شماری از نظامیان پیشین که به‌خاطر تهدیدهای امنیتی از سوی طالبان به کشورهای همسایه به‌ویژه پاکستان و ایران پناه برده‌اند از اخراج به افغانستان تحت حاکمیت این گروه نگرانند. آنان می‌گویند که با مشکلات جدی اقتصادی، امنیتی و اجتماعی روبه‌رو بوده، و فرزندان‌شان نیز از آموزش محروم شده‌اند. به گفته آنان، طالبان نظامیانی که بازگرداننده می‌شوند را به قتل می‌رسانند و یا بازداشت کرده شکنجه می‌کنند. در همین حال، رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در حکومت پیشین می‌گوید با وجود آن‌که طالبان عفو عمومی اعلام کرده‌اند، اما از زمان تسلط دوباره این گروه صدها مورد آزار، بازداشت‌های غیرقانونی و قتل نظامیان پیشین به ثبت رسیده است. به گفته او، بازگرداندن نظامیان پیشین به افغانستان تحت حاکمیت طالبان، نقض اصول حقوق پناهنده‌گی و قوانین بین‌المللی است، زیرا آنان را در معرض خطراتی چون قتل، شکنجه و بازداشت قرار می‌دهد.
عبدالفتاح (مستعار)، یکی از نظامیان پیشین، که به‌دلیل تهدیدهای امنیتی به پاکستان مهاجر شده می‌گوید نظامیان پیشین که در پاکستان زنده‌گی می‌کنند، با مشکلات جدی اقتصادی، امنیتی و اجتماعی روبه‌رو هستند و فرزندان‌شان نیز از آموزش محروم مانده‌اند.
این نظامی پیشین می‌افزاید: «وضعیت نظامیان پیشین در پاکستان بسیار دشوار است. ما به کار دسترسی نداریم و تنها تعداد اندکی برای تامین نیازهای اولیه زنده‌گی، به‌گونه پنهانی کار می‌کنند. کودکان نظامیان پیشین در پاکستان از حق آموزش و تحصیل نیز محرومند و بسیاری از خانواده‌ها با مشکل تمدید ویزا از سوی حکومت پاکستان مواجه هستند. شماری از نظامیان پیشین در حملات هدفمند حتا در پاکستان نیز کشته شده‌اند. کسانی هم که به افغانستان بازگردانده می‌شوند، با تهدیدهای جدی روبه‌رو هستند و جان‌شان در خطر است.»
عیسا لغمانی، نظامی پیشین دیگری که پس از تسلط دوباره طالبان به‌دلیل تهدیدهای امنیتی به ایران مهاجر شده، می‌گوید شب‌ها خواب ندارد و از بازداشت و اخراج به افغانستان هراس دارد. او می‌گوید: «به خدا باور کنید، شب و روز خواب ندارم. خواب برایم حرام شده است. من از کارهای سخت یا مزدوری نمی‌ترسم، اما ترسم از این است که بدون مدرک اقامت هستم. اگر من را بازداشت کرده و به افغانستان بازگردانند، طالبان بر من رحم نخواهند کرد.»
لغمانی تاکید می‌کند که در دوران جمهوریت صادقانه به کشورش خدمت کرده است. او با انتقاد از برخی مقام‌های پیشین می‌گوید: «تعدادی از مقام‌های پیشین که خیانت کردند، کشور را به طالبان تسلیم کردند و خودشان به کشورهای غربی و اروپایی رفتند. آن‌ها در این ۲۰ سال ثروت اندوختند، اما فرزندان مردم فقیر برای کشور قربانی دادند و امروز حتا کسی از آنان سراغی نمی‌گیرد.»
این نظامی پیشین خطاب به مقام‌های پیشین حکومت می‌گوید: «شما وطن را فروختید و سربازان را در میدان جنگ تنها گذاشتید. ما برای وطن شهید دادیم، خون دادیم و قربانی‌های زیادی کردیم. حتا نان خشک هم به ما به‌سختی می‌رسید، اما در خط مقدم می‌جنگیدیم و امنیت شما را تامین می‌کردیم، در حالی که شما در آرامش زنده‌گی می‌کردید. اما در نهایت ما را در نیمه راه رها کردید.»
در همین حال، شهرزاد اکبر، رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان در حکومت پیشین، هشدار می‌هد با وجود آن‌که طالبان عفو عمومی اعلام کرده‌اند، اما از زمان تسلط دوباره این گروه صدها مورد آزار، بازداشت‌های غیرقانونی و قتل نظامیان پیشین را ثبت کرده‌اند. او تاکید بر این‌که بازگرداندن نظامیان پیشین نقض اصول حقوق پناهنده‌گی و قوانین بین‌المللی است، می‌گوید: «مستندسازی‌های ما نشان می‌دهد که نظامیان پیشین پس از بازگردانده‌شدن به افغانستان با خطرات جدی روبه‌رو هستند. با وجود آن‌که طالبان عفو عمومی اعلام کرده‌اند، ما از زمان تسلط دوباره این گروه صدها مورد آزار، بازداشت‌های غیرقانونی و قتل نظامیان پیشین را ثبت کرده‌ایم. در بسیاری از موارد، خانواده‌های آنان نیز با تهدید و خطر مواجه‌اند. بازگرداندن این افراد نقض اصول حقوق پناهنده‌گی و قوانین بین‌المللی است، زیرا آنان را در معرض خطراتی چون قتل، شکنجه و بازداشت قرار می‌دهد. کشورهای همسایه و همچنان متحدان حکومت پیشین مسوولیت دارند از جان نظامیان پیشین محافظت کرده و زمینه انتقال امن آنان و خانواده‌های‌شان را فراهم کنند.»
همزمان با این، آصف صدیقی، معاون مجلس سنای پیشین شورای ملی، وضعیت نظامیان پیشین را نگران کننده خوانده می‌گوید که شمار بیشتر از آنان کشته شده‌اند و بسیاری دیگر در زندان‌های طالبان تحت شکنجه قرار دارند. او می‌افزاید: «وضعیت نظامیان پیشین پس از تسلط دوباره طالبان بر افغانستان به‌شدت نگران‌کننده است. تهدیدهای امنیتی نه‌تنها متوجه خود آنان، بلکه خانواده‌های‌شان نیز هست. شمار زیادی از نظامیان پیشین کشته شده‌اند و بسیاری دیگر در زندان‌های طالبان تحت شکنجه قرار دارند. نظامیانی که به کشورهای دیگر مهاجر شده‌اند نیز با مشکلات فراوانی مانند وضعیت دشوار اقتصادی، تمدید ویزا و نبود اسناد قانونی روبه‌رو هستند. اگر این افراد به افغانستان بازگردانده شوند، با تهدید جدی جانی مواجه خواهند شد و احتمال کشته‌شدن یا بازداشت آنان وجود دارد.»
آقای صدیقی هشدار می‌دهد که طالبان گروه‌هایی را برای هدف قرار دادن مقام‌های پیشین و نظامیان پیشین تعیین کرده‌اند. او می‌گوید: «در برخی موارد، نظامیان پیشین کشته می‌شوند و این رویدادها به‌عنوان خصومت‌های شخصی عنوان می‌شود. طالبان حتا گروه‌هایی را برای هدف قرار دادن مقام‌های و نظامیان پیشین تعیین کرده‌اند. افزون بر این، کودکان این خانواده‌ها چه در افغانستان و چه در کشورهای همسایه از حق آموزش محرومند و با تبعیض روبه‌رو هستند.»
این در حالی است هیات معاونت سازمان ملل متحد گزارش سه ماهه‌ای خود که چندی پیش نشر شد، گزارش داده بود که حداقل ۱۴ مورد قتل و ۲۱ مورد دست‌گیری خودسرانه، بازداشت، شکنجه و بدرفتاری با اعضای پیشین نیروهای امنیتی و دفاعی افغانستان ثبت شده است.
طالبان پس از تسلط مجدد بر افغانستان، همواره نظامیان پیشین را بازداشت و زندانی کرده و در مواردی به قتل رسانده‌اند.
براساس یافته‌های روزنامه ۸صبح، طالبان از سال ۲۰۲۳ تا نیمه سال ۲۰۲۵ حدود ۱۱۰ نظامی پیشین را به قتل رسانده‌اند.
