شماری از شهروندان کشور درباره سخنرانیهای ملاهای طالبان در روزهای جمعه میگویند که بیشتر این ملاها در سخنرانیهای خود بر اطاعت از رهبر طالبان تاکید کرده و مردم را از همکاری یا برقراری ارتباط با جبهههای مخالف این گروه میترسانند. آنان میافزایند که موضوعات مورد بحث ملاهای طالبان در روزهای جمعه، بیشتر بر مسایل مربوط به زنان و ترغیب مردان به کنترل زنان خانواده متمرکز است. برخی از ملاهای تحت فرمان طالبان میگویند که اگر ملایی مطابق موضوعاتی که طالبان تعیین کردهاند، سخنرانی نکند، با او برخورد جدی صورت میگیرد و در مواردی نیز بازداشت میشود.
تقوا (مستعار)، باشنده کابل، میگوید که در بسیاری از روزهای جمعه شاهد بوده است که برخی از ملاها بخش قابلتوجهی از سخنرانیهای خود را به موضوع زنان و محدودیتهای اعمالشده بر آنان اختصاص میدهند. او میگوید قابل تأمل است که میان آموزههای اسلامی و برداشتها و رسوم فرهنگی و اجتماعی که به نام اسلام بیان میشوند، تفاوت گذاشته شود.
به گفته تقوا، در دوره معاصر، حجاب از یک موضوع مذهبی به یکی از ابزارهای نظارت بر حضور زنان در جامعه تبدیل شده و در مواردی نیز زنان با فشار و محدودیتهای شدید مواجه شدهاند. او میگوید: «اگر تمام تصویر زن مسلمان را به همین موارد محدود کنیم، بخش بزرگی از تاریخ و منابع اسلامی را نادیده گرفتهایم. قرآن نمیگوید زن فقط در خانه مسوول است، بلکه زن را در قبال مسوولیتهای دینی و اجتماعی نیز مخاطب قرار داده است. خانهداری ارزشمند است، اما نباید آن را تمام هویت زن دانست.»
گلاب (مستعار)، باشنده ولایت پروان، میگوید بخش عمده سخنرانیهای ملاهای طالبان در این ولایت بر موضوعات مربوط به زنان متمرکز است. به گفته او، این سخنرانیها بر رفتار مردان نیز تاثیر گذاشته و نحوه برخورد بسیاری از آنان با زنان خانواده تغییر کرده است.
او میگوید: «حالا کلاً ملاها یا از روی شوق و یا هم بهخاطر تبلیغات طالبان سخنرانی میکنند. بیشتر بخش سخنرانیهایشان متمرکز بر زنان است؛ از پوشش زنان، معاشرت، گشتوگذار و مسوولیتهای آنان صحبت میکنند. بیشتر مردها هم تحت تأثیر قرار گرفتهاند و برخوردشان با زنان تغییر کرده است. در خانه اگر زن چیزی بگوید، مردهای خانه میگویند: تو زن خانه هستی؛ اگر لباس یا چیزی بخواهد، نانت میرسد، آبت میرسد، دیگر چه میخواهی؟» به گفته این باشنده پروان، ملاهای طالبان در سخنرانیهای خود بر اطاعت از رهبر این گروه تاکید میکنند و مردم را از همکاری یا برقراری ارتباط با جبهههای مخالف طالبان میترسانند.
گلاب میافزاید: «از سخنرانیهای ملاهای طالبان چیزی که بیشتر برداشت میشود این است که زنان فقط به خانه و اولادداری مصروف باشند. در مورد مردان نیز بیشتر مردم را از ارتباط یا همکاری با جبهههای مخالف طالبان میترسانند و همچنان بر اطاعت از مقامهای طالبان، بهویژه رهبر این گروه، تاکید میکنند.»
بلال (مستعار)، باشنده ولایت بدخشان، میگوید ملاهای طالبان در این ولایت در روزهای جمعه مردم را به پیروی از نظام این گروه فرا میخوانند و سرپیچی از آن را «بغاوت» میخوانند و افرادی را که از دستورهای این نظام سرپیچی کنند، گنهکار میدانند.
این باشنده بدخشان میگوید: «ملاهای طالبان در سخنرانیهایشان در روزهای جمعه در بدخشان میگویند که از نظام پیروی کنید. کسانی که برخلاف نظام عمل میکنند و از امر امیر سرپیچی میکنند یا سرپیچی کنند، گنهکار و بغاوتگر حساب میشوند. همچنان بر جلوگیری از تعصب نیز تاکید میکنند.»
او میافزاید: «ملاهای طالبان همچنان درباره رفتوآمد زنان و رعایت حجاب صحبت میکنند و از زنان میخواهند آرایش نکنند، عطر نزنند، بدون محرم به جایی نروند، سوار هر موتری نشوند و با نامحرم گشتوگذار نکنند.»
پرویز(مستعار)، باشنده شهر مزارشریف، مرکز ولایت بلخ، میگوید روزهای پنجشنبه تمامی ملاهای طالبان در ریاست ارشاد، حج و اوقاف این گروه جمع میشوند و موضوع سخنرانی روز جمعه برای آنان تشریح میشود.
این باشنده مزارشریف میگوید: «هر هفته روز پنجشنبه، تمامی ملاهای سطح شهر و مناطق بیرون از شهر در ریاست ارشاد، حج و اوقاف طالبان جمع میشوند و با رییس شورای این گروه جلسه برگزار میکنند. در همان جلسه، موضوعات مورد بحث برای روز جمعه به آنان داده میشود و ملاها مجبور هستند درباره همان موضوعاتی که برایشان تعیین شده است، صحبت کنند. بیشتر روی موضوعات اجتماعی صحبت میشود، به استثنای هفتههایی که فرمان یا دستور خاصی از قندهار صادر شده باشد.»
بهار (مستعار)، باشنده ولایت هرات، میگوید موضوعات مورد بحث ملاهای طالبان در روزهای جمعه در این ولایت، بیشتر بر مسایل مربوط به زنان و تحریک مردان برای کنترل زنان خانواده متمرکز است.
بانو بهار میگوید: «ملاهای طالبان در روزهای جمعه در سخنرانیهایشان بیشتر درباره حجاب زنان صحبت میکنند. آنان همچنان تلاش میکنند مردان را تحریک کنند تا قوانین و محدودیتهای مورد نظر این گروه را بر زنان خانواده خود تطبیق کنند.»
این باشنده هرات میافزاید: «مساله دیگری که ملاهای طالبان بهگونه مکرر درباره آن صحبت میکنند، تعریف و تمجید از نظام این گروه است.»
در همین حال، نعمتالله (مستعار)، یکی از ملاهای طالبان، میگوید اگر ملای مطابق موضوعی که طالبان تعیین کردهاند سخنرانی نکند، از سوی طالبان با او برخورد قانونی صورت میگیرد و در مواردی نیز بازداشت میشود.
این ملا میگوید: «خطبه به زبان عربی که در آن نام «امیرالمؤمنین» گرفته میشود، در دارالافتای مرکزی در قندهار تدوین شده است. سخنرانیهای روز جمعه نیز از طریق ریاست مساجد وزارت ارشاد، حج و اوقاف بهصورت هفتهگی به مسجدها توزیع میشود. مسجدهای بزرگ که مردم بیشتری در آن حضور مییابند، از سوی استخبارات و وزارت حج و اوقاف پیگیری میشوند. در صورت تخلف ملاها، با آنان برخورد صورت میگیرد و در مواردی نیز استخبارات طالبان آنان را بازداشت میکنند.»
این در حالی است که طالبان پس از تسلط دوباره، از مساجد، رسانهها و شبکههای اجتماعی بهگونه گسترده برای تبلیغات و سفیدنمایی عملکرد خود استفاده میکنند.
ریاست عمومی استخبارات طالبان نیز چندین رسانه، از جمله رادیو، وبسایت خبری و نشریههای آنلاین ایجاد کرده است؛ رسانههایی که، برای تقویت روایتهای این گروه و سرکوب صداهای مخالف مورد استفاده قرار میگیرند.
