شماری از دهقانان در ولایت بغلان از کمبود باران و تداوم خشکسالی شکایت دارند. آنان می‌گویند که این وضعیت حاصلات‌شان را به‌شدت کاهش داده و خسارات سنگینی بر آنان وارد کرده است. همزمان کارشناسان نیز هشدار می‌دهند که ادامه این پدیده، اقتصاد وابسته به زراعت افغانستان را با چالش‌های جدی روبه‌رو کرده و پیامدهایی چون فقر، بیکاری و موج تازه‌ای از مهاجرت‌ها را در پی خواهد داشت. همچنان برخی از آنان می‌گویند که به‌دلیل کم‌آبی، از کشت برنج به جواری رو آورده‌اند.
شماری از دهقانان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گویند که کم‌آبی و پیامدهای ناشی از آن، حاصلات‌شان را به‌شدت کاهش داده و بسیاری از آنان متحمل خسارات سنگین شده‌اند.
عبدالخالق میاخیل، یکی از دهقانان ولسوالی بغلان مرکزی، می‌گوید که خشکسالی حاصلات آن‌ها را به‌طور چشمگیری کاهش داده است. او می‌افزاید که میزان آب در بغلان کم است و ناچارند زمین‌ها را به‌صورت نوبتی آبیاری کنند. به گفته او، به همین دلیل، میزان حاصلات به‌شدت کاهش یافته و برخی زمین‌ها هیچ محصولی نداده‌اند. این دهقان خاطرنشان می‌کند که اگر این وضعیت ادامه یابد، ناچار خواهند شد یا کوچ کنند یا به شهر مهاجرت نمایند.
عبدالخالق می‌گوید که حاصلات گندم، ماش و لوبیا به‌دلیل کم‌آبی کاهش یافته و زمین‌های شالی نیز از بین رفته‌اند. به همین دلیل، مجبور شده‌اند به کشت جواری روی بیاورند که در برابر کم‌آبی مقاومت بیش‌تری دارد.
آقای میاخیل می‌افزاید: «اگر آب کافی می‌داشتیم، حاصل ما هم بیشتر و با کیفیت بهتر می‌بود. وقتی محصول را به بازار بردیم، حتا هزینه‌های زمین و کار ما جبران نشد. برای کشت شالی تقریباً ۸۰ هزار افغانی مصرف کردیم، اما نتیجه‌ای نگرفتیم و محصول خراب شد.» او از نهادهای حامی زراعت و طالبان می‌خواهد برای ذخیره‌سازی آب، بند یا چکدمی بسازند تا وضعیت کشاورزان بهبود یابد.
عبید سلیمان‌خیل، دهقان دیگری در این ولسوالی که تجربه‌ای مشابه عبدالخالق دارد، می‌گوید که خشکسالی نه‌تنها بر زمین‌های او بلکه بر بیشتر کشت‌زارهای منطقه تاثیر گذاشته است. او توضیح می‌دهد که به دلیل کمبود آب و نبود بارنده‌گی به موقع، حاصلات به‌طور چشمگیری کاهش یافته و دهقانان به سختی می‌توانند حتا نیاز خانواده‌های خود را برآورده کنند، چه برسد به آن که محصولی برای عرضه به بازار داشته باشند. او می‌افزاید: «خشکسالی گندم‌ها را بسیار زیاد متاثر کرد؛ چون آب و باران نبود، نتوانستیم به موقع آبیاری کنیم. به همین دلیل در بخش حاصلات گندم با مشکلاتی مواجه شدیم.»
این کشاورز بغلانی می‌گوید: «ما حدود چهار جریب زمین کشت کرده بودیم که هر جریب معمولاً ۱۳۰ تا ۱۴۰ سیر حاصل می‌داد؛ اما به اثر خشکسالی این مقدار به حدود ۱۱۰ سیر و حتا ۹۰ سیر کاهش پیدا کرده است. این مقدار تنها خوراک خود ما می‌شود، به حدی نیست که به بازار عرضه کنیم. حتا برای مصرف خودمان هم کافی نیست.»
با این حال، شماری از کارشناسان بر اهمیت ذخیره‌سازی آب باران و مدیریت درست منابع آبی تاکید کرده و هشدار می‌دهند که تداوم این وضعیت، اقتصاد وابسته به زراعت را آسیب‌پذیر ساخته، فقر و بیکاری را تشدید و موج تازه‌ای از مهاجرت‌ها را به دنبال خواهد داشت.
نجیب‌الله سدید، کارشناس محیط زیست، با تاکید بر ذخیره و استفاده موثر از آب می‌گوید که افغانستان دو نوع خشکسالی را تجربه می‌کند. به گفته او، خشکسالی متئورولوژیک (Meteorologic) که به‌دلیل کمبود باران رخ می‌دهد، و دیگر خشکسالی هیدرولوژیک (Hydrologic) که در آن بارنده‌گی صورت می‌گیرد اما به‌دلیل نبود زیرساخت‌های ذخیره‌سازی، آب به شکل سیلاب از کشور خارج شده و حتا خساراتی به مردم وارد می‌کند. او اضافه می‌کند که افغانستان در مقایسه با ایران، ظرفیت ذخیره آب در بندها را ۲۵ برابر کم‌تر دارد و همین کمبود باعث شده است که بیش از سایر کشورها از خشکسالی آسیب ببیند.
این کارشناس محیط زیست توضیح می‌دهد: «کار اصلی که نهادها و دهقانان باید روی آن تمرکز کنند، ایجاد زیرساخت‌های ذخیره آب است؛ زیرا حتا در سال‌های خشک نیز افغانستان بارنده‌گی دارد، هرچند کم. از آنجا که بارنده‌گی‌ها بیشتر در زمستان، زمانی که نیاز به آبیاری نیست صورت می‌گیرد، این آب باید ذخیره شود تا در فصل زراعت مورد استفاده قرار گیرد. بخش دوم نیز استفاده موثر از آب است؛ یعنی به‌کارگیری سیستم‌های آبیاری مدرن، به‌ویژه آبیاری قطره‌ای، تا آب با بیش‌ترین بازده و به‌صورت صحیح مصرف شود.»
محمد سلیمان‌خیل، کارشناس محیط زیست، می‌گوید که خشکسالی یکی از پدیده‌هایی است که بیش‌ترین آسیب را به افغانستان وارد می‌کند. او می‌افزاید که براساس گزارش‌ها و یافته‌های تخصصی، افغانستان تنها از ناحیه خشکسالی بیش از ۳۰۰ میلیون دالر متضرر می‌شود.
این آگاه محیط زیست می‌گوید: «افغانستان باید خود را با شرایط اقلیمی سازگار کند، زیرا دیگر چاره‌ای جز این نداریم. نمی‌توانیم برنامه‌های مقابله با تغییرات اقلیمی را به طور کامل دنبال کنیم، زیرا این امر به منابع زیاد و هماهنگی با نهادهای بین‌المللی چه از نظر فنی و چه از نظر مالی و آموزشی نیاز دارد و به‌دلیل مشکلات سیاسی فعلاً این همکاری‌ها در دسترس نیست. نهادهای بین‌المللی نیز نباید موضوع تغییرات اقلیمی و خشکسالی را سیاسی کنند، زیرا این یک مساله انسانی است.»
قطب‌الدین یعقوبی، کارشناس اقتصادی، خشکسالی را تهدیدی جدی برای امنیت شغلی و غذایی می‌داند و تصریح می‌کند که این پدیده باعث ازهم‌پاشی چرخه اقتصادی و سکتورهایی می‌شود که به زراعت وابسته‌اند.
این کارشناس اقتصادی می‌افزاید: «خشکسالی کارخانه‌ها و صنایع، به‌ویژه صنایعی را که بر مواد خام زراعتی متکی‌‌اند، فلج می‌کند. پیامد آن کاهش امنیت غذایی و وابسته‌گی به واردات از کشورهای دیگر است. این وضعیت در نهایت فقر و بیکاری را افزایش داده و موجی از مهاجرت‌ها و مشکلات اجتماعی را به‌دنبال دارد. راه‌حل اساسی، مبارزه همه‌جانبه با خشکسالی در سطح ملی و جهانی است. در سطح محلی باید کشت نباتات مقاوم به کم‌آبی ترویج شود تا اثرات خشکسالی کاهش یابد.»
خشکسالی در کشوری مانند افغانستان، که اقتصاد آن به‌طور عمده به زراعت وابسته است، پیامدهای ناگوار و چندجانبه‌ای به همراه دارد. این پدیده نه‌تنها امنیت غذایی و شغلی میلیون‌ها تن را تهدید می‌کند، بلکه صنایع وابسته به مواد خام زراعتی را نیز فلج کرده و موجب افزایش فقر، بیکاری و شکل‌گیری موج تازه‌ای از مهاجرت‌ها می‌شود.
در همین حال، سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (فائو) هشدار داده است که آسیب‌های ناشی از خشکسالی به ۱۹ ولایت افغانستان گسترش یافته و مناطق شمالی بیش‌ترین آسیب را متحمل شده‌اند. به گفته این سازمان، از بین رفتن محصولات کشاورزی، خشک شدن چراگاه‌ها و ناپدید شدن منابع آبی، جوامع روستایی را تا مرز فروپاشی سوق داده است.
