شماری از دانشجویان دانشگاه البیرونی میگویند که مشتاق حقیار، یکی از اعضای طالبان که بهعنوان معاون امور محصلان این دانشگاه گماشته شده است، دانشجویانی را که ریش و کلاه ندارند، توهین و تحقیر میکند. این دانشجویان میافزایند که برای طی مراحل فورمهای بدل اعاشه خود به دفتر او مراجعه میکنند، اما این مقام طالبان بهجای در نظر گرفتن اصولی که دانشجویان را مستحق بدل اعاشه میشناسد، براساس ریش، کلاه و زبان دانشجویان تعیین میکند که چه کسی مستحق بدل اعاشه است. دانشجویان این دانشگاه تاکید میکنند که دانشجویانی که ریش کوتاه داشته باشند، با تحقیر و توهین و بدون امضای فورمهایشان از دفتر او اخراج میشوند.
دانشجویان دانشگاه البیرونی در ولایت کاپیسا میگویند که برای طی مراحل اسناد بدل اعاشه خود به دفتر این مقام محلی طالبان مراجعه کردهاند و دانشجویانی که ریش و کلاه نداشتهاند، مورد توهین و تحقیر قرار گرفتهاند. به گفته آنان، مشتاق حقیار بهشدت تعصب و تبعیض زبانی دارد و دانشجویانی را که فارسی صحبت میکنند نیز به بهانههای مختلف مستحق بدل اعاشه نمیداند. آنان میگویند که حقیار به برخی از دانشجویان گفته است: «ریش شما قبلاً دست خورده» و تا زمانی که ریششان دراز نشود، مستحق بدل اعاشه شناخته نخواهند شد.
این دانشجویان میگویند که براساس اصول دانشگاهها، هر دانشجویی که از ولایتها یا ولسوالیهای دوردست به این دانشگاه میآید و در صورت عدم پذیرش در خوابگاهها، مستحق دریافت بدل اعاشه شناخته میشود. به گفته آنان، هر دانشجویی که بتواند در هر سمستر حداقل ۶۵ درصد نمره کسب کند نیز شامل این روند میشود. به گفته آنان، در گذشته در هر سمستر برای هر دانشجو هفت هزار افغانی بدل اعاشه پرداخت میشد، اما طالبان اکنون این مبلغ را به پنج هزار افغانی کاهش دادهاند.
یکی از دانشجویان دانشگاه البیرونی که بهدلیل نگرانیهای امنیتی از ذکر نامش خودداری شده است، میگوید: «مشتاق حقیار حق قانونی دانشجویان را بهدلیل ریش پایمال میکند و بسیاری را از حق بدل اعاشه محروم میسازد. ریش باید زیاد باشد و هیچگاه کم نشده باشد. اگر کم شده باشد، میگوید: ریشات چرا دست خورده است؟»
این دانشجو میافزاید: «بسیار بد رویه میکند، لحن زشتی دارد و فحاشی میکند. پر از تبعیض و قومپرستی است. چرا باید برای گرفتن حق خود اینقدر جنجال ببینیم؟»
دانشجویان دانشگاه البیرونی میگویند که این مقررات را خودِ حقیار تعیین کرده است و برای مستحق شناخته شدن دانشجو برای دریافت بدل اعاشه، فرد باید «یک قبضه ریش» داشته باشد؛ در غیر این صورت، فورم بدل اعاشه او از سوی وی امضا نمیشود. به گفته دانشجویان، تا زمانی که حقیار این فورم را تایید نکند، دانشجو مستحق دریافت بدل اعاشه شناخته نمیشود.
دانشجوی دیگری که او نیز نمیخواهد نامش در گزارش ذکر شود، میگوید: «یکی از محصلانی هستم که به پول بدل اعاشه نیاز دارم، اما از سوی مشتاق حقیار، معاون امور محصلان، از این حق محروم شدم. او به شخصیت دانشجویان توهین میکند، با الفاظ تحقیرآمیز آنان را از دفتر بیرون میکند و حتا فورمهای بدل اعاشه دانشجویان را پاره میکند.»
این دانشجو میافزاید: «در گذشته، وقتی زمان دریافت بدل اعاشه میرسید، فورم را به دفتر امور محصلان میبردیم و تمام مراحل آن انجام میشد. حالا مشتاق حقیار خودش قانون جدیدی ایجاد کرده و هر دانشجو را بهصورت انفرادی نزد خود میخواهد و تاییدی میدهد. اکثریت کسانی که به دفتر او مراجعه کردهاند، با تحقیر و توهین از دفتر خارج شدهاند.» به گفته او، حقیار به دانشجویان میگوید: «چرا ریشت کم است؟ چرا دست خورده؟ چرا کلاه نداری؟» او میافزاید که حقیار بهگونه غیرمستقیم به زبان دانشجویان نیز گیر میدهد و به گفته او، «تبعیض او بیشتر بهدلیل مسایل زبانی است.»
این دانشجو میگوید: «فورم بدل اعاشه خود را نزد او بردم، در حالی که ریش نسبتاً درازی داشتم؛ چون دو ماه تمام آن را کوتاه نکرده بودم تا از امتحان حقیار بگذرم. با وجود این، به ریشم گیر داد و گفت: “چرا دست خورده است؟ فورم را قبول نکرد و گفت: تو ریشت را کم کرده بودی و مستحق بدل اعاشه نیستی.»
این دانشجویان در حالی از برخورد تبعیضآمیز یک مقام محلی طالبان در دانشگاه البیرونی شکایت دارند که این گروه پیش از این، تعهدنامه اجباری ۱۴ مادهای را به دانشجویان سپرده و از آنان امضا گرفته است. براساس این تعهدنامه، دانشجویان ملزم به پیروی از اصول این گروه هستند و در صورت سرپیچی، با خطر محروم شدن از تحصیل در دانشگاه روبهرو خواهند شد.
دانشجویان میگویند که آنان مکلف به پوشیدن پیراهن و تنبان، داشتن ریش، کلاه و دستار شدهاند و به آنان هشدار داده شده است که از این اصول طالبان سرپیچی نکنند. این در حالی است که به گفته آنان، دانشگاه یک مکان علمی و تخصصی است و رفتارها و مقررات در آن باید بر مبنای علم و تحقیق سنجیده شود.
در این تعهدنامه اجباری، به گفته دانشجویان، دانشجویان غیرسنی به تغییر مذهب، رعایت محدودیتهای سختگیرانه، پیروی از پوشش و رفتار اجباری، محدودیت در گشتوگذار، پرهیز از شنیدن موسیقی و اطاعت کامل از قوانین طالبان ملزم شدهاند؛ اقداماتی که به گفته آنان، آزادیهای تحصیلی و شخصیشان را محدود کرده است.
در ماده ششم آن، تنوع مذهبی در افغانستان نادیده گرفته شده است. طالبان در این ماده تاکید کردهاند که تمامی دانشجویان باید از مذهب سنی پیروی کنند، آن را بپذیرند و هیچ پرسشی در این زمینه مطرح نکنند. دانشجویان غیرسنی میگویند که این تعهدنامه آنها را به تغییر مذهب وادار کرده است.
پیش از این نیز دانشجویان در دانشگاههای مختلف کشور از برخوردهای سختگیرانه طالبان و محتسبان این گروه در دانشگاهها بهشدت ابراز نگرانی کرده و گفته بودند که این گروه دانشگاهها را به مدرسههای دینیای تبدیل کردهاند که خودشان در پاکستان در آنها درس خواندهاند. آنان افزوده بودند که دانشجویان و استادانی که به تفکر انتقادی و علم باور دارند، از ادامه فعالیت در این نهادها دلسرد شدهاند.






