شماری از کارشناسان محیط‌زیست کشور از مدیریت‌نشدن و رهاسازی زباله‌های غذایی در فضای باز ابراز نگرانی می‌کنند. آنان می‌گویند که انباشت این زباله‌ها در شرایطی که افغانستان با پیامدهای تغییرات اقلیمی روبه‌رو است، می‌تواند انتشار گازهای گلخانه‌ای را افزایش داده و به تشدید این بحران منجر شود. به گفته این کارشناسان، زباله‌های غذایی در محیط‌های فاقد اکسیجن هنگام تجزیه گاز میتان تولید می‌کنند؛ گازی که در گرم‌شدن زمین نقش دارد. آنان می‌افزایند که نبود تفکیک زباله در شهرهای افغانستان سبب شده است بخش زیادی از زباله‌های غذایی همراه با سایر زباله‌ها دفن یا انباشته شود.
این کارشناسان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح تاکید می‌کنند که ادامه این روند، افزون بر پیامدهای اقلیمی، می‌تواند حجم زباله‌ها، آلوده‌گی خاک و منابع آب و شمار حشرات و حیوانات ولگرد را افزایش دهد. آنان می‌گویند تفکیک زباله‌های غذایی از سایر زباله‌ها و تبدیل مواد تجزیه‌پذیر به کود، می‌تواند حجم زباله‌های دفن‌شده و میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای را کاهش دهد.
کاظم همایون، یکی از کارشناسان محیط‌زیست، می‌گوید رهاسازی نان، ترکاری، میوه و دیگر مواد غذایی در فضای باز، افزون بر افزایش حجم زباله، مدیریت زباله را برای شهرداری دشوارتر می‌کند. به گفته او، افزایش حجم زباله به نیروی انسانی و تجهیزات بیشتر برای جمع‌آوری نیاز دارد و انباشت زباله‌های غذایی در شهرها نیز زمینه افزایش حشرات و حیوانات ولگرد را فراهم می‌کند.
این کارشناس محیط‌زیست می‌گوید: «زباله‌های غذایی از جمله زباله‌های عضوی‌اند و قابلیت تجزیه دارند. وقتی نان، ترکاری، میوه و کچالو در فضای باز رها می‌شوند، نخست چهره شهر را خراب می‌کنند و حجم زباله را بیشتر می‌سازند. با افزایش حجم پسماند، کار شهرداری نیز دشوارتر می‌شود و این اداره به نیروی انسانی و وسایل بیشتری برای جمع‌آوری نیاز پیدا می‌کند. از طرف دیگر، وقتی زباله‌های غذایی در عمق زمین و در جایی که اکسیجن وجود ندارد، انباشته می‌شوند، در روند تجزیه گاز میتان تولید می‌کنند. اگر این گاز در محل‌های دفن زباله یا مناطقی که از پسماند برای هموارسازی استفاده می‌شود، جمع شود و نظارت کافی وجود نداشته باشد، می‌تواند خطر انفجار ایجاد کند. به همین دلیل، در این محل‌ها باید نظارت جدی صورت بگیرد.»
آقای همایون تاکید می‌کند که انباشت زباله‌های غذایی تنها به تولید میتان محدود نمی‌شود و افزایش حشرات نیز از پیامدهای آن است. او می‌افزاید که حشرات می‌توانند از یک منطقه به منطقه دیگر منتقل شوند و با نشستن روی مواد غذایی، سلامت انسان را به‌گونه مستقیم و غیرمستقیم تحت تاثیر قرار دهند. به گفته او، افزایش پسماند غذایی همچنان باعث بیشترشدن سگ‌ها و پشک‌های ولگرد در محیط‌های شهری می‌شود.
از دید این کارشناس محیط‌زیست کشور، برای کاهش این مشکل، می‌توان از غذای اضافی و قابل استفاده هوتل‌ها، رستورانت‌ها و تالارها برای خانواده‌های نیازمند استفاده کرد؛ روشی که به گفته او، در گذشته نیز در کابل مطرح شده بود.
این کارشناس محیط‌زیست می‌گوید: «تجربه‌ای که من از کار در ریاست محیط‌زیست کابل دارم، این است که در گذشته به هوتل‌ها و رستورانت‌ها اجازه داده نمی‌شد غذاهای اضافی خود را به زباله‌دانی‌ها بیندازند. بخشی از غذاهایی که پاک و قابل استفاده بود، باید به افراد نیازمند انتقال داده می‌شد. این کار از طریق ریاست کودگیری انجام می‌شد و طرح ما این بود که شهرداری با هوتل‌ها و رستورانت‌ها قرارداد و هماهنگی داشته باشد تا غذای اضافی را جمع‌آوری و به خانواده‌های نیازمند برساند. اگر چنین برنامه‌ای عملی شود، هم حجم زباله‌های غذایی کاهش می‌یابد و هم می‌توان از افزایش حشرات، سگ‌ها و پشک‌های ولگرد جلوگیری کرد؛ موضوعی که در شهر کابل یک تهدید جدی است.»
سیدمحمد سلیمان، یکی دیگر از کارشناسان محیط‌زیست، می‌گوید اسراف غذا در حالی ادامه دارد که شماری از مردم افغانستان با ناامنی غذایی روبه‌رو هستند. به گفته او، تهیه غذا بیش از نیاز و دورریختن آن، افزون بر هدررفتن مواد غذایی، در صورت رهاشدن در فضای باز می‌تواند به مشکلات صحی و محیط‌زیستی منجر شود.
او می‌افزاید که نبود روند مناسب کمپوست‌سازی و بازیافت باعث شده است مواد تجزیه‌پذیر قابل استفاده همراه با سایر زباله‌ها دور ریخته شوند؛ در حالی که می‌توان از این مواد برای تولید کود و استفاده در زراعت و باغداری بهره گرفت.
این کارشناس محیط‌زیست می‌گوید: «متاسفانه ما شاهد تهیه غذا بیش از نیاز هستیم و این باعث اسراف در پخت‌وپز می‌شود؛ در حالی که بخش بزرگی از مردم افغانستان با ناامنی غذایی روبه‌رو هستند. وقتی غذای اضافی در فضای باز رها می‌شود، تعفن می‌کند و مشکلات صحی و محیط‌زیستی به وجود می‌آورد. اگر مدیریت زباله‌های غذایی را از دید جامع ببینیم، می‌توانیم این پسماندها را به یک فرصت تبدیل کنیم؛ از مواد غذایی دورریخته‌شده می‌توان کمپوست تولید کرد و از آن در زراعت و باغداری استفاده کرد.»
به گفته او، در حال حاضر روند کمپوست‌سازی و بازیافت غذا در کشور به‌گونه لازم انجام نمی‌شود و در نتیجه، غذاهای رهاشده در سطح شهرها توسط حیوانات ولگرد مصرف می‌شود و مشکلات دیگری نیز ایجاد می‌کند. او می‌افزاید: «برای حل این مشکل، نیاز است میان میزان تهیه و مصرف غذا تعادل ایجاد شود و در کنار آن، خانواده‌ها، رستورانت‌ها، هوتل‌ها و مراکز تهیه غذا درباره مدیریت پسماندهای غذایی آگاهی داده شوند.»
این هشدارها در حالی مطرح می‌شود که افغانستان با وجود سهم اندک در گرمایش زمین، از کشورهای آسیب‌پذیر در برابر پیامدهای تغییرات اقلیمی به شمار می‌رود.
برنامه توسعه سازمان ملل متحد گفته است که تغییرات اقلیمی و رویدادهای ناشی از آن سالانه حدود ۲۰۰ هزار نفر را در افغانستان تحت تاثیر قرار می‌دهد. این نهاد افزوده است که تغییرات اقلیمی با کاهش محصولات زراعتی و افزایش و تشدید رویدادهای طبیعی، زنده‌گی و معیشت مردم را تهدید می‌کند.
دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) نیز اعلام کرده است که جوامع در سراسر کشور با چالش‌های فزاینده اقلیمی و محیط‌زیستی روبه‌رو هستند؛ چالش‌هایی که بر معیشت مردم، امنیت غذایی و ثبات اجتماعی تاثیر گذاشته‌اند.
براساس این گزارش، خشکسالی و کمبود آب از جدی‌ترین تهدیدهای محیط‌زیستی افغانستان است و بیش از نیمی از جمعیت کشور از پیامدهای آن آسیب دیده‌اند.
با وجود نگرانی‌ها درباره پیامدهای زباله‌های غذایی، تاکنون آمار دقیقی از میزان تولید این نوع پسماند در افغانستان در دسترس نیست.
