شماری از باشنده‌گان کابل از فساد و سوءاستفاده‌های شخصی در بانک‌های خون پس از تسلط دوباره طالبان بر کشور شکایت دارند. آنان می‌گویند که در بسیاری از موارد، این بانک‌ها خون را در اختیار بیماران قرار نمی‌دهند و بیماران ناچار می‌شوند برای تأمین خون مورد نیازشان به شبکه‌های اجتماعی، اقارب و گروه‌های واتس‌اپ مراجعه کنند. به گفته آنان، در برخی موارد حتا زمانی که بیمار به خون نیاز ندارد، از اقارب او خواسته می‌شود خون اهدا کنند و سپس این خون در بازار به فروش می‌رسد.
باشنده‌گان کابل در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح تأکید می‌کنند که گروه‌های خونی کم‌یاب، حتا در صورت موجود بودن، در اختیار بیماران قرار داده نمی‌شوند. آنان همچنین بیان می‌کنند که برخی مسوولان بانک‌های خون، خون را به بهای گزاف در بازار سیاه به فروش می‌رسانند. به باور آنان، ادامه این وضعیت می‌تواند جان بیماران را در معرض خطر جدی قرار دهد. این باشنده‌گان خواهان آگاهی رسانی درباره اهدای خون و حق استفاده بیماران از خدمات شفاخانه‌ها در کابل هستند.
این روزها کم‌تر کسی را در کابل می‌توان یافت که در گروه‌های وتسپ، صفحه‌های فیسبوک و دیگر شبکه‌های اجتماعی، یا حتا در محله‌های مختلف شهر، با اعلان‌هایی مبنی بر نیاز به خون گروه‌های A، B یا O و شماره تماس مواجه نشده باشد. برخی افراد نیز در مکان‌های مزدحم کابل با در دست داشتن اعلامیه‌هایی برای دریافت خون تردد می‌کنند تا خون مورد نیاز بیماران خود را تأمین کنند. پشت در بخش بانک خون مرکزی نیز صف‌های طولانی از مردم دیده می‌شود که هفته‌هاست به امید دریافت خون ایستاده‌اند.
صلاح‌الدین، یکی از همین باشنده‌گان کابل، می‌گوید که برای دریافت خون بارها در صف بانک مرکزی خون در کابل ایستاده، اما ساعت‌ها انتظار او بی‌نتیجه بوده است. او می‌افزاید که این مرکز خون را به کسانی می‌دهد که برای آن پول بپردازند یا از اقارب و شناخته‌های‌شان باشند.
این باشنده کابل می‌افزاید: «شفاخانه‌ها طوری رفتار می‌کنند که هیچ بانک خون از سوی دولت وجود ندارد و ما مجبوریم برای بیمار خود خون مورد نیازش را از بیرون پیدا کنیم. خاله‌ام بیمار بود و نیاز به خون داشت. وقتی به شفاخانه جمهوریت بردیم، بارها اذیت شدیم، چون پزشکان می‌گفتند که خون موجود نیست. مجبور شدیم چندین بار خون بخریم، چون گروه‌های خونی مورد نیاز موجود نبود. برای تزریق، باید ۳۰۰ تا ۵۰۰ سی‌سی خون سرخ خریداری می‌شد تا به خون سفید تصفیه و تزریق شود، که بسیار هزینه‌بر بود.»
سردار، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که باوجود بانک‌های خون در این شهر، دسترسی به خون برای بیماران هنوز آسان نیست و خانواده‌ها در مواقع ضروری با مشکلات جدی مواجه می‌شوند. او می‌افزاید که حتا زمانی که خون در بانک‌ها موجود است، به‌ویژه گروه‌های خونی کم‌یاب، به آسانی در اختیار بیماران قرار داده نمی‌شود و این مساله خانواده‌ها را در شرایط اضطراری دچار نگرانی شدید می‌کند.
سردار می‌گوید: «حتا اگر خون موجود باشد، به راحتی به همه داده نمی‌شود، به‌ویژه گروه‌های خونی کم‌یاب. پسرم در شفاخانه فرانسوی‌ها بستری بود و گروه خونی او ORH منفی بود. یافتن خون برای او بسیار دشوار بود، با اینکه خودم در زمینه پزشکی مسلکی هستم و شناخت کافی دارم.»
سلطان، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که سه هفته پیش پدرش در جریان یک عمل جراحی به خون نیاز داشت، اما نتوانست آن را از بانک‌های خون دریافت کند. او می‌افزاید که ناگزیر شد برای تأمین خون از اقارب و دوستان خود کمک بگیرد. او می‌گوید: «پدرم به دلیل جراحی پروستات به خون نیاز داشت و با وجود اینکه مردم خون اهدا می‌کنند، بانک‌ها قادر به تأمین آن نبودند. ما مجبور شدیم به دوستان و اقارب زنگ بزنیم تا یکی از آن‌ها با گروه خونی مناسب بیاید. به بانک خون امیدی نداشتیم، وقتی می‌رفتیم می‌گفتند هیچ خونی موجود نیست.»
گلاب، باشنده کابل، می‌گوید که روند توزیع خون در افغانستان پس از تسلط طالبان به پارتی‌بازی تبدیل شده و تعهد نیم‌بندی که در دوران جمهوریت وجود داشت، از بین رفته است. او می‌افزاید: «تجهیزات محدودی که در شفاخانه‌ها وجود دارد، در دسترس مردم عادی نیست. مردم عادی و کسانی که از مناطق دور می‌آیند، دسترسی کافی به بانک‌های خون ندارند. یکی از مشکلات اصلی، آگاهی پایین مردم است. بانک‌ها و شفاخانه‌ها خون را بیشتر در خدمت افراد خاص و پروژه‌ها قرار می‌دهند و مردم عادی نمی‌توانند از آن بهره‌مند شوند.»
سجاد، یکی دیگر از باشنده کابل، می‌گوید که بانک‌های خون اغلب حاضر به توزیع خون به بیماران نیستند. به گفته او، این بانک‌ها بهانه می‌آورند که خون موجود با گروه خونی بیمار مطابقت ندارد و باید از بیرون تهیه شود.
سجاد می‌گوید: «وقتی به بانک‌های خون در افغانستان مراجعه می‌کنیم، معمولاً بهانه‌های مختلف می‌آورند. یکی از بهانه‌های همیشگی این است که خون با بیمار مطابقت ندارد و باید از بیرون تهیه شود. حتا وقتی مردم داوطلبانه خون اهدا می‌کنند، این خون‌ها در مواقع نیاز به بیماران داده نمی‌شود. ما از طالبان و مسوولان می‌خواهیم که در مدیریت خون توجه کافی داشته باشند و جلوی فاجعه را بگیرند. نباید هر بیمار مجبور شود خون را خریداری کند، زیرا بسیاری از خانواده‌ها توان مالی ندارند و جان بیماران در خطر است.»
در همین حال، شماری از افرادی که خون اهدا می‌کنند، می‌گویند که خون شان باید برای بیمارانی که پول کافی برای خرید خون را ندارند قرار داده شود.
حبیب، یکی از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که همراه با دوستانش برای اهدای خون می‌روند و گاهی بانک‌های خون خون را با اهداکننده‌گان تبادل می‌کنند. او می‌افزاید: «اکثر کسانی که به خون نیاز دارند، به مرکز آموزشی ما پیام می‌دهند. ما دانش‌آموزان زیادی داریم که به صورت داوطلبانه خون اهدا می‌کنند. برخی اوقات فشار کار بانک خون زیاد است و ما در جریان هستیم که این بانک ها برای کمبود نشدن خون، خون گروپ‌های متفاوتی را تبادل می‌کنند.»
از سویی هم، شماری از پزشکان می‌گویند که اوضاع ذخیره خون در بانک‌های خون کابل با چالش جدی روبه‌رو است. آنان می‌افزایند که کمبود گروه‌های خونی نادر و همچنین کمبود خون به دلایلی چون نبود اهداکننده‌گان کافی، کمبود آگاهی‌رسانی، و محدودیت امکانات جمع‌آوری و نگهداری اتفاق می‌افتد.
بسم‌الله عفاری، یکی از پزشکان، می‌گوید: «در کشوری چون افغانستان، نبود مسیر مناسب برای جمع‌آوری خون سبب طولانی شدن روند بهبود بیماران می‌شود. ترویج فرهنگ اهدای خون از طریق رسانه‌ها و مراکز اجتماعی و بهداشتی، برگزاری کارزارهای جمع‌آوری خون، افزایش امکانات و نیروهای انسانی در بانک‌های خون، و ایجاد سیستم ثبت اهداکننده‌گان می‌تواند راهکارهای موثری باشد.»
از دید این پزشک اهدای خون، سلامت قلب و رگ‌ها را تقویت کرده و به تنظیم خون در بدن کمک می‌کند. از دید او افراد سالم و واجد شرایط که سن و وزن مناسب دارند، فشار خون و هموگلوبین کافی دارند و دچار بیماری‌های قلبی و عروقی نیستند، می‌توانند با اهدا خون، هم سلامت جسمی و روحی خود را تقویت کنند و هم جان بیماران نیازمند را نجات دهند.
پیش از این عبدالباسط طاهری، مدیر بخش خون‌گیری بانک مرکزی خون، در یک پیام ویدیویی که اخیراً توسط وزارت صحت عامه طالبان در فیسبوک منتشر شد، گفته که روزانه بیش از ۱۰۰ تن خون اهدا می‌کنند و سالانه این رقم به ۳۰ تا ۳۵ هزار نفر می‌رسد. او هشدار می‌دهد که از دست دادن ۱ تا ۲ لیتر خون می‌تواند مرگ‌آور باشد.
در کنار مشکلات فراوان در عرصه مراقبت‌های صحی در افغانستان، بسیاری از مردم حتا در شرایط اضطراری و کم‌خونی با اعلامیه‌ها به‌دنبال خون می‌گردند، زیرا توان خرید خون را ندارند و این وضعیت گاهی باعث از دست رفتن جان بیماران می‌شود.
