به ادامه تشدید اخراج اجباری مهاجران افغانستان از ایران، موج شدیدتری از مهاجرستیزی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی گزارش می‌شود. نوارهای تصویری متعددی از شکنجه و بدرفتاری پناهجویان افغانستان در ایران توسط پولیس این کشور منتشر شده است. این ویدیوها و همچنین نفرت‌پراکنی برخی شهروندان ایرانی در شبکه‌های اجتماعی، واکنش‌های گسترده‌ای از سوی مردم افغانستان به‌دنبال داشته است. همزمان برخی از باشنده‌گان هرات از تشدید بحران انسانی و احتمالی فاجعه‌ای بزرگ در این شهر ابراز نگرانی می‌کنند. ورود هزاران تن از پناهجویان اخراج شده در هرات، باعث افزایش فشار بر امکانات محلی و نگرانی از کمبود سرپناه، غذا و آب آشامیدنی شده است. تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی نیز نشان می‌دهد که پارک‌های شهر هرات به مکان زیست مهاجران اخراج شده تبدیل شده است.
مهاجران اخراج‌شده می‌گویند که پولیس ایران بدون رعایت حقوق انسانی، آن‌ها را در محل کار دست‌گیر کرده، به اردوگاه‌ها منتقل می‌کند و با تهدید، گرفتن پول و تحقیر، آن‌ها را اخراج می‌کند. این مهاجران تایید کرده‌اند که تمام پول و اموال‌شان نزد کارفرما یا صاحب‌خانه باقی مانده و آن‌ها بدون هیچ دارایی و دست خالی اخراج شده‌اند.
از سوی دیگر، مهاجرستیزی و نفرت‌پراکنی علیه پناهجویان افغانستان در ایران همواره یکی از موضوعات داغ در رسانه‌ها بوده است. به تازه‌گی، پس از جنگ ۱۲ روزه میان ایران و اسراییل، روند گسترده اخراج اجباری پناهجویان از ایران به افغانستان آغاز شده است. براساس گزارش نهادهای بین‌المللی، در برخی روزها روزانه تا ۳۰ هزار مهاجر از ایران اخراج شده‌اند.
کاربران شبکه‌های اجتماعی افغانستان، نوار تصویری دختر ایرانی را دست‌به‌دست می‌کنند که در آن او سخنان توهین‌آمیز و نفرت‌انگیز علیه مهاجران افغانستان به زبان می‌آورد.کاربران از این ویدیو به‌عنوان نمونه‌ای آشکار از «نفرت‌پراکنی» ایرانی‌ها علیه شهروندان افغانستان یاد می‌کنند.
خانم ایرانی در این ویدیو خطاب به مهاجران می‌گوید: «من آمدم با افغانی‌ها حرف بزنم: ۴۵ سال به شما پناه دادیم، ۴۵ سال یارانه رایگان پرداخت کردیم، ۴۵ سال در صف نانوایی ایستادیم تا دو نان بگیریم و شما پنجاه نان ببرید. ۴۵ سال صندلی فرزندان‌مان را در مدارس به شما اختصاص دادیم، اما شما حق همسایه‌گی را رعایت نکردید؛ با ما دشمنی کردید. عزیزان‌مان را در طول ۱۲ روز جنگ کشتید. چرا این‌قدر بی‌ذات، بی‌شرف و بی‌شخصیت هستید؟ ذات و خلق‌تان وحشی است. امام جماعت‌تان به ما فحش می‌دهد، بی‌وجدان و بی‌شخصیت هستید. حق آب و گل را رعایت نکردید. زود گور خود را گم کنید. ما دیگر نمی‌خواهیم به شما پناه بدهیم.»
همچنان یک نوار تصویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که در آن نیروهای پولیس ایران یک فرد را – که گفته می‌شود شهروند افغانستان است – با زور بازداشت می‌کنند. در این ویدیو دیده می‌شود که او را به‌شدت لت‌وکوب کرده، در عقب موتر می‌اندازند و شکنجه می‌کنند.
یک نوار تصویری از یک مرد پیر و ضعیف در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که می‌گوید: «خانم و دخترم در ایران مانده‌اند. من برای گرفتن نان به نانوایی رفتم، پولیس مرا در ماشین انداخت. چند شب و روز است که در بدر می‌گردم و پول هم ندارم بروم که به خانمم احوال بدهم.»
همچنین یک نوار تصویری دیگری در فضای مجازی منتشر شده که جوانی با صدای لرزان و گریان خطاب به افسران و مقامات ایران می‌گوید: «ما شما را مسلمان، همسایه و برادر می‌دانیم؛ خواهش می‌کنم چنین ظلمی را در حق مردم افغانستان روا ندارید.» این جوان سپس به شدت گریه می‌کند که واکنش‌های زیادی را برانگخیته است.
در نوار تصویری دیگری، دختر خردسالی با صدای پر از اشک می‌گوید: «زنده‌گی کردن در ایران خیلی سخت است. چون وقتی در آنجا بودم، در مدسه [مکتب]، هر لحظه به من توهین می‌کردند و همیشه فحش می‌خوردم. هیچ کس در ایران زنده‌گی نکند؛ خیلی سختی می‌کشد. به من می‌گفتند که تو کثافت، تو ایران آمدی.»
پناهجویان اخراج‌شده افغانستان از ایران از بدرفتاری و شکنجه پولیس این کشور و تحقیر و توهین شماری از شهروندان ایران خبر می‌دهند و تاکید می‌کنند که رفتار اکثریت مردم ایران با آن‌ها دور از کرامت انسانی و نژادپرستانه بوده است. در یکی از ویدیوها، مردی کودک خود را در حالی که بر دوش مادرش خوابیده، نشان می‌دهد و می‌گوید که روی فرزندش توسط ضربه مشت پولیس ایران زخم برداشته است.
از سوی دیگر، جان‌باختن مهاجری به نام محمدباقر در نتیجه شکنجه توسط پولیس ایران در اردوگاه‌های این کشور، خشم گسترده‌ای در شبکه‌های اجتماعی برانگیخته است و کاربران ایران و پولیس این کشور را به نفرت‌پراکنی و مهاجرستیزی متهم کرده‌اند.
ده‌ها نوار تصویری از وضعیت رقت‌بار و صحنه‌های دلخراش مربوط به پناهجویان اخراج‌شده از ایران، در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده‌اند. این ویدیوها فضای شکنجه، سرکوب و برخورد توهین‌آمیز را از سوی شماری شهروندان ایران به‌ویژه نیروهای نظامی و انتظامی این کشور نسبت به مهاجران افغانستان را نشان می‌دهند.
مردی در یکی از این نوارها می‌گوید: «نفر مرده، اما کسی پرسان نمی‌کند. پولیس ایران مرده را با لگد می‌زند. پنج دقیقه یک اردوگاه ایران نگاه کنید، باز قضاوت کنید که چه وضعیت جریان دارد. صحبت کرده نمی‌توانم، گریانم می‌گیرد. ۲۰ سال در خاک ایران بودم، وسایل و زنده‌گی‌ام مانده و مدرک قانونی داشتم. مدرک را نمی‌پذیرند و برایم گفتند که مدرک به درد عمه‌ات می‌خورد.»
بحران بشری و بی‌تفاوتی طالبان
شماری از کمک‌رسان‌های مردمی در هرات می‌گویند که این ولایت اکنون در آستانه فاجعه انسانی بزرگی قرار دارد. اما طالبان نه‌تنها مسوولیت رسیده‌گی به مهاجران اخراج شده را نمی‌پذیرند، بلکه کمک‌های موسسات، نهادهای خیریه و مردم را نیز به نام خود ثبت می‌کنند و به پناهجویان بازگشته می‌گویند که این اقدامات از جانب آنان انجام شده است. به گفته این فعالان، در یک هفته گذشته اکثریت مردم هرات به‌ویژه کسبه‌کاران، بازرگانان و اتحادیه‌های صنفی، در روند کمک‌رسانی نقش برجسته داشته‌اند و نه‌تنها مواد غذایی فراهم کرده‌اند، بلکه هزینه انتقال مهاجران به ولایت‌های‌شان را نیز بر عهده گرفته‌اند. با این حال، به‌دلیل گسترده‌گی بحران، آنان از ادامه این وضعیت بازمانده‌اند و بر ضرورت تبدیل شدن کمک‌رسانی به یک اقدام جمعی در سطح کشور تاکید دارند.
یکی از کمک‌رسانان مردمی در هرات که نمی‌خواهد نامش در گزارش ذکر شود، در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گوید: «پارک‌های هرات از مهاجران پر شده و کرایه خانه‌ها به‌شدت بالا رفته است. بسیاری از مهاجران توان پرداخت کرایه یا بازگشت به مناطق خود را ندارند. مدیریت این بحران از توان مردم هرات خارج است و باید در سطح کشور تدبیری سنجیده شود، وگرنه هرات در فاجعه‌ای انسانی غرق می‌شود.»
فعالان رسانه‌ای و فرهنگی هرات که در این مدت نقش مهمی در کمک‌رسانی و جذب مشارکت مردمی ایفا کرده‌اند، نیز به نقل از مردم هشدار داده‌اند که رژیم طالبان باید از تعصبات دست بردارد و از امکانات دولتی که در اختیار دارد برای مدیریت این بحران استفاده کند. همچنین تصریح کرده‌اند که مردم سایر ولایت‌ها باید نقش خود را در حمایت از مهاجران ایفا کنند.
همزمان، در کنار کمک‌رسانی مردم هرات، شماری از بازرگانان مطرح کشور و فعالانی از ولایت‌های دیگر به‌ویژه مردم اناردره فراه، غوری‌های مقیم این ولایت و برخی از باشنده‌های فاریاب همراه با ده‌ها نهاد مردمی و خیریه از سایر ولایت‌ها هم دست‌به‌کار شده‌اند و در روند انتقال پناهجویان به ولایت‌های مقصد همکاری می‌کنند.
در تازه‌ترین مورد، شورای پناهنده‌گان ناروی هشدار داده است که افزایش روند اخراج اجباری مهاجران افغانستان از ایران، بحران انسانی تازه‌ای را در غرب افغانستان رقم زده است. جاکوپو کاریدی، رییس دفتر این شورا در افغانستان، در بازدید از گذرگاه اسلام‌قلعه گفته است: «در سه هفته گذشته نزدیک به ۴۰۰ هزار مهاجر از ایران به کشور بازگشته‌اند و روزانه حدود ۴۰ هزار تن وارد می‌شوند.» او تاکید کرده است که بیشتر این افراد فاقد سرپناه و امکانات اولیه هستند و نهادهای امدادرسان ظرفیت پاسخ‌گویی به این موج گسترده را ندارند.
عرفات جمال، نماینده کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهنده‌گان (UNHCR) در افغانستان، در تازه‌ترین اظهارات خود هشدار داده است که در سال جاری میلادی احتمالاً سه میلیون مهاجر از کشورهای همسایه به افغانستان بازخواهند گشت. او تاکید کرده است که روند بازگشت مهاجران از ایران و پاکستان به‌ویژه در شرایط نامساعد و بدون آماده‌گی کافی، بحران انسانی جدیدی را در افغانستان رقم زده است. جمال افزوده است که سازمان ملل شاهد «خروج گسترده، آشفته و تحقیرآمیز» پناهجویان افغانستان از ایران و پاکستان است.
