منابع در کندز از فساد و سوءاستفاده برخی از مقامهای طالبان و افراد وابسته به این گروه پرده برمیدارند. آنان میگویند که این افراد دست در جیب فقیرترین مردم کردهاند و از کمکهایی که از سوی نهادهای خیریه و موسسههای امدادرسان ارایه میشود، سهم میخواهند. به گفته منابع، برخی از دلالان و افراد وابسته به طالبان، نام افراد را بدون اطلاع خودشان و صرفاً بهدلیل داشتن «کارت مهاجرت» در برنامههای توزیع زمین و کمکها شامل میکنند و سپس تنها سهم اندکی از کمکها را به آنان میدهند. همچنین، زمینهایی را که به نام این افراد گرفتهاند، بالای خودشان یا به افراد دیگر به فروش میرسانند.
برخی از نیازمندان کمکهای بشری میگویند که شمار زیادی از افراد طالبان که در ریاست امور مهاجرین و عودتکنندهگان این گروه در کندز فعالیت میکنند یا در ریاستهای دیگری که با موسسهها و نهادهای کمکرسان در ارتباطاند، در فساد گسترده دخیل هستند و هیچ فهرستی بدون تایید طالبان به نهادهای کمکرسان سپرده نمیشود. به گفته آنان، طالبان افراد وابسته به خود و جنگجویانشان را در فهرست نیازمندان شامل میکنند و سپس دلالان این گروه از این افراد بیرون از این حیطه تعهد میگیرند که در بدل درج نامشان در فهرست، نیمی از کمکهای دریافتشده را دوباره به طالبان بازگردانند.
نیازمندان کمکها از مسوولان طالبان در ریاست امور مهاجرین و عودتکنندهگان این گروه در کندز بهشدت ابراز نگرانی کرده و میگویند که این نهاد بهگونه گسترده در فساد، خویشخوری و حیفومیل کمکهای نیازمندان دست دارد و هیچ مرجعی برای پاسخگویی و ثبت شکایتها وجود ندارد.
همزمان منابع میافزایند که یکی از افراد وابسته به طالبان، کارتهای مهاجران را با قیمت پایین خریداری میکند و زمینهایی را که برای بازگشتکنندهگان بهمنظور ساخت خانه توزیع شدهاند، دوباره با قیمت بسیار پایین میخرد و به دیگران میفروشد. به گفته منابع، او حتا در برخی موارد در ازای این خدمات، درخواستهای جنسی نیز مطرح کرده است.
این منابع در کندز میگویند که برخی از افراد در ریاست امور مهاجرین و عودتکنندهگان طالبان و افراد مرتبط با آنان در بیرون از این اداره، کارتهای مهاجرین را به بهانههای مختلف با قیمت بسیار پایین از آنان خریداری میکنند و سپس با قیمت بالاتر به افراد دیگر میفروشند.
یک منبع میگوید: «یکی از دلالان طالبان کارتهای مهاجرین را با قیمت بسیار پایین میخرد. همزمان، برادرش زمینهایی را که پیشتر برای ساخت خانه توزیع شده بود، خریداری میکند و سپس دوباره میفروشد.»
این منبع میافزاید: «لستهای خیالی و ساختگی نیز وجود دارد. بهطور مثال، با برخی افراد در بیرون صحبت میکنند و میگویند که شما را در فهرست دریافتکنندهگان کمکها شامل میکنیم و بعداً کمکها را توزیع میکنیم یا سهم کوچکی برایتان میدهیم. به این ترتیب، زمین و کمک دریافت میکنند و بعد، اگر دلشان خواست، آن را به افراد میدهند؛ در غیر آن، تنها در همان روز توزیع از آنان عکس و ویدیو گرفته میشود و بس.»
منبع دیگری تاکید میکند که مردم از سر ناچاری و بیکاری، به همان کمک اندکی که پس از کسر سهم طالبان برایشان باقی میماند، قناعت میکنند و هیچ مرجعی نیز برای رسیدهگی به شکایتهای آنان وجود ندارد. به گفته این منبع، طالبان حتا خودشان میگویند: «اگر کمکها را بهطور کامل از شما پس بگیرند، به کجا شکایت میکنید؟»
منبع دیگری نیز میگوید: «دلالها افرادی را که پیشتر مهاجر یا نیازمند نبودهاند، شامل فهرست کردهاند. آنان اکنون کارتهای مهاجرت را از برخی افراد حدود ۱۵ هزار افغانی میخرند و با قیمتهای گزاف به دیگران میفروشند. چون برای مهاجرین بازگشتکننده زمین توزیع میشود، با استفاده از این کارتها زمین میگیرند و از این طریق برای خود تجارت ساختهاند.»
یکی از افرادی که نمیخواهد نامش در گزارش ذکر شود، میگوید: «به نام من زمین گرفتند، در حالی که خودم از آن خبر نداشتم. بعد گفتند که اگر این زمین را بخری، برایت میفروشیم. ابتدا زمین را به نام من خریدند و سپس دوباره همان زمین را به خودم فروختند.»
پیش از این، منابع در کندز گفته بودند که طالبان نیمی از کمکهای توزیعشده به نیازمندان را به خود اختصاص میدهند. منابع تایید کرده بودند که طالبان پس از عکاسی و فلمبرداری، کمکهای توزیعشده را میان مردم تقسیم کردهاند.
همچنان، دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) در گزارشهای خود تایید کرده است که در نتیجه مداخله طالبان، روند توزیع کمکهای بشردوستانه در پنج سال گذشته با چالش مواجه بوده و در برخی موارد، فعالیت شماری از نهادهای امدادرسان نیز در پی این مداخلات تعلیق شده است.
پیش از این، بازرس ویژه ایالات متحده برای بازسازی افغانستان (سیگار) گزارش داده بود طالبان با استفاده از زور به کمکهای بینالمللی دستبرد میزنند و آنها را به نفع خود مصادره میکنند. در این گزارش آمده است که طالبان در تبانی با برخی مقامهای سازمان ملل از پروژههای امدادی باج میگیرند. سیگار همچنین افزوده است: «مقامهای سازمان ملل از موسساتی که قرارداد دریافت میکنند رشوه میگیرند و با طالبان تقسیم میکنند.»
براساس این گزارش، تنها ۳۰ تا ۴۰ درصد از کل کمکهای ارسالی به افغانستان بهدست نیازمندان واقعی رسیده است. در این گزارش آمده است: «طالبان از هر ابزاری، از جمله زور، استفاده میکنند تا کمکها به مقصدی برسد که خود میخواهند، نه جایی که تمویلکنندهگان مشخص کردهاند.»
پیشتر، روزنامه ۸صبح نیز در گزارشهای متعددی دریافته بود که طالبان در حیفومیل و انحراف کمکهای بشردوستانه به نفع خود و وابستهگانشان نقش گستردهای دارند و تلاش میکنند کمکها به مناطقی برسد که همسو با این گروه یا تحت کنترل اعضای طالبان باشند.






