منابع محلی در غور میگویند که پس از سرازیر شدن سیلابهای مدهش در این ولایت، منار جام در خطر فروریزی قرار گرفته است. براساس اظهارات آنان، سیلابهای ویرانگر اطراف منار جام را احاطه کرده و این بنای تاریخی در قعر آب قرار گرفته است. با این حال، فرهنگیان و باشندهگان غور نیز از احتمال فروریزی منار جام بهشدت ابراز نگرانی کرده و از یونسکو خواستهاند تا اقدامات فوری را برای حفظ این میراث فرهنگی جهان، روی دست گیرد.
منابع محلی در غور میگویند که سیلابهای مدهش در دره جام، خطر فروریزی منار جام، یکی از میراثهای فرهنگی جهان را تشدید کرده است. به گفته آنان، طالبان و نهادهای حامی حفاظت از آبدههای تاریخی مسوولیت دارند تا از فروریزی این بنای تاریخی و میراث کهن بشریت جلوگیری کنند.
از سوی دیگر، شماری از باشندهگان غور طالبان را به بیتفاوتی و رفتار تبعیضآمیز در قبال آبدههای تاریخی متهم میکنند. آنان میگویند که این گروه به سیلابزدهگانی که بین مرگ و زندهگی دستوپنجه نرم میکنند، کمک نکرده است و بعید به نظر میرسد که در فکر حفاظت از منار جام باشند.
عبدالحی (مستعار) باشنده غور، میگوید که سیلابهای شدید در ولسوالی شهرک در ساحه منار جام سرازیر شده و این بنای تاریخی که هویت افغانستان و غوریها با آن گره خورده است را در خطر فروریزی قرار داده است. این باشنده ولسوالی شهرک میافزاید: «سیلابهای خیلی شدید به ساحه دره منار جام سرازیر شده است که از چهار طرف منار جام را محاصره کرده است. هیچ گاهی به این اندازه سیل در ساحه دره منار جام نیامده بود. حالا هم منار جام به وسط سیلاب قرار گرفته که هر لحظه امکان فروریزی آن وجود دارد.» عبدالحی تاکید میکند: «منار جام از سالهای پیش هم آسیب دیده بود و زمستانها نیز به آن آسیب رسانیده بود؛ اما این سیلابها هر چه گل و لای و سنگ بوده را به دیوار و پایههای منار زده و حتا خشتهای منار نم کشیده است که اگر اقدامی نشود، این بنای تاریخی از بین خواهد رفت.»
از سویی هم، باشندهگان غور میگویند که طالبان و نهادهایی که در بخش محافظت از آبدههای تاریخی کار میکنند، برای حفاظت از این بنای تاریخی اقدام عملی نکردهاند و احتمال فروریزی منار جام زیاد است.
رمضان (مستعار) با ابراز نگرانی از احتمال فروریزی منار جام، تاکید میکند که این بنای تاریخی هویت غور و افغانستان است و باید برای محافظت از آن اقدام فوری و همهجانبه صورت گیرد. او میگوید: «منار جام هویت ما مردم غور است و این بنای تاریخی به غور و حتا افغانستان هویت بخشیده است. طالبان و نهادهایی که در راستای حفاظت از میراثهای فرهنگی کار میکنند، اقدام فوری برای حفاظت از هویت ما مردم انجام دهند.»
حفیظالله (مستعار) طالبان را متهم به کمکاری در قبال شهروندان و میراثهای تاریخی میکند. او میگوید که این گروه هیچ برنامهای برای حفاظت از منار جام ندارد و مانند شهروندان عادی نظارهگر فروریزی این بنای تاریخی و میراث فرهنگی جهان است. این باشنده غور میگوید: «دو روز میشود که سیلاب مردم را دربهدر ساخته، اما طالبان هیچ کاری برای محافظت و حمایت از مردم انجام ندادهاند. باور دارم که این گروه نه علاقهمند حفاظت از آبدههای تاریخی است و نه اقدام برای جلوگیری از فروریزی منار جام انجام میدهد.»
در همین حال برخی از فرهنگیان در غور به این باورند که فروریزی بنای تاریخی و گنجینه معماری منار جام که به افغانستان و بهخصوص غور هویت بخشیده است، این ولایت را از چشم گردشگران نیز خواهد انداخت.
موسا (مستعار) یکی از فرهنگیان ولایت غور، میگوید که طالبان باید اقدام فوری برای حفاظت از منار جام کنند. به گفته او، منار جام به افغانستان و تمدن اسلامی هویت و ارزش بخشیده است. او میافزاید: «گردشگران خارجی از امریکا، اروپا و آسیای میانه به فیروزکوه آمدهاند و راهی جام شده و از این منار دیدن میکنند. پس باید دانست که گردشگران برای دیدن منار جام به غور سفر میکنند. خواست ما این است که در هماهنگی با مردم از منار جام محافظت صورت گیرد.»
نبی ساقی، پژوهشگر در آکسفورد لندن و یکی از فرهنگیان غوری، در صفحه فیسبوک خود نوشته است که هیچ امیدی به بقای منار جام ندارد. او نوشته است: «شخصا هیچ امدی به جان به در بردن منار جام ندارم. وقتی دو سه شبانهروز، سیل یکسره به تنه منار بخورد و منار در وسط آب باشد، امکان بقایش بسیار ضعیف است.» به گفته آقای ساقی، سالهاست که این منار پیش چشم دولتهای افغانستان و جامعه جهانی و یونسکو میلرزد، اما دلی برایش نمیلرزد. او افزوده است: «هنگام کتابنویسی و هویتیابی و خودستایی، از پشتون و هزاره و ترک و تاجیک خودش را در شعرا به تمدن غوری آویزان میکنند، اما در عمل هیچ کس یادی از این تمدن نمیکند.»
منار جام که در خطر فروریزی قرار دارد، از بزرگترین گنجینههای معماری اسلامی و جزو آبدههای ثبتشده در سازمان ملل است. این منار که ۶۴ متر طول دارد، از شاهکارهای تمدن غوریها به شمار میرود که در سال ۲۰۰۲ در فهرست میراثهای فرهنگی جهانی در یونسکو ثبت شده است.
منار جام در زمان پادشاهی سلطان غیاثالدین (۵۵۸-۵۹۹ هجری)، از بزرگترین پادشاهان سلسله غوری، ساخته شده است.
این در حالی است که سیلابهای دو روز گذشته در غور خسارات هنگفت مالی برجای گذاشته و جان بیش از ۵۰ تن را گرفته است.
