طالبان در ادامه ممنوعیتها علیه زنان، از حضور زنان و دختران شاغل در نمایشگاه پنجروزه «عمران و بازسازی» که در «نمایشگاه بینالمللی افغانستان» در کابل برگزار شد، جلوگیری کردند. برخی از زنانی که میخواستند صنایع دستی و سایر کالاهای خود را در این نمایشگاه عرضه کنند، اجازه حضور و بازدید نیافتند. به گفته این زنان، طالبان از آنان خواسته بودند تولیداتشان را از طریق محرمهایشان به نمایشگاه بفرستند، در حالی که هیچ زنی اجازه بازدید و خرید نداشت و وسایلشان بدون فروش باقی ماند. آنان تأکید میکنند که تنها گزینه باقی مانده برای فروش، بازارهای کوچک زنانه است که آنها نیز از سوی طالبان محدود شده است. همزمان، برخی دیگر از زنان تجارتپیشه میگویند که در نمایشگاههای قبلی از سوی اعضای طالبان پیشنهادهای ازدواج دریافت کردهاند و همچنین تهدید شدهاند که در صورت نپذیرفتن این پیشنهادها، خود و خانوادههایشان در معرض خطر قرار خواهند گرفت.
طالبان که پیشتر بر برگزاری نمایشگاهها و حضور زنان در آنها به سود خود تبلیغات گستردهای در رسانهها و شبکههای اجتماعی انجام میدادند، در پنجمین دوره نمایشگاه با عنوان «عمران و بازسازی» تمامی زنان و دختران را از حق شرکت و بازدید محروم کردهاند. این گروه به زنان فعال در تجارت گفتهاند که تولیدات و کالاهایشان را از طریق مردان خانواده به نمایشگاه ارسال کنند، در حالی که هیچ زنی اجازه ورود به نمایشگاه نداشته و نتوانستهاند صنایع دستی و هنری خود را به فروش برسانند یا برای آن بازاریابی کنند.
یکی از دختران که قصد داشت آثار هنری خود را در این نمایشگاه به نمایش بگذارد تا بتواند از طریق آن بازاریابی کرده و تعدادی از تابلوهایش را بفروشد، میگوید که نه اجازه شرکت و نه ورود برای بازدید از نمایشگاه به او داده شد. به گفته او، بخش مدیریت نمایشگاه به صراحت اعلام کرده که زنان به هیچ وجه حق شرکت در این دوره را ندارند.
این بانو میافزاید: «در این دوره پنجروزه نمایشگاه نه اجازه شرکت به ما داده شد و نه اجازه بازدید. بخش مدیریت نیز صراحتاً گفته است که زنان به هیچ وجه حق شرکت ندارند و اجازهای برای آنها صادر نمیشود.»
فروزان (مستعار)، یکی دیگر از زنان تجارتپیشه، میگوید: «در نمایشگاهی که تحت عنوان عمران و بازسازی برگزار شد، به هیچ خانم اجازه اشتراک داده نشد. با وجود اینکه گفته شده بود زنان وسایل خود را از طریق محرمشان بفرستند، اما هیچ خانم اجازه بازدید نداشت. به ما گفته شد که این بار امر به معروف و نهی از منکر به زنان اجازه ورود نمیدهد. امیدوارم در این محدودیتها تجدیدنظر شود، زیرا تنها همین تجارتهای کوچک برای ما باقی مانده است. وضعیت بسیار نگرانکننده است. صنایع دستی که زنان فرستاده بودند تا محرمهایشان بفروشند، پس به حالت اولی برگشت، چون هیچ زن حق ورود به نمایشگاه را نداشت.»
از سوی دیگر، پیشتر برخی از شرکتکنندهگان نمایشگاه از مزاحمت اعضای طالبان ابراز نگرانی کرده بودند. به گفته آنها، با پیشنهادهای ازدواج و حتا تهدیدهای طالبان مواجه شدهاند. برخی مقامهای طالبان بارها تلاش کردهاند شمارههای واتساپ آنها را بهدست آورند؛ در ابتدا این درخواستها با پاسخ منفی روبهرو شد، اما این افراد از طریق روابط خود با نهادها و موسساتی که دختران را برای شرکت در نمایشگاهها معرفی کرده بودند، موفق به دسترسی به شمارههای تماس آنها شدهاند.
سمیرا (مستعار)، یکی از دختران شرکتکننده در دوره قبلی نمایشگاه، میگوید که پس از برگزاری چهارمین نمایشگاه بینالمللی در کابل و گذشت چند هفته، با پیامدهای نگرانکنندهای روبهرو شده است. به گفته او، برخی مقامها و افراد طالبان نهتنها پیشنهاد ازدواج دادهاند، بلکه او را به ازدواج اجباری نیز تهدید کردهاند.
این بانو میافزاید: «در ابتدا از من خواسته شد در چند نمایشگاه دیگر نیز شرکت کنم، اما بهدلیل عدم آمادهگی انصراف دادم. با این حال، اکنون برخی از افراد طالبان حتا به داخل خانه ما برای خواستگاری آمدهاند.» او تأکید میکند که تجربه او تنها یک مورد نیست و شماری دیگر از دخترانی که در این نمایشگاهها حضور داشتهاند نیز از سرنوشت مشابهی خبر میدهند.
این بانو میگوید: «ما فکر میکردیم این نمایشگاهها فرصتی برای کار و پیشرفت است، نه آغاز ترس و فشار. بعد از نمایشگاه پیامها شروع شد؛ پیامهایی که هیچ ربطی به کار نداشت. وقتی شمارهام را ندادم، چند روز بعد همان افراد در واتساپ برایم پیام فرستادند. هنوز هم نمیدانم شمارهام را از کجا بهدست آوردند. به ما گفته میشود اگر مخالفت کنیم، برای خود و خانوادهمان مشکل ایجاد میشود. این دیگر پیشنهاد نیست، فشار است.» او تأکید میکند که بهدلیل ترس از طالبان و برداشتهای نادرست نزدیکانشان، نمیتوانند درباره این مسایل بهصورت علنی صحبت کنند.
همچنین ویدیویی در شبکههای اجتماعی منتشر شده است که نشان میدهد دهها زن در برابر دروازه ساختمان نمایشگاه ایستادهاند و جنگجویان و محتسبان طالبان نیز در محل حضور دارند. زنان با چهرههای پوشیده چشم به دروازه دوختهاند و به سوی آن نگاه میکنند. برخی از زنان با نشر این ویدیو در شبکههای اجتماعی نوشتهاند که زنان بهگونه سیستماتیک و هدفمند، صرفاً بهدلیل زن بودن، از حضور در این نمایشگاه و سایر عرصههای زندهگی از سوی طالبان حذف شدهاند و این روند همچنان با شدت ادامه دارد.
پیش از این، شماری از دختران خبرنگار به روزنامه ۸صبح گفته بودند که از سوی عنایتالله خوارزمی، سخنگوی وزارت دفاع طالبان، پیشنهاد ازدواج دریافت کردهاند. به گفته آنان، خوارزمی از طریق شماره شخصی خود با خبرنگاران زن تماس گرفته و به آنها گفته است که «مدرن» است و مانند سایر اعضای طالبان رفتار نمیکند. این خبرنگاران تأکید کردهاند که چنین برخوردهایی سبب شده بسیاری از خبرنگاران زن از پوشش اخبار مربوط به وزارت دفاع طالبان خودداری کنند تا در معرض اینگونه رفتارها قرار نگیرند.
این در حالی است که تیم نظارت شورای امنیت سازمان ملل متحد چندی پیش گزارش داده بود که وضعیت زنان و دختران در افغانستان همچنان وخیم باقی مانده است. در این گزارش، به نقل از بررسی یونیسف آمده است که بر بنیاد شاخص جنسیتی افغانستان ۲۰۲۴، هشت زن از هر۱۰ زن از آموزش و اشتغال محرومند.
همچنین افغانستان دومین شکاف گسترده جنسیتی در جهان را دارد. براساس یک برآورد، سیاستهای طالبان در قبال زنان سالانه بیش از یک میلیارد دالر به اقتصاد کشور زیان وارد میکند.
