پس از اعلام سازمان ملل متحد درباره بسته‌شدن بیش از ۷۰۰ مرکز صحی در افغانستان، نگرانی‌ها از پیامدهای این وضعیت بر دسترسی مردم به خدمات درمانی افزایش یافته است. شماری از شهروندان کشور می‌گویند که مراکز صحی فعال نیز با کمبود دارو، پزشک و امکانات درمانی روبه‌رو هستند. آنان می‌افزایند که در بسیاری از مناطق، همین مراکز تنها گزینه مردم برای دریافت خدمات صحی‌اند. به گفته آنان، بسته‌شدن این مراکز، دسترسی خانواده‌های کم‌درآمد به خدمات درمانی را دشوارتر می‌کند و بیماران را ناگزیر می‌سازد برای درمان به مراکز دورتر مراجعه کنند.
شهروندان از نهادهای مسوول و سازمان‌های کمک‌رسان می‌خواهند برای جلوگیری از توقف خدمات درمانی در مناطق مختلف، راه‌حل فوری در نظر بگیرند.
شکیب، یکی از باشنده‌گان غزنی، بسته‌شدن مراکز صحی در کشور را نگران‌کننده می‌داند. او می‌گوید که بسیاری از خانواده‌ها در شرایط کنونی نیز توان پرداخت هزینه‌های درمان در شفاخانه‌های خصوصی را ندارند و برای درمان بیماری‌های معمولی و واکسیناسیون کودکان به مراکز نزدیک محل زنده‌گی‌شان وابسته‌اند. به گفته شکیب، بسته‌شدن این مراکز، دسترسی خانواده‌های کم‌درآمد، به‌ویژه زنان باردار، کودکان، سالمندان و بیماران نیازمند درمان منظم را به خدمات صحی محدودتر می‌کند.
شکیب می‌گوید: «اگر مرکز صحی نزدیک محل زنده‌گی ما بسته شود، مجبور می‌شویم برای درمان به مناطق دورتر برویم و کرایه موتر بپردازیم. گاهی یک بیمار به درمان فوری نیاز دارد و انتقال او به یک مرکز دورتر زمان زیادی می‌گیرد. از سوی دیگر، پرداخت هزینه رفت‌وآمد، معاینه و خرید دارو برای خانواده‌هایی که درآمد اندکی دارند، دشوار است. به همین دلیل، ممکن است برخی خانواده‌ها به‌دلیل نداشتن پول، مراجعه به پزشک را به تاخیر بیندازند.»
عمر، یکی از باشنده‌گان غور، می‌گوید که در بسیاری از روستاهای این ولایت، مردم برای دریافت خدمات درمانی به شمار محدودی از مراکز صحی وابسته‌اند. او هشدار می‌دهد که بسته‌شدن همین مراکز، بیماران را از دسترسی به خدمات درمانی محروم می‌کند و رسیدهگی به افرادی را که به درمان فوری نیاز دارند، با مشکل روبه‌رو می‌سازد.
این جوان غوری می‌گوید: «بسیار نگران هستم؛ زیرا بیشتر مردم توان پرداخت هزینه رفت‌وآمد و درمان در مراکز دوردست را ندارند. اگر مراکز صحی بسته شوند، بسیاری از بیماران نمی‌توانند به‌موقع به پزشک مراجعه کنند و ممکن است از درمان محروم بمانند. این وضعیت به‌ویژه برای زنان، کودکان، سالمندان و بیمارانی که به درمان دوامدار نیاز دارند، خطرناک است و حتا می‌تواند جان بیماران را به خطر بیندازد.»
عشوه، یکی از باشنده‌گان پنجشیر، می‌گوید که مرکز صحی نزدیک محل زنده‌گی‌شان، با وجود کمبود تجهیزات و امکانات تشخیصی، تنها گزینه آنان برای دریافت خدمات درمانی است. او می‌افزاید که مراجعه به مراکز صحی دورتر، هزینه رفت‌وآمد و خرید دارو را بر خانواده‌ها تحمیل می‌کند.
این دختر می‌گوید: «ما در بخش صحی مشکلات زیادی داریم و تنها امید ما همین مرکز صحی نزدیک قریه‌مان است. هرچند این مرکز امکانات کافی، از جمله دستگاه سونوگرافی، ندارد؛ اما دست‌کم برای درمان بیماری‌های معمولی می‌توانیم به آن مراجعه کنیم. همین دیروز من، مادرم و دختر خاله‌ام بیمار بودیم و برای معاینه به رخه رفتیم. تنها کرایه رفت‌وآمد من و دختر خاله‌ام ۸۰۰ افغانی شد و برای خرید دارو نیز حدود هزار افغانی مصرف کردیم. راه هم بسیار دور بود و خسته شدیم. اگر همین مرکز صحی قریه ما نیز بسته شود، دیگر به خدمات درمانی دسترسی نخواهیم داشت.»
نجیب، یکی از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که بسته‌شدن مراکز صحی در آستانه فصل زمستان، دسترسی بیماران به خدمات درمانی را در زمانی محدود می‌کند که نیاز مردم به این خدمات افزایش می‌یابد. او می‌افزاید که با سردشدن هوا، بیماری‌های فصلی افزایش می‌یابد و سالمندان نیز به مراقبت‌های صحی بیشتری نیاز پیدا می‌کنند. به گفته نجیب، تعطیلی مراکز صحی در چنین شرایطی، رسیدهگی به بیماران را دشوارتر می‌سازد و ممکن است درمان شماری از آنان به تاخیر بیفتد.
این باشنده کابل می‌گوید: «این خبر بسیار نگران‌کننده است؛ زیرا مردم در سراسر افغانستان، به‌ویژه در مناطق دوردست، به مراکز صحی نیاز دارند. در بسیاری از مناطق، شمار این مراکز کم است و حتا در مراکز موجود نیز داروی کافی وجود ندارد. با نزدیک‌شدن زمستان، بیماری‌های فصلی افزایش می‌یابد و سالمندان نیز بیشتر در معرض بیماری قرار می‌گیرند. هر سال شماری از مردم، به‌ویژه سالمندان، به دلیل بیماری‌های فصل زمستان جان خود را از دست می‌دهند. اگر مراکز صحی موجود نیز بسته شوند، مشکلات مردم بیشتر خواهد شد.»
در همین حال، شماری از پزشکان می‌گویند که بسته‌شدن بیش از ۷۰۰ مرکز صحی در افغانستان، پیامدهای جدی بر سلامت عمومی دارد و دسترسی مردم، به‌ویژه زنان باردار، کودکان، سالمندان و بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن را به خدمات درمانی محدود می‌کند. آنان هشدار می‌دهند که توقف فعالیت این مراکز می‌تواند روند واکسیناسیون کودکان و مراقبت‌های دوران بارداری را مختل سازد و تشخیص و درمان به‌موقع بیماری‌ها را با مشکل روبه‌رو کند.
حامد وردک، یکی از پزشکان کشور، می‌گوید که بسته‌شدن مراکز صحی، دسترسی میلیون‌ها تن به خدمات ابتدایی درمانی را محدود می‌کند و سبب افزایش هزینه‌های درمان، تاخیر در تشخیص بیماری‌ها و مراجعه دیرهنگام بیماران به شفاخانه‌ها می‌شود. او می‌افزاید که زنان باردار، کودکان، سالمندان و بیماران مبتلا به بیماری‌های مزمن، از جمله گروه‌هایی‌اند که بیش از دیگران از بسته‌شدن این مراکز آسیب می‌بینند.
آقای وردک می‌گوید: «بسته‌شدن این مراکز تنها به معنای محدودشدن دسترسی مردم به خدمات درمانی نیست؛ بلکه می‌تواند سلامت عمومی جامعه را با خطر جدی روبه‌رو کند. زنانی که به مراقبت‌های دوران بارداری و خدمات عاجل ولادی نیاز دارند، کودکان نیازمند واکسیناسیون و سالمندانی که با بیماری‌های مزمن زنده‌گی می‌کنند، از جمله گروه‌هایی‌اند که بیشتر آسیب خواهند دید. به‌ویژه در مناطق دوردست، فاصله زیاد و هزینه رفت‌وآمد می‌تواند مانع مراجعه به‌موقع بیماران شود.»
این پزشک می‌افزاید: «با بسته شدن این مراکز احتمال دارد واکسیناسیون کودکان کاهش یابد و تشخیص و درمان بیماری‌هایی مانند سرخکان، سل، ملاریا و سوءتغذیه با تأخیر روبه‌رو شود. همچنان، عوارض دوران بارداری و ولادت که نیازمند رسیدهگی فوری‌اند، ممکن است به‌موقع تشخیص و درمان نشوند. از همین‌رو، احتمال افزایش مرگ‌ومیر مادران و کودکان جدی است و باید برای تامین منابع مالی، بازگشایی مراکز و حمایت از کارمندان صحی اقدام شود.»
این نگرانی‌ها در حالی مطرح می‌شود که برونو لمارکی، معاون نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در افغانستان، پیش‌تر اعلام کرده بود که بیش از ۷۰۰ مرکز صحی در افغانستان، به‌دلیل کاهش کمک‌های بین‌المللی، در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ بسته شده‌اند.
همچنان، حنان بلخی، مدیر منطقه‌ای سازمان جهانی بهداشت، اعلام کرده است که از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون، حدود ۱۵۰ مرکز صحی در افغانستان به‌دلیل کمبود بودجه تعطیل شده یا فعالیت‌شان به حالت تعلیق درآمده است.
