شماری از داکتران در کابل می‌گویند که شیردهی نه‌تنها کودک را تغذیه می‌کند، بلکه خطر ابتلای مادر به سرطان‌های سینه و رحم و همچنین دیابت نوع دوم را کاهش می‌دهد. آنان می‌افزایند که با وجود اثبات تاثیرات مثبت شیردهی، مکانیسم‌های دقیق این روند هنوز به‌طور کامل درک نشده است.
برخی از پزشکان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح تاکید می‌کنند که رابطه میان شیردهی و کاهش احتمال ابتلا به سرطان نیازمند تحقیقات بیشتر است. به گفته آنان، در دوران شیردهی سطح هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون کاهش می‌یابد، این کاهش سطح هورمون‌ها می‌تواند رشد سلول‌های سرطانی پستان را کندتر کند. آنان احتمال می‌دهند که برخی مواد سرطان‌زا (کارسینوژن‌ها) از طریق غدد شیری دفع می‌شوند و ترکیبی در شیر مادر شناسایی شده است که توانایی نابودی برخی سلول‌های سرطانی را دارد.
اسرا رحیمی (مستعار)، یکی از پزشکان، می‌گوید که شیردهی نقش موثری در کاهش خطر ابتلای مادران به سرطان سینه دارد. او می‌افزاید که بیشتر بیماران مبتلا به سرطان سینه زنانی هستند که یا به کودکان خود شیر نداده‌اند، یا کودک‌شان تنها از یک سینه شیر خورده است.
این داکتر می‌گوید: «در هر دوره عادت ماهانه، هورمون‌های زنانه دچار نوسان می‌شوند؛ سطح این هورمون‌ها بالا می‌رود و سپس با کاهش آن، عادت ماهانه اتفاق می‌افتد. زمانی که یک زن به کودک خود شیر می‌دهد، سطح هورمون‌های زنانه، به‌ویژه استروژن، در بدن او کاهش می‌یابد. برای نمونه، پس از زایمان تا زمانی که مادر در حال شیردهی است، عادت ماهانه معمولاً متوقف می‌شود؛ به این معنا که تخمک‌گذاری انجام نمی‌گیرد و سطح استروژن در خون پایین باقی می‌ماند. هرقدر میزان استروژن کم‌تر باشد، خطر ابتلا به سرطان سینه نیز کاهش می‌یابد.»
بانو رحیمی از زنان و دختران می‌خواهد که در صورت مشاهده علایمی مانند پیدایش کتله (توده) در سینه، اقدامات تشخیصی لازم را انجام دهند. به گفته او، اگر زنان زیر ۳۵ سال باشند، باید از روش‌های معاینه تلویزیونی (اولتراسوند) یا ام‌آر‌آی استفاده کنند، و اگر سن‌شان بالای ۴۰ سال است، انجام ماموگرافی توصیه می‌شود. او تاکید می‌کند که پیشینه خانواده‌گی نیز در بروز سرطان‌های سینه نقش مهمی دارد و هر زن و دختر باید تا سن ۶۰ ساله‌گی، سالی یک‌بار آزمایش ماموگرافی انجام دهد.
این داکتر می‌گوید: «در جوامعی مانند جامعه ما که از سطح آگاهی عمومی پایین برخوردارند، بسیاری از زنان به‌دلیل سنت‌های ناپسند و احساس شرم، از بیان مشکلات خود خودداری می‌کنند و توده‌های به‌وجودآمده در سینه‌شان را پنهان می‌سازند. در نتیجه، زمانی به پزشک مراجعه می‌کنند که بیماری به مرحله پیشرفته رسیده است؛ مرحله‌ای که درمان آن دشوارتر بوده و همین امر سبب افزایش موارد مرگ‌ومیر می‌شود.»
بنفشه عارفی، یکی از پزشکان دیگر، نیز شیردهی را از عوامل موثر در کاهش خطر ابتلای زنان به سرطان پستان می‌داند. او می‌افزاید که تا کنون در افغانستان پژوهش‌های دقیقی در این زمینه انجام نشده است تا مشخص شود شیردهی تا چه اندازه بر کاهش سرطان تاثیر دارد، اما کاهش سطح هورمون‌های استروژن و پروژسترون در دوران شیردهی می‌تواند نقش مهمی در این روند داشته باشد.
عارفی توضیح می‌دهد: «شیردهی در پیش‌گیری از سرطان سینه تاثیر مثبت و موثر دارد. زمانی که یک زن به کودک خود شیر می‌دهد، سطح هورمون‌های استروژن و پروژسترون در بدن او کاهش می‌یابد. در مقابل، زنانی که شیردهی نمی‌کنند و به‌صورت مداوم در معرض سطح بالای این هورمون‌ها قرار دارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان سینه هستند. بنابراین می‌توان گفت که شیردهی نقش مهمی در جلوگیری از این بیماری دارد.» او تاکید می‌کند که شیردهی به‌مدت حداقل یک تا دو و نیم سال، می‌تواند به‌طور چشم‌گیری خطر ابتلا به سرطان سینه را کاهش دهد.
لمیا امینی، یکی دیگر از پزشکان، می‌گوید که شیردهی می‌تواند خطر ابتلای زنان به سرطان سینه را تا ۲۰ درصد کاهش دهد، اما به‌طور کامل از بروز آن جلوگیری نمی‌کند. او توضیح می‌دهد: «شیردهی می‌تواند تا ۲۰ درصد از بروز سرطان سینه پیش‌گیری کند. سرطان سینه معمولاً از دوران باروری یا تخمک‌گذاری آغاز می‌شود و تا زمان یائسگی، یعنی از حدود سن ۱۵ تا ۴۵ ساله‌گی، زنان در معرض خطر ابتلا به سرطان‌های سینه، تخمدان و رحم قرار دارند. درست است که شیردهی این خطر را کاهش می‌دهد، اما نمی‌تواند به‌صورت صددرصد از ابتلا جلوگیری کند؛ زیرا عوامل و فاکتورهای گوناگونی در بروز سرطان نقش دارند.»
شماری از پزشکان تاکید می‌کنند که شیردهی تنها خطر ابتلا به سرطان پستان را کاهش نمی‌دهد، بلکه به گفته برخی مطالعات، می‌تواند خطر بروز سرطان تخمدان و رحم را نیز کم کند. علاوه بر این، احتمال ابتلا به دیابت نوع دوم در مادران شیرده پایین‌تر است.
با این حال، پرسش اصلی این است که زنانی که شیرده نیستند، چگونه می‌توانند از خود در برابر این سرطان‌ها محافظت کنند و علایم اولیه آن را بشناسند.
لمیا امینی استرس و تشویش‌های مداوم، برهم خوردن تعادل هورمون‌ها و زمینه ارثی را از عواملی می‌داند که در بروز این نوع سرطان‌ها نقش دارند. او می‌افزاید: «برخی مادران تصور می‌کنند که شیردهی باعث از بین رفتن زیبایی اندام می‌شود، در حالی‌که علم طبابت امروز ثابت کرده است که شیردهی برای سلامت مادر و کودک ضروری است. مادران می‌توانند برای حفظ فرم بدن از زیرپوش‌های حمایتی مناسب استفاده کنند و با انجام تمرین‌های ورزشی مخصوص، شکل و استحکام سینه‌های خود را حفظ نمایند.»
این پزشک می‌افزاید: «خطر سرطان سینه از نخستین دوره عادت ماهانه در دختران آغاز می‌شود. بنابراین زنان باید پس از هر دوره قاعده‌گی، سینه‌های خود را به‌دقت بررسی کنند؛ از نظر اندازه، شکل، حجم و هرگونه تغییر غیرعادی. اگر تفاوت چشم‌گیری در اندازه سینه‌ها، فرورفته‌گی نوک پستان، احساس توده یا غده، خارش، یا نشانه‌هایی از پوچی و تغییر شکل دیده شود، باید فوراً به پزشک مراجعه کنند. این علایم می‌تواند نشانه‌های اولیه سرطان سینه باشد و تشخیص زودهنگام، نقش مهمی در درمان موثر دارد.»
در «کُد اروپایی مبارزه با سرطان» نیز بر شیردهی به‌عنوان یکی از راه‌های پیش گیری از سرطان پستان تاکید شده است. در سال ۲۰۰۲، نتایج یک تحلیل از ۴۷ مطالعه نشان داده که به ازای هر سال شیردهی، خطر ابتلا به سرطان پستان در زنان، در مقایسه با زنانی که شیردهی نمی‌کنند، به‌طور میانگین ۴.۳ درصد کاهش می‌یابد.
مرکز تحقیقات سرطان آلمان (DKFZ) نیز توصیه می‌کند که برای کاهش خطر ابتلا به سرطان پستان داشتن فعالیت بدنی کافی؛ مانند ۳ تا ۵ ساعت پیاده‌روی سریع در هفته یا انجام فعالیت‌های بدنی مشابه، حفظ وزن مناسب، به‌ویژه پس از دوران یائسگی، رعایت رژیم غذایی متوازن شامل مصرف بیش تر میوه‌ها، سبزی‌ها و مواد غذایی پرفیبر، و کاهش مصرف چربی‌ها و گوشت سرخی باید رعایت شود.
در حال حاضر، هیچ آمار دقیق و رسمی از میزان ابتلا به سرطان پستان در افغانستان وجود ندارد. وزارت صحت عامه طالبان به دلیل محدودیت منابع و ضعف نظام گزارش‌دهی، توانایی ثبت منظم و دقیق موارد ابتلا را ندارد.
پیش از این اما مرکز ملی کنترل سرطان در افغانستان، میزان ابتلا به سرطان سینه در سال جاری در مقایسه با سال گذشته، ۵۰.۹ درصد افزایش را نشان می‌دهد.
براساس گزارش‌ها، شمار مبتلایان به سرطان سینه در سال گذشته در افغانستان به بیش از ۲۴ هزار تن رسیده بود که بیش از ۱۳ هزار تن از آنان زنان بودند.
ماه اکتوبر، ماه آگاهی‌دهی درباره سرطان سینه به‌دلیل شایع بودن بیش از حد آن در میان زنان بود. در افغانستان اکثر زنان یا درباره آن نمی‌دانند و در صورت بروز مشکل به‌دلیل سنت‌های حاکم به پزشک مراجعه نمی‌کنند. طبق آمار سازمان ملل متحد، هر دقیقه در جهان چهار زن به سرطان پستان مبتلا می‌شوند و در همین مدت، یک زن در اثر این بیماری جان خود را از دست می‌دهد.
