طالبان منتقل شده است.
در گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان آمده است که یک خبرنگار محلی در تاریخ ۱۶ سرطان سال جاری، در یکی از ولایت‌ها به اتهام تهیه گزارش‌هایی که مورد تایید طالبان نبوده‌اند، توسط استخبارات این گروه بازداشت شده است. به گفته مرکز خبرنگاران، این خبرنگار محلی مجبور شده دو ضامن معرفی و کند و نیز تعهد سپرده است که شرایط سخت‌گیرانه این گروه را برای ادامه کارش بپذیرد.
در گزارش همچنین تاکید شده است که این مرکز به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی، هویت پنج خبرنگار و فعال رسانه‌ای بازداشت‌شده، جزییات رویدادها و قضایای آنان را فاش نمی‌کند.
این مرکز افزوده است: «روز سه‌شنبه، ۲۴ سرطان، کارمندان استخبارات و وزارت امر به معروف و نهی از منکر [طالبان] با هجوم به دفتر شرکت تولید محتوای رسانه‌ای «پیکسل»، ضمن بازداشت نوید احمد اصغری، مدیرمسوول این شرکت، و مشتاق احمد حلیمی، معاون او، وسایل و تجهیزات کاری این دفتر، از جمله دوربین‌های تصویربرداری، کمپیوترها و دستگاه‌های ذخیره‌سازی اطلاعات را ضبط کردند.»
مرکز خبرنگاران افغانستان گفته است: «بر پایه داده‌های ثبت‌شده در ردیاب آزادی رسانه‌های این مرکز، با احتساب بازداشت‌شده‌گان تازه، اکنون دست‌کم ۱۵ خبرنگار یا کارمند رسانه‌ای در کشور در بازداشت هستند یا دوران محکومیت خود را در زندان [طالبان] می‌گذرانند.»
پیش از این، باشنده‌گان ولسوالی‌های یاوان و راغستان ولایت بدخشان تایید کرده بودند که طالبان در ماه‌های اخیر تعدادی از جوانان این مناطق را با اتهامات سیاسی چون عضویت در جبهه مقاومت ملی افغانستان، «بدگویی» علیه رژیم این گروه و کار با حکومت پیشین، بازداشت و زندانی کرده‌اند. آنان تاکید کردند که تحت فشار مداوم طالبان، بسیاری نمی‌توانند آزادانه رفت‌وآمد کنند. در تازه‌ترین مورد، چهار جوان با دستان بسته در ولسوالی راغستان بدخشان نیز تیرباران شده‌اند. منابع طالبان را عامل اصلی این رویداد و حوادث مشابه دانسته‌اند.
