همزمان با افزایش محصولات تربوز و خربوزه، شماری از کشاورزان و فروشندهگان از نبود بازار مناسب برای فروش آنها شکایت دارند. به گفته ایشان، مشکلات اقتصادی مردم یکی از عوامل اصلی کاهش تقاضاست؛ بهگونهای که حتا با قیمت پایین نیز فروش مناسبی ندارند.
برخی از کشاورزان میگویند که هرچند حاصلات تربوز و خربوزه در مقایسه با سال پار افزایش یافته است، اما نبود سردخانههای مجهز و ناتوانی در صادرات این محصولات باعث شده که فروشات آنها با رکود روبهرو شود.
خدا داد، کشاورز کندزی که برای فروش حاصلات خود به کابل آمده است، با نگرانی میگوید: «تمام زحمت ما بیثمر شد. از سپیدهدم تا غروب زیر آفتاب میسوزیم، به امیدی که حاصل دسترنجمان به نان و روزی تبدیل شود، اما بازار فروش رونق ندارد.»
این کشاورز میافزاید: «در کندز فروش خوبی نداریم، چون هر کسی زمین خود را دارد و از هم خریداری نمیکند. به کابل میآییم، اما وقتی برای فروش میرسد، یا فروش نیست یا مشتری.»
اشرف، میوهفروش ناحیه ۱۵ کابل، میگوید که چند روز است تربوز و خربوزه را از مارکیت خریداری کرده اما مشتری نیست. او میگوید: «مردم توان خرید نان خشک را هم ندارند، چه برسد به میوه. تربوز برای بسیاری دیگر یک به یک خوراک غیر ضروری تبدیل شده است. هر روز صبح میآیم میوهها را چند بار آب میزنم، اما کجاست که خریدار بیاید؟ با وجود پایین بودن قیمت، باز هم مشتری نیست.»
در گوشهای از بازار، دکانی بهظاهر سرسبز و پر از میوههای درخشان مانند سیب، آلبالو و گیلاس به چشم میخورد. اما در کنار این زیباییها، تنها چیزی که کم است، مشتری است. فروشندهای که در آن سوی دکان نشسته، نه از تنبلی، بلکه از ناامیدی، خسته و بیرمق به نظر میرسد.
این فروشنده که نامش عصمت است، با چهرهای غمگین و چشمانی خسته، میگوید: «از صبح تا شب منتظر مشتری هستیم؛ از بس کسی برای خرید نیامد، خوابم برد… بازار نیست، مردم نان ندارند، کی به میوه فکر میکند؟ ما برای زمینهای خود دهقان و کارگر میگیریم، کرایه موتر میپردازیم، اما حتا حداقل پول مصرف شده را دوباره حاصل نمیکنیم.»
عارف، کشاورز دیگری است که از فراه به کابل آمده تا محصولاتش را در بازار تربوز و خربوزه به فروش برساند. او میگوید: «قیمتها از هر سیر ۲۰ افغانی شروع میشود و تا ۷۰ افغانی هم میرسد. تعدادی از تربوزها در جریان انتقال شکسته و از بین میرود و تعدادی را هم بهدلیل نبود جای مناسب و سردخانه، مجبور میشویم به قیمت پایینتر بفروشیم. در نهایت، چیزی جز زحمت رفتوآمد برای دهقان باقی نمیماند.»
دهقانان افغانستان در فصل برداشت محصولاتشان، از نبود بازار مناسب شکایت دارند. نبود سردخانههای مجهز، ناتوانی در صادرات، و فقدان برنامهریزی برای تبدیل این محصولات به فرآوردههای دیگر، از جمله عواملی است که باعث شده، با وجود افزایش حاصلات، بازار فروش خوبی نداشته باشند.
از سوی دیگر، افزایش قیمت مواد خوراکی، کاهش سطح درآمد خانوادهها، فقر و بیکاری نیز بر شدت این چالش افزوده است.
همزمان، برنامه جهانی غذا در گزارشی اعلام کرده است که تنش میان ایران و اسراییل، بازارهای افغانستان را تحت تاثیر قرار داده است. به گفته این سازمان، بهدلیل توقف واردات از مسیر ایران، قیمت مواد اولیه مانند آرد، برنج و روغن افزایش یافته و قیمت تیل دیزل به ۶۸.۶ افغانی رسیده است؛ رقمی که در مقایسه با سال گذشته ۱۵ درصد افزایش را نشان میدهد.
این نهاد همچنین افزوده است که از هر پنج نفر در افغانستان، یک نفر به کمکهای فوری غذایی نیاز دارد. به گفته این سازمان، برای ادامه کمکرسانی به افراد نیازمند، دستکم به ۲۵ میلیون دالر نیاز فوری است.
