براساس گزارشهای نهادهای بینالمللی، افغانستان یکی از آسیبپذیرترین کشورها در برابر تغییرات اقلیمی است. از آغاز سال خورشیدی تا کنون، سیلابهای ویرانگر زیاد سرازیر شده که جان صدها تن را گرفته و نیز هزاران تن دیگر را متضرر ساخته است. بهتازهگی، سیلاب در ولایتهای پروان، کاپیسا، پنجشیر، کابل، پکتیکا، میدانوردک و غزنی سرازیر شده که جان صدها تن را گرفته و هزاران تن دیگر را متضرر ساخته است. این سیلابها مشابه سونامی خاموشی هستند که تقریباً هر هفته از مردم قربانی میگیرند، در حالی که تدابیر موثر برای مقابله با آنها وجود ندارد. طالبان مصروف زدوبندهای سیاسی و جمعآوری پول و حیفومیل داراییهای عامه هستند و به استخراج غیرقانونی و غیرمسلکی معادن که باعث تخریب محیط زیست میشود، ادامه دادهاند. یک نهاد تحقیقاتی بهنام ساموئلهال گزارش داده که افغانستان در میان ۱۷۰ کشور، از نظر آسیبپذیری در برابر تغییرات اقلیمی در جایگاه هشتم قرار دارد و نیز ۶۰ درصد جمعیت افغانستان تحت تاثیر شوکهای آبوهوایی قرار دارند.
سیلابهای اخیر در ولایتهای پروان، کاپیسا، پنجشیر، کابل، پکتیکا، میدانوردک و غزنی خسارات مالی زیادی به بار آورده است. در پی این رویدادها منازل مسکونی، جادهها، بندهای آب، شبکههای برقرسانی، زمینهای زراعتی و دکانهای مردم تخریب شده است؛ اما آمار دقیق از خسارات وارده گزارش نشده است.
مقامهای محلی طالبان در کاپیسا اعلام کردهاند که در پی سیلاب اخیر در بخشهایی از ولسوالی نجراب، صدها جریب زمین زراعتی، خانههای مسکونی و ۱۱ باب دکان تخریب شده است. همچنان، در دره غوث نجراب، چندین کیلومتر جاده و ۳۲ سربند آب تخریب شده است.
ولایت پنجشیر در سال جاری بارها شاهد سیلابهای ویرانگر بوده است. در پی سیلابهای اخیر در ولسوالیهای عنابه و رخه و سایر مناطق، صدها جریب زمین زراعتی، دهها کانال آب، بندهای برق و هزاران پل و پلچک تخریب شدهاند.
در ننگرهار، سیلابها باعث جان باختن یک کودک و زخمی شدن شش نفر، از جمله چهار کودک شده است. این سیلابها دهها خانه و دکان، یک شفاخانه دولتی، دهها پل و پلچک و صدها جریب زمین زراعتی را تخریب کردهاند. همچنان در پی بارش ژاله شدید در بخشهایی از شهر کابل، خسارات مالی به مردم وارد شده است.
در غزنی و پکتیکا، سیلابها منجر به جان باختن سه نفر و تخریب صدها جریب زمین زراعتی و خانهها شدهاند. منابع در غزنی گزارش دادهاند که در پی بارندهگی و سیلاب در روستای شیربز ولسوالی دهیک، دو کودک و یک زن جان باختند و دهها جریب زمین زراعتی تخریب شد.
در اثر بارندهگی شدید و سرازیرشدن سیلابهای هفته گذشته در ولسوالی مرکز بهسود ولایت میدانوردک دستکم ۱۵ باب منزل مسکونی، صدها جریب زمین زراعتی، راههای مواصلاتی و کانالهای آبیاری بهگونه کامل تخریب شده است.
یک نهاد تحقیقاتی بهنام ساموئلهال (Samuel Hall) در گزارشی گفته است که افغانستان در میان ۱۷۰ کشور، از نظر آسیبپذیری در برابر تغییرات اقلیمی در جایگاه هشتم قرار دارد. به گفته این نهاد، نزدیک به ۶۰ درصد جمعیت افغانستان تحت تاثیر شوکهای آبوهوایی قرار دارند و توانایی مردم برای مقابله با خشکسالی، سیل و تغییرات اقلیمی به شدت کاهش یافته است.
در این گزارش آمده است که تغییرات اقلیمی بهطور قابل توجهی بازده محصول و دسترسی به آب را کاهش داده است و کشاورزان را مجبور به اتخاذ شیوههای پایدار و محصولات کممصرف آب کرده است. در گزارش تصریح شده که این وضعیت باعث فشارهای اقتصادی و اجتماعی، افزایش هزینههای زندهگی، مهاجرت و تضعیف پیوندهای جامعه شده است. این نهاد گفته که ادغام دانش سنتی با تکنیکهای مدرن و تقویت سیستمهای حمایتی اقتصادی و اجتماعی برای کاهش این اثرات بسیار مهم است.
در گزارش تصریح شده که باید از دانش سنتی مردم برای ایجاد استراتژیهای انطباقی استفاده صورت گیرد. در گزارش گفته شده که مشارکت زنان در توسعه اقدامات سازگاری با اقلیم، راه حلهای پایدارتر و فرهنگی را تضمین میکند.
همچنان در گزارش پیشنهاد شده که در طراحی پروژههای آبی باید بین مصرف آب زیرزمینی و سطحی تعادل وجود داشته باشد و در صورت موجودیت آب سطحی کافی، نباید اجازه استفاده یا طراحی پروژههای برداشت آب زیرزمینی را داد. به گفته نویسندهگان گزارش، باید از آبهای سطحی استفاده کرد و منابع آب زیرزمینی را بهعنوان مخازن استراتژیک حفظ کرد.
این نهاد در گزارش خود افزوده که باشندهگان محلاتی که در معرض خطر چندین فاجعه قرار دارند، حتا یک سیستم هشدار اولیه ندارند. در گزارش تاکید شده که باید برای مناطق آسیبپذیر ناشی از سیل و سایر بلایای طبیعی سیستم هشدار اولیه ایجاد شود.
صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف)، در گزارشی گفته است که سیلهای ناگهانی در افغانستان تهدید فوری و مداوم برای کودکان است. به گفته این نهاد، کودکان در افغانستان از آسیبپذیرترین افرادی هستند که زندهگی و آینده آنها در نتیجه تغییرات اقلیمی در خطر است.
یونیسف گفته که افغانستان در میان ۱۶۳ کشور، در رتبه ۱۵ شاخص خطر اقلیم برای کودکان قرار دارد.
پیش از این، دفتر هماهنگکننده امور کمکهای بشردوستانه سازمان ملل (اوچا) گزارش داده که سرازیر شدن سیلابهای مدهش در ماه می در افغانستان دستکم ۸۳ هزار تن را زیر تاثیر قرار داده است. این نهاد تصریح کرده که در حال حاضر ۱۲.۴ میلیون تن در افغانستان با ناامنی غذایی مواجه هستند. طبق گزارش، ۲۳.۷ میلیون تن در افغانستان به کمک نیاز دارند و ۴۸ درصد از جمعیت افغانستان زیر خط فقر زندهگی میکنند.
بانک جهانی نیز گفته که جهان در حال نبرد با طوفان کاملی از بحرانهای اقلیمی است که منجر به تشدید نابرابری میشود و افراد بیشتری را بهسوی فقر سوق میدهد. به گفته این بانک، باید شفاخانهها و جادههایی ساخته شود که در برابر بلای طبیعی و بارندهگی مقاومت کند و برای کشاورزان شیوههای کشت آموختانده شود تا در برابر انتشار گازهای گلخانهای مقاومت بیشتر داشته باشند.
گفتنی است که تغییر اقلیم در افغانستان تاثیرات قابل توجهی بر زندهگی مردم و محیط زیست گذاشته است. افغانستان به دلیل داشتن کوههای بلند، دشتهای وسیع و مناطق خشک و نیمهخشک، در برابر تغییرات اقلیمی آسیبپذیر است. افزایش دما، کمبود آب و خشکسالی باعث تغییر در فصل بارندهگی شده که تاثیرات منفی بر امنیت غذایی و معیشت مردم داشته است.
تغییر اقلیم در افغانستان آسیبهای زیستمحیطی متعددی مانند فرسایش خاک، کاهش تنوع زیستی و تغییرات در اکوسیستمهای مختلف را به همراه داشته است. این عوامل باعث افزایش سیلابها و دیگر بلایای طبیعی شده و زیرساختها و زندهگی مردم را با خطرات جدی مواجه کرده است.






